„A Kuba żyje?”. Historie cichych bohaterów z Krakowa

Sobota, 7 listopada

W sobotę 7 listopada 2026 roku, tuż po godzinie piętnastej, na płytę Rynku Głównego w Krakowie wjechał czarny samochód. Kierowca otworzył ogień do przypadkowych przechodniów. Zginęło sześć osób – cztery kobiety i dwóch mężczyzn – a piętnaście zostało rannych. Napastnik uciekał, jego auto zderzyło się na skrzyżowaniu Stradomskiej i Dietla, a tam wysiadł i strzelał do ścigających go policjantów. Ranił dwóch z nich, sam też został trafiony. W poniedziałek nad ranem zmarł w szpitalu. W jego rodzinnym domu w Ostrowcu Świętokrzyskim znaleziono ciała rodziców i siostry. Prokuratura traktuje sprawę jako czyn o charakterze terrorystycznym.

Ten cykl nie jest o nim. Jest o ludziach, którzy w tamtych minutach robili to, co robią zwyczajnie: pracowali, jedli obiad, przyjechali na wycieczkę, pomagali kupcom rozkładać towar. A potem, gdy inni uciekali, ruszyli w przeciwną stronę.

Liczby, które podał wojewoda małopolski Krzysztof Klęczar, pokazują tempo działania służb. Pierwsze zgłoszenie wpłynęło 15 sekund po piętnastej, do centrum powiadamiania ratunkowego zadzwoniło łącznie 40 osób. Straż Miejska była na miejscu po niespełna dwóch minutach, pierwszy patrol policji po niespełna trzech i od razu podjął aktywną interwencję. Po czterech minutach przyjechały zespoły ratownictwa medycznego, po pięciu zaczęli działać strażacy. Zadysponowano 30 jednostek policyjnych. W całej akcji uczestniczyło 1146 policjantów, 24 zastępy straży pożarnej i 62 strażaków ratowników.

Premier Donald Tusk powiedział później, że to, co znaleziono w samochodzie napastnika, pozwala sobie wyobrazić skalę tragedii, do której mogło dojść. Sam atak trwał krótko. Ludzie, o których piszemy poniżej, sprawili, że nie trwał dłużej.

1. Kuba i Artur

Starszy posterunkowy Artur Morański ma 27 lat i trzyletni staż w policji. Pochodzi z Powroźnika w gminie Muszyna. Burmistrz Jan Golba opowiada o nim jako o chłopaku spokojnym, niewyróżniającym się z tłumu, o którym wszyscy mówią, że jest niezwykle solidny. Przez pięć lat grał w piłkę w lokalnym klubie, przez wiele lat był lektorem w kościele i, jak podkreśla burmistrz, wszystko, za co się brał, robił z zaangażowaniem.

W sobotę został dwukrotnie postrzelony: miał przestrzelone płuco i rękę. Przeszedł dwunastogodzinną operację. Jego partner z patrolu, starszy posterunkowy Jakub Kulik, również został ranny, a mimo to, jak relacjonują świadkowie, nie przerwał obezwładniania napastnika. Po wybudzeniu Morański miał zapytać tylko o jedno: „A Kuba żyje?”.

We wtorek wojewoda poinformował, że obaj funkcjonariusze zostali wybudzeni ze śpiączki farmakologicznej, a ich leczenie zmierza w dobrym kierunku. Ten, który wybudził się pierwszy, poprosił o połączenie wideo z kolegą z patrolu. Wojewoda nazwał to piękną, wzruszającą chwilą i dodał, że rozmowa była szczera i życzliwa, a lekarze przyznają, że obu panom dobrze zrobiła. Zaznaczył jednak, że rany są poważne, ból nie ustępuje i jest za wcześnie, by mówić o wypisie.

Prezydent Karol Nawrocki odznaczył obu policjantów Krzyżami Oficerskimi Orderu Odrodzenia Polski i wręczył je w szpitalach, w których leżą: jeden w Szpitalu Narutowicza, drugi w Szpitalu im. Jana Pawła II. Prezydent Krakowa Łukasz Gibała wystąpił o tytuł Honorowego Obywatela Krakowa. Szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz podziękował jednemu z nich za poświęcenie. Komendant miejski policji wydał rannemu funkcjonariuszowi, jak relacjonował z uśmiechem wojewoda, polecenie służbowe: ma jak najszybciej wracać do służby, bo jest potrzebny. Rodzina prosi o spokój, a burmistrz Muszyny zapowiada, że gmina uhonoruje Artura później, bez pośpiechu.

2. Chirurdzy z restauracji

Dr Mateusz Wierdak, chirurg urazowy, i prof. Michał Pędziwiatr ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie jedli tamtego popołudnia obiad z rodzinami w restauracji tuż przy skrzyżowaniu Dietla i Stradomskiej. Pędziwiatr był z żoną i czwórką dzieci, Wierdak z żoną i trójką. Wychodzili już, żegnali się, gdy syn profesora zawołał, że tam strzelają do ludzi, a ci padają na ziemię.

Schronili się w aptece. Widzieli wymianę ognia między policjantami a napastnikiem. Gdy strzały ucichły, pobiegli do rannych. Obaj policjanci byli przytomni i mieli rany postrzałowe klatki piersiowej, napastnik też był przytomny. Wierdak przykrył jednego z funkcjonariuszy własnym płaszczem i opatrywał go, a opatrunki podręczne podali im sami policjanci, bo najważniejsze było zatamowanie krwotoku. Pomogli także rannemu kierowcy z urazem głowy. Pędziwiatr tłumaczy, że przy udzielaniu pomocy nie pyta się, kto jest sprawcą, a kto ze służb.

To właśnie chirurdzy, znając krakowskie realia medyczne, zdecydowali, gdzie trafią poszczególni ranni. Jeden policjant pojechał do szpitala Jana Pawła II, drugi do Narutowicza, napastnik i kolejny poszkodowany do Szpitala Uniwersyteckiego, a mężczyzna z ranami twarzy do szpitala Rydygiera. Pędziwiatr zadzwonił do dyżurnego lekarza w Jana Pawła II, a tam od razu zaczęto uruchamiać blok operacyjny.

Profesor stanowczo dementuje też informacje o rzekomej bezczynności policji: gdy dotarli na miejsce, teren był już zabezpieczany, a część funkcjonariuszy to ratownicy medyczni. Podkreśla, że nie byli to dwaj chirurdzy działający w pojedynkę, że pomagali policjanci i przypadkowi przechodnie, i że wszyscy powinni zostać wymienieni. Przyznają, że się bali, ale w pracy są przyzwyczajeni do stresu. Własną rolę Pędziwiatr podsumował krótko: „nie uważamy się za bohaterów”.

3. Pielęgniarka z Jarocina

Iwona Kościelna jest pielęgniarką w Szpitalu Powiatowym w Jarocinie. W Krakowie była na rodzinnej wycieczce z córką Mileną Sobczak. Tego dnia kobiety się rozdzieliły: córka została w mieszkaniu, a gdy usłyszała o strzelaninie, nie mogła dodzwonić się do matki.

Pani Iwona schroniła się na piętrze jednego ze sklepów. Gdy strzały ustały, zeszła na płytę Rynku. Prowadziła reanimacje, założyła wkłucie dożylne kobiecie postrzelonej w brzuch. Córka opisała to w sieci, a jarociński szpital udostępnił jej wpis, dodając, że cieszy się, iż może z panią Iwoną pracować. Milena napisała o matce, że jest dla niej wzorem i że nie każdy bohater musi nosić pelerynę.

4. Ci, którzy przyszli do pracy

W sześciu krakowskich szpitalach znalazło się szesnaście poszkodowanych osób, a wśród nich sprawca. W pierwszych godzinach na płytę Rynku lądował śmigłowiec Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. W Szpitalu Jana Pawła II zespół lekarzy zajmował się trzema pacjentami, z których dwóch miało złożone urazy klatki piersiowej, a prof. Grzegorz Gajos mógł na konferencji potwierdzić, że ich stan jest stabilny.

Za tymi suchymi informacjami stoją dyżurni, anestezjolodzy, pielęgniarki, instrumentariuszki, ratownicy i kierowcy karetek, z których większości nie poznamy z nazwiska. Stoją za nimi także mieszkańcy, którzy w odpowiedzi na apel w ciągu kilku godzin zapełnili magazyny krwi w całym Krakowie. Miasto i region uruchomiły też wsparcie psychologiczne dla rodzin ofiar i rannych.

Warto przy tym pamiętać, że służby ostrzegały przed falą fałszywych doniesień, także tych o rzekomym pilnym zapotrzebowaniu na krew.

5. Irlandczycy z Dublina

Sześcioro wolontariuszy dublińskiego oddziału irlandzkiej Obrony Cywilnej przyjechało do Krakowa na wycieczkę. Jak powiedział irlandzkiemu nadawcy publicznemu RTE oficer James McConnell, takie osoby są szkolone z podstaw pierwszej pomocy: resuscytacji i tamowania krwotoków.

Tak jak wielu innych, początkowo wzięli strzały za fajerwerki. Gdy zrozumieli, co się dzieje, zaczęli szukać schronienia. Ruszyli na pomoc, kiedy napastnik oddalił się z miejsca zdarzenia i uznali, że można działać. Byli jednymi z pierwszych, którzy nieśli pomoc rannym. Obok nich pierwszej pomocy udzielali też dwaj pracownicy Szpitala Uniwersyteckiego, którzy znajdowali się wówczas na Rynku.

