ABD Çalışma Bakanlığının dün açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri, ülkede enflasyonun hızlandığını ortaya koydu.
Ülkede TÜFE, eylülde aylık yüzde 0,6 ile beklentilere paralel, yıllık yüzde 3,7 ile beklentilerin üzerinde arttı. Böylece aylık enflasyon son 5 ayın, yıllık enflasyon ise son 4 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Enflasyondaki yükselişte enerji fiyatları belirleyici olurken, benzin fiyatlarına ilişkin endeks eylülde aylık bazda yüzde 9,1 artış gösterdi. Benzin fiyatlarındaki yükseliş, TÜFE'de kaydedilen aylık artışın yarısından fazlasını oluşturdu.
Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise eylülde aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 2,6 ile beklentilerden fazla arttı.
Çekirdek enflasyondaki görünüm, fiyat baskılarının yalnızca enerji fiyatlarındaki yükselişle sınırlı kalmadığına ilişkin değerlendirmeleri beraberinde getirdi.
Fed'in dün yayımladığı Bej Kitap raporu da ülkede fiyat baskılarının sürdüğünü ve bazı bölgelerde girdi maliyetlerinden kaynaklanan baskıların yoğunlaştığını bildirdi.
Sıkı para politikası beklentileri doları güçlendirdi
Enflasyon verilerinin fiyat artışlarının hızlandığına işaret etmesi, Fed'in para politikası görünümüne ilişkin beklentileri de etkiledi.
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in 27-28 Ekim'de yapacağı toplantıda politika faizini sabit tutma olasılığı bir miktar zayıflarken, ülkenin uzun vadeli tahvil faizleri tırmandı.
Verilerin yayımlanmasının hemen ardından ABD'nin 10 yıl vadeli hazine tahvili faizi 11 baz puan artışla yüzde 5,33'e ve 30 yıllık tahvil faizi 7 baz puan yükselerek yüzde 5,63'e kadar çıktı.
Daha sıkı para politikası beklentileriyle dolar endeksi de yüzde 0,7 artarak 102,94 ile yılın en yüksek seviyesini kaydetti.
Ülkenin 10 yıllık tahvil faizi geçen hafta yüzde 5,37, 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,73 ile son 24 yılın zirvelerini görmüş, bu hafta ise bir miktar geri çekilmişti.
Analistler, enflasyonun beklentilerin üzerinde gerçekleşmesinin Fed'in fiyat istikrarını sağlamak amacıyla para politikasını daha uzun süre sıkı tutabileceği ve bu yıl bir faiz artışı daha yapabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdiğini belirtti. Bazı analistler, Fed'in yeni faiz artışı için aralık ayına kadar bekleyip beklemeyeceğinin ise belirsizliğini koruduğuna dikkati çekti.
İstihdam verileri ekimde faiz artışı beklentilerini zayıflatmıştı
Bu ay başında yayımlanan istihdam raporu ise iş gücü piyasasında soğumaya işaret etmişti.
Buna göre, ABD'de tarım dışı istihdam eylülde 29 bin kişi artarak beklentilerin altında gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 4,2'ye çıkmıştı. Tarım dışı istihdama ilişkin temmuz ve ağustos verilerinde toplam 60 bin kişilik aşağı yönlü revizyona gidilmişti.
İstihdam verilerinin beklentilerin altında kalması, Fed'in ekimde faizi sabit bırakacağına dair öngörüleri güçlendirmişti.
TÜFE verileri sonrasında ise ekimde politika faizinin sabit tutulacağına yönelik beklentiler gerilese de ağırlığını korumaya devam etti.
CME Group verilerine göre 14 Ekim itibarıyla piyasalar, Fed'in ekim toplantısında politika faizini yüzde 3,75-4 aralığında sabit tutma ihtimalini yüzde 67, faiz artırımı ihtimalini ise yüzde 33 olarak fiyatlıyor.
Piyasalardaki fiyatlamalarda, Fed'in aralık ayında gerçekleştireceği yılın son toplantısında 25 baz puanlık faiz artışına gidebileceği öngörülüyor.
"Benzin fiyatlarındaki sert yükseliş, manşet enflasyonu yukarı taşıdı"
ING Amerika Bölgesel Araştırma Başkanı Padhraic Garvey, AA muhabirine enflasyon verilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Eylül ayında çekirdek enflasyonun piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleştiğini belirten Garvey, ağırlık bakımından en büyük kalem olan barınma maliyetlerindeki aylık artışın yüzde 0,4'e hızlanmasının da çekirdek enflasyon verisinde yukarı yönlü bir risk bulunduğuna dair öngörülerini doğrular nitelikte olduğunu kaydetti.
Garvey, benzin fiyatlarında aylık bazda görülen sert yükselişin, manşet enflasyonu yukarı taşıyan temel unsur olduğuna değinerek, gıda fiyatlarının değişmediğini, sağlık hizmetleri, eğitim ve iletişim hizmetleri gibi kalemlerde de fiyat artışlarının daha sınırlı kaldığını aktardı.
Fed yetkililerinin, eylül ayındaki sıkılaştırma hamlesinin ardından faiz artırma konusunda aceleci olmadıklarına yönelik son dönemde yaptığı açıklamalara işaret eden Garvey, "Genel tablo, Fed'i ekimde yeniden faiz artırmaya zorlayacak kadar güçlü değil. TÜFE verisinin açıklanmasının ardından faiz artışı olasılığı yükselse de bu oran hala yüzde 50'nin altında seyrediyor. Her halükarda yeni bir faiz artışı muhtemel görünüyor, bu da en azından aralık ayında bir faiz artışı görmemizi sağlayacaktır." ifadesini kullandı.
"Dezenflasyon süreci uzun zaman alabilir"
American Enterprise Institute Kıdemli Uzmanı Steven Kamin, eylülde manşet enflasyondaki artışın enerji fiyatları kaynaklı olduğunu ancak çekirdek enflasyonun üst üste ikinci ayda yüzde 0,3 artmasının yükselen enerji maliyetlerinin ekonominin diğer kesimlerine de yansıdığını gösterdiğini kaydetti.
İran ile yaşanan gerilimin yakın zamanda sona ereceğine dair bir işaretin bulunmadığına dikkati çeken Kamin, "Tüm bunlar, enerji fiyatları düştüğünde enflasyonun muhtemelen gerileyecek olmasına karşın bu sürecin uzun zaman alabileceğini gösteriyor." değerlendirmesinde bulundu.
Kamin, bu durumun enflasyonu yeniden hedefe düşürme taahhüdünde bulunan Fed Başkanı Kevin Warsh ve dolayısıyla Fed için sıkıntılı bir tablo oluşturduğunu ifade ederek, "Fed yetkililerinin son haftalarda gündemden çıkarmış olduğu ekim ayında faiz artırımı ihtimali, yeniden masaya gelmiş görünüyor." dedi.
