ABD'de 3 Kasım'da düzenlenecek Kongre ara seçimleri yaklaşırken, lobi gruplarının seçimler üzerindeki etkisi de tartışılıyor.
Özellikle Gazze'deki saldırıların devam etmesi nedeniyle ülkede görüş ayrılıkları sürerken, İsrail yanlısı Amerikan-İsrail Kamu İşleri Komitesi (AIPAC) en önde gelen yabancı ülke kaynaklı lobi gruplarından biri olarak öne çıkıyor.
Seçim kampanyalarını inceleyen "OpenSecrets" isimli internet sitesine göre AIPAC'le bağlantılı gruplar, bugüne kadar 3 Kasım'da yarışacak İsrail yanlısı adaylar için 100 milyon dolardan fazla para harcadı.
Ancak bu harcamaya rağmen, AIPAC destekli adayların özellikle kamuoyu ve basın tarafından yakından izlenen yarışlarda hezimete uğraması dikkatlerden kaçmadı.
"Amerikan Siyonist Halkla İlişkiler Komitesi" adı altında 1954'te kurulan ve 1959'da ismini "Amerikan-İsrail Kamu İşleri Komitesi" olarak değiştiren AIPAC, ABD'nin İsrail'e koşulsuz desteğini savunuyor ve İsrail'e yönelik eleştirilere karşı çıkıyor.
Kuruluş amacı İsrail'in ekonomisini desteklemeye ve Yahudi göçmenlerin topluma kazandırılmasına Kongreyi ikna etmek olan komite, 1967'deki 6 Gün Savaşı'nın ve 1973'teki Arap-İsrail Savaşı'nın ardından amacını askeri yardım ve ortak savunma işbirliği alanlarına genişletti.
AIPAC, 1980'lerin başına kadar hiçbir siyasi adayı doğrudan desteklemezken bu tarihten itibaren İsrail yanlısı küçük gruplara destek vermeye başladı.
Aralık 2021'den itibaren ise AIPAC doğrudan adaylara destek vermeye başladı.
New York Times'a göre, AIPAC'in 2022'den bu yana Kongre seçimlerinde yarışan adaylara harcadığı para iki kattan fazla artarak yaklaşık 30 milyondan 70 milyon doların üzerine çıktı.
Buna rağmen seçimlere en çok para akıtan yabancı ülke kaynaklı bu lobi grubunun seçimlerdeki başarısı tartışmalı.
Özellikle Michigan ve California'daki seçimlerde AIPAC destekli adaylar, Müslüman adaylar karşısında büyük hezimete uğradı.
AIPAC, bu ara seçimler için yapılan ön seçimlerde en büyük yenilgiyi Michigan eyaletinde aldı.
Grup, Michigan'daki Demokratlar arasındaki yarışta Mısır kökenli tıp doktoru Abdul El-Sayed'e karşı, ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Haley Stevens'ı destekledi.
Kasımdaki seçimleri kazanması halinde ABD Senatosuna seçilecek ilk Müslüman senatör olacak El-Sayed, İsrail'in Filistin halkına yönelik saldırılarını soykırım olarak nitelendiriyor ve İsrail'e sağlanan kaynakların, ABD'de sağlık, konut ve altyapı yatırımlarına yönlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Bu yarışta Stevens'a 30 milyon dolar akıtan AIPAC, böylece bugüne kadar tek bir adaya en çok maddi desteği vermiş oldu.
Ancak 5 Ağustos'ta, Michigan'daki ön seçimleri El-Sayed kazandı ve AIPAC büyük bir darbe almış oldu.
Illinois ve New York'taki ön seçimlerde de hezimete uğrayan AIPAC, son darbesini California'da aldı.
AIPAC, California'da hakkındaki cinsel saldırı iddiaları nedeniyle görevinden istifa eden Temsilciler Meclisi Üyesi Eric Swalwell'in ardından, Demokratlar arasında Afganistan kökenli Aisha Wahab ve AIPAC destekli Melissa Hernandez arasında bir yarış başladı.
Eyalette 20 Ağustos'ta yapılan özel seçimde Wahab galip geldi. Bu da AIPAC'ın öne çıkan yenilgilerinden biri oldu.
Washington Post gazetesi, AIPAC bağlantılı grupların, Wahab'ın rakibi Melissa Hernandez'in kazanması için 2,5 milyon dolara yakın para harcadığını belirtti.
Wahab ise İsrail'in Filistin'e saldırılarını "soykırım" olarak nitelendirmesiyle öne çıkan bir adaydı.
Amerikan kamuoyunun İsrail konusundaki fikri özellikle 7 Ekim 2023'te Filistinlilere karşı başlatılan saldırıların ardından değişti.
Quinnipiac Üniversitesi tarafından haziranda yayımlanan bir ankette Amerikan halkının yüzde 48'inin "Washington yönetiminin İsrail'i çok fazla desteklediğini" düşündüğü kaydedildi. Bu da anketteki en yüksek oran olarak tarihe geçti.
Öte yandan ABD basınına konuşan siyaset analistleri ve The New Arab'ın Temmuz 2026 tarihli raporuna göre, 2022 seçimlerinde desteklediği adaylarda yüzde 98 gibi ezici bir başarı oranı yakalayan AIPAC'in, 2026 ara seçimlerinde bu performansın altında kalacağı düşünülüyor.
Buna göre, artan taban tepkisi nedeniyle bu başarı oranının yüzde 60 ila yüzde 70 bandına gerilemesi bekleniyor.
Öte yandan New York Times araştırmasına göre, halkın İsrail konusundaki fikrinin değişmeye başlamasıyla AIPAC artık seçim reklamlarında doğrudan "İsrail" adını anmıyor.
Araştırmada, Nisan 2022-Temmuz 2026 döneminde AIPAC'in Amerikan seçimlerine yönelik 109 televizyon ve dijital reklamı fonladığı belirtildi.
Ancak bu reklamlardan yalnızca 6'sında İsrail'den doğrudan bahsedildi.
Bunun yerine, söz konusu reklamlarda, her ne kadar özellikle İsrail’i destekleyen adayları güçlendirmek amacıyla hazırlanmış olsalar da anketlere göre birçok seçmen için daha büyük öncelik teşkil eden kürtaj hakkı ve ekonomi gibi konulara odaklanıldı.
Öte yandan AIPAC'in FARA (Yabancı Ajanlar Kayıt Yasası) kapsamında Adalet Bakanlığına kayıt olmayı reddetmesi de uzun süredir var olan tartışmalardan biri.
Eleştirmenler, AIPAC'in lobi faaliyetlerinin doğrudan İsrail hükümetinin hedeflerini desteklediğini savunarak FARA kapsamına alınması gerektiğini savunurken, AIPAC, yönetim kurulunda yabancı yetkililerin olmadığını, doğrudan İsrail hükümetinden fon almadıklarını ve tamamen ABD'li bağışçılar tarafından yönetildiğini savunarak kaydolmayı reddediyor.
FARA, 1938'de Nazi ve Sovyet etkisine karşı çıkarılmış ve yabancı bir devletin çıkarları doğrultusunda faaliyet gösteren kişi veya kurumların Adalet Bakanlığına kayıt olmasını zorunlu kılmıştır.
