Tập thể dục giúp cải thiện sức khỏe người mắc COPD

COPD là tình trạng viêm niêm mạc đường thở mạn tính gây giảm chức năng thông khí ở phổi. Do đường thở co thắt, người bệnh dễ bị khó thở, đặc biệt khi vận động nên nhiều người có xu hướng hạn chế tập thể dục.

Duy trì hoạt động thể chất với cường độ phù hợp có thể giảm triệu chứng bệnh COPD, cải thiện mức năng lượng, tăng sức bền và nâng cao sức khỏe. Theo Hiệp hội Lồng ngực Mỹ (American Thoracic Society) và Hiệp hội Hô hấp châu Âu (European Respiratory Society), hoạt động thể chất có thể cải thiện đáng kể sức khỏe người mắc COPD.

Khi được tập luyện thường xuyên, cơ bắp hoạt động hiệu quả hơn, cần ít oxy hơn và sản sinh ít carbon dioxide hơn, từ đó giảm nhu cầu thông khí, giúp người bệnh không phải hít thở gắng sức như trước. Ngược lại, cơ bắp suy yếu do ít vận động sẽ cần nhiều oxy và lưu lượng máu hơn, khiến tim và phổi phải làm việc vất vả.

Tập luyện cũng tăng cường cơ tham gia hô hấp như cơ hoành, cơ ngực và cơ hỗ trợ thở, giúp quá trình hô hấp hiệu quả hơn. Người bệnh COPD ít bị hụt hơi trong sinh hoạt hằng ngày, giảm nguy cơ đợt cấp liên quan đến suy giảm thể lực kéo dài.

Những thay đổi này góp phần cải thiện dung tích phổi và chức năng hô hấp. Do dung tích phổi suy giảm, người bệnh thường bị khó thở khi gắng sức, nhanh mệt, giảm sức bền và thiếu oxy. Khi dung tích phổi được cải thiện, cơ thể sử dụng oxy hiệu quả, giúp người bệnh thở dễ dàng hơn trong hoạt động hằng ngày như đi bộ hoặc leo cầu thang.

Tập thể dục thường xuyên còn giúp cải thiện tuần hoàn máu, tăng cường sức khỏe tim mạch, nâng cao chất lượng giấc ngủ, kiểm soát cân nặng, từ đó giảm gánh nặng lên hệ hô hấp. Vận động cũng kích thích não bộ giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh như endorphin và serotonin cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng, lo âu. Điều này giúp người mắc COPD duy trì tinh thần tích cực, kiên trì hơn trong quá trình kiểm soát bệnh lâu dài.

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Phổi Mỹ, người bệnh COPD nên tập luyện ở mức độ vừa phải khoảng 20-30 phút mỗi lần, 3-4 ngày mỗi tuần.

Người mắc COPD có thể lựa chọn hình thức vận động như đi bộ, đạp xe, bơi lội, chạy bộ chậm, tập aerobic cường độ thấp hoặc các bài tập tăng sức mạnh với tạ tay và dây kháng lực. Trong đó, đi bộ, đạp xe và bơi lội được khuyến khích vì dễ thực hiện, ít gây áp lực lên hệ hô hấp. Bài tập aerobic giúp cải thiện chức năng tim phổi, còn tập sức mạnh hỗ trợ duy trì khối lượng và sức mạnh cơ bắp thường suy giảm ở người mắc COPD.

Bên cạnh bài tập sức bền và sức mạnh, người bệnh nên thực hiện giãn cơ hằng ngày để tăng độ linh hoạt, cải thiện khả năng giãn nở lồng ngực và giảm nguy cơ chấn thương.

Yoga và thái cực quyền cũng phù hợp với người mắc COPD nhờ kết hợp vận động nhẹ nhàng với kiểm soát hơi thở, tăng cường cơ hoành, cải thiện sự dẻo dai, khả năng thăng bằng và thư giãn cơ bắp.

Trước khi bắt đầu hình thức tập luyện mới, người mắc COPD nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Khi vận động, người bệnh cần khởi động kỹ, tập từ cường độ thấp và tăng dần theo khả năng, đồng thời theo dõi các dấu hiệu của cơ thể để nghỉ ngơi kịp thời khi cần.

ThS.BS Đặng Thành Đô

Khoa Hô hấp

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội