NASA, Ay ve Mars'ta Yaşam Alanları İçin Atık Su Arıtma Sistemini Test Ediyor
NASA, gelecekte Ay ve Mars’ta kurulacak yaşam alanları için kritik öneme sahip yeni bir sistemi test etmeye başladı. Kennedy Uzay Merkezi’nde geliştirilen mobil atık su arıtma tesisi, astronotların idrar, hijyen suyu, çamaşır suyu, dışkı ve gıda atıklarını yeniden kullanılabilir kaynaklara dönüştürmeyi hedefliyor.
NASA, Ay ve Mars görevlerinde astronotların Dünya’dan sürekli ikmal beklemeden yaşayabilmesi için yeni bir adım attı. Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde geliştirilen mobil atık su arıtma tesisi, test edilmek üzere Kuzey Dakota Üniversitesi’ne gönderildi.
Divergent Deployable Wastewater Treatment Facility adı verilen sistem, gelecekteki uzun süreli uzay görevlerinde mürettebat atıklarını suya, bitki besinine ve üretimde kullanılabilecek hammaddelere dönüştürmek için tasarlandı. Sistem, üniversitenin Ay ve Mars koşullarını taklit eden yaşam alanına bağlanarak gerçekçi senaryolarda denenecek.
ATIKLAR AYRI İŞLENİYOR
Yaklaşık 2,6 metreye 7,3 metrelik bir treylerin içine yerleştirilen tesiste üç farklı biyolojik reaktör, dikey bahçe, su arıtma donanımı, çevresel izleme sistemleri, otonom kontrol yazılımı ve güvenlik sistemleri bulunuyor.
Sistemin en dikkat çekici yanı, Dünya’daki birçok arıtma düzeninden farklı olarak atıkları tek bir yerde toplamak yerine ayrı ayrı işlemesi. İdrar, hijyen suyu, çamaşır suyu, dışkı ve gıda atıkları farklı yoğunlukta tuz, katı madde, karbon, azot ve fosfor içerdiği için her biri kendisine uygun reaktöre yönlendiriliyor.
Bu yaklaşım özellikle 4 ila 8 kişilik küçük uzay ekipleri için önemli görülüyor. Çünkü sınırlı sayıda insanın ürettiği atıklar, kapalı bir yaşam alanında oldukça yoğun ve karmaşık hale gelebiliyor.
BİTKİLERE BESİN OLACAK
Tesiste üç farklı biyoreaktör görev yapıyor. Bir sistem dışkı ve gıda atıklarını işleyerek bitki büyümesini destekleyebilecek besin açısından zengin sıvıya dönüştürüyor. Diğer sistem idrar ve tuvalet suyunu işliyor. Üçüncü sistem ise hijyen ve çamaşır faaliyetlerinden gelen gri suyu arıtıyor.
Ortaya çıkan besinler, tesisin içindeki dikey bahçede kullanılacak. Burada bitkiler toprak yerine besin çözeltileriyle, yani hidroponik yöntemle yetiştirilecek. Araştırmacılar, bu bitkilerin performansını standart hidroponik besinlerle yetiştirilen bitkilerle karşılaştıracak.
Kuzey Dakota Üniversitesi’ndeki testlerde sistem, idrarı ayrıştırabilen özel bir tuvalet arayüzü üzerinden Ay/Mars yaşam alanı simülasyonuna bağlandı. Böylece farklı atık türleri kaynağında ayrılıp doğru arıtma sistemine yönlendirilebilecek.
HEDEF KAPALI DÖNGÜ
NASA’nın amacı yalnızca suyu geri kazanmak değil. Kurum, gelecekte Ay ve Mars üslerinde atıklardan bitki besini, üretim hammaddesi ve 3D baskıda kullanılabilecek malzemeler elde etmeyi de araştırıyor.
Bu kapsamda atık sudan elde edilen besin açısından zengin sıvıların, laktik asit üreten mikropları beslemek için kullanılabileceği belirtiliyor. Laktik asit daha sonra polilaktik aside dönüştürülebiliyor. Bu malzeme, Ay veya Mars yüzeyindeki regolit adı verilen gevşek yüzey maddesiyle birlikte 3D baskı bağlayıcısı olarak ya da yedek parça üretiminde kullanılabilir.
NASA’ya göre bu sistem, gelecekteki uzay üslerinde “döngüsel ekonomi” anlayışının temel parçalarından biri olabilir. Başka bir ifadeyle, astronotların atıkları yalnızca bertaraf edilmesi gereken bir sorun olmaktan çıkıp su, gıda üretimi ve yerinde imalat için değerli bir kaynağa dönüşebilir.
Sistem şimdilik Dünya’daki benzetim ortamında test ediliyor. Ancak başarılı olması halinde, Ay’da sürdürülebilir yaşam alanları kurma ve Mars’a daha bağımsız insanlı görevler düzenleme planlarında önemli rol oynayabilir.