6. Norwegowie przy stoliku

Tom i Unn-Britt Folvik przyjechali do Krakowa na weekend ze znajomymi. W sobotnie popołudnie siedzieli w restauracji przy Rynku. Jak opowiedzieli norweskiemu dziennikowi „VG”, huki wzięli początkowo za fajerwerki, ale widok uciekających ludzi szybko wyprowadził ich z błędu.

Tom jest doświadczonym ratownikiem medycznym w norweskiej straży pożarnej, a Unn-Britt pielęgniarką anestezjologiczną. Wybiegli z lokalu i od razu zaczęli udzielać pomocy. Unn-Britt zajęła się kobietą z ciężką raną postrzałową klatki piersiowej, a Tom jest przekonany, że jego żona uratowała jej życie. On sam opiekował się inną kobietą, poranioną odłamkami szkła. Gdy służby utworzyły kordon, Folvikowie byli jedynymi cywilami w strefie zero i nie przerwali pracy. Polscy ratownicy poprosili ich zresztą o dalszą pomoc, dopóki nie przejęli rannych w pełni.

Potem spędzili prawie trzy godziny na komisariacie, składając zeznania, a policjanci odwieźli ich do miejsca zakwaterowania. Tom mówi, że hałas, krzyk i chaos zostaną z nimi na zawsze: „to było naprawdę straszne”.

7. Pierwsze minuty: Straż Miejska i patrole

Straż Miejska była przy Rynku po niespełna dwóch minutach od pierwszego zgłoszenia, pierwszy patrol policji po niespełna trzech. Wojewoda podkreślał, że ten patrol od razu podjął aktywne działania. Funkcjonariusze zabezpieczali teren, kiedy dotarli do niego chirurdzy, a policjanci, z których część jest ratownikami medycznymi, dostarczali gazę i opatrunki. Później, w odpowiedzi na dezinformację, policja rozpisała przebieg interwencji minuta po minucie.

8. Druh Tomek, który osłonił żonę

Tomasz jest druhem Ochotniczej Straży Pożarnej w Olszowicach. W sobotę jechał białym oplem z żoną Kingą do remizy, gdzie oboje mieli poprowadzić zajęcia dla Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej. Do celu nie dotarli: w Krakowie w ich samochód uderzył samochód uciekającego napastnika. Jak wynika z informacji przekazanych w zbiórce na jego leczenie, Tomasz zasłonił wtedy żonę własnym ciałem i sam został postrzelony.

OSP poinformowała, że życiu druha nie zagraża niebezpieczeństwo, choć jego obrażenia są poważne. Noc z soboty na niedzielę strażacy spędzili w niepokoju, myślami przy przyjacielu, który z siłą i determinacją pomagał innym. Przed Tomaszem długie leczenie, kolejne zabiegi i specjalistyczna rehabilitacja. Nie wiadomo jeszcze, jak długo potrwa powrót do sprawności ani ile wyniosą koszty. Rodzina i przyjaciele uruchomili internetową zbiórkę i piszą: „Człowiek, który przez lata ruszał na ratunek innym, potrzebuje naszej pomocy”.

Małżonkowie pobrali się zaledwie miesiąc przed tragedią. Tomasz od lat angażuje się w życie lokalnej społeczności: wielokrotnie brał udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych, grał w orkiestrze i pomagał przy organizacji wydarzeń. Strażacy z Olszowic pozostają w kontakcie z jego bliskimi i wspierają rodzinę, prosząc jednocześnie o uszanowanie jej prywatności i o niepytanie o szczegóły stanu zdrowia.

W sobotnią akcję zaangażowano także 24 zastępy Państwowej Straży Pożarnej i 62 strażaków ratowników.

Kraków się nie poddaje

Po raz pierwszy od 1939 roku w Krakowie nie wybrzmiał hejnał mariacki. Cisza trwała dwanaście godzin. W poniedziałek wieczorem mieszkańcy przeszli w marszu ciszy, razem z prezydentem Nawrockim, trasą, którą w sobotę przejechał napastnik.

Premier Tusk zapewnił we wtorek, że wszyscy poszkodowani, ranni policjanci, rodziny zabitych i bliscy rannych otrzymają od państwa ponadstandardową pomoc. Powiedział też, że państwo i uczestnicy akcji zdali egzamin. Zapowiedział pilny, ale metodyczny przegląd przepisów o dostępie do broni i funkcjonowaniu strzelnic.

To jednak polityka. Ten cykl opowiada o czymś, co politykę poprzedza: o tym, że w mieście, w którym ktoś w kilka minut zamienił zwykłą sobotę w tragedię, kilkadziesiąt zwykłych osób w kilka minut zamieniło się w ratowników.