Washington yönetimi, İran'a karşı "ekonomik savaş" ilan etti. ABD Hazine Bakanlığı, İran'a karşı mücadelede "son aşamaya girildiğini" ifade ederek, bugüne kadar görülmüş en büyük mali saldırıyı düzenleyeceğini kaydetti.
Hedeflerinin İran'ı ayakta tutan her ekonomik can damarını kesmek olduğunu vurgulayan Bakanlık, Washington'un İran politikasına meydan okuyanlara bedel ödetmekten çekinmeyeceği uyarısını yaptı. İran ise ABD'nin ekonomik savaşına katılacak ülkelere misilleme tehdidinde bulundu. Bugüne kadar ağırlıklı olarak askeri hedeflere misilleme yaptığını altını çizen Tahran yönetimi, ekonomik savaşta kuralların değişeceğini ve sivil/ekonomik hedeflerin de vurulacağını belirtti.
İran ekonomisi, büyük oranda petrol ve enerji ihracatından elde edilen gelire bağımlı konumda bulunuyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ekonominin savaş nedeniyle zor durumda olduğunu dile getirmişti.
ABD 'EKONOMİK SALDIRI' BAŞLATTI
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington yönetiminin İran'a karşı "ekonomik bir D-Day (saldırı)" başlattığını duyurdu. Bessent, X platformunda yaptığı paylaşımda, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın askeri kapasitesini çökerttiğini, askeri fabrikalarının neredeyse tamamını yok ettiğini ve nükleer programını durdurduğunu öne sürdü.
Trump yönetiminin İran'ı ekonomik olarak daha da izole etmek ve Tahran yönetimine yönelik destek kaynaklarını kesmek için mevcut tüm araçları kullanmayı planladığını vurgulayan Bessent, "Şimdi son aşamaya giriyoruz. Şafakta ekonomik bir D-Day başlıyor. Bugüne kadar bir düşmana karşı başlatılmış en büyük mali saldırı" dedi.
ABD'NİN HEDEFİ, "İRAN'I AYAKTA TUTAN CAN DAMARINI" KESMEK
Bessent, "Trump, her kurumu, her yetkiyi ve çoğumuzun hiçbir zaman kullanmayacağımızı varsaydığımız eylemleri harekete geçirmek için koşulları yarattı. Hedefimiz, İran'ı ayakta tutan her ekonomik can damarını, Tahran yalnız kalana kadar kesmek" ifadelerini kullandı.
ABD'li Bakan ayrıca hükümetlere ve diğer aktörlere, Washington'ın İran politikasına meydan okuyanlara bedel ödetmekten çekinmeyeceği uyarısında bulundu. Bessent, paylaşımında planlanan saldırıda yer alacak belirli ekonomik önlemler ya da kurumlar hakkında ayrıntı vermedi.
İRAN'DAN SERT UYARI
İran Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rızai, Trump'ın mali savaşında yer alan ülkeleri "düşman" olarak göreceklerini ve çıkarlarının zarar göreceğini belirtti.
İran devlet medyasına konuşan Rızai, "Şimdiye kadar sadece askeri üsleri hedef aldık, ancak bize ekonomik yaptırımlar uygulamak isterlerse, ABD'nin İran ve başka yerlerde petrol ve ekonomik şirketleri var ve biz de onlara saldıracağız" dedi.
Rızai, İran'ın stratejisini üç aşamalı bir süreç olarak tanımladı. Önce ABD ile işbirliği yapan ülkelerle görüşerek gerilimi azaltmaya çalışacaklarını, bu ülkelere "kenara çekilmelerini" söyleyeceklerini belirten Rızai, "yaptırımlara katılan ülkeleri vuracaklarını ifade etti. Rızai, ekonomik savaşa katılan ülkelerin çıkarlarını hedef alacaklarını dile getirdi.
İsrail basınında yer alan haberlerde, İran'ın savaşta azalan füze stoğunu büyük oranda yenilediği kaydedilmişti.
HÜRMÜZ VE BABÜLMENDEP TEHDİDİ
Al Jazeera'nin haberine göre, Rızai'nin Hürmüz dışındaki alternatif ihracat yollarının hedef alınabileceği uyarısı, büyük olasılıkla Kızıldeniz'e açılan Babülmendep Boğazı'nı işaret ediyor. Suudi Arabistan, Hürmüz ablukasının ardından petrol ihracatı için bu güzergahı kullanıyor.
Tahran yönetimi, ABD savaşına yanıt olarak Hürmüz'de abluka uygulamış ve bu durumu Washington ile müzakerelerde koz olarak kullanmıştı.
Yemen'deki Husiler, ABD ile İran arasında çatışmaların yeniden başlaması üzerine Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a karşı abluka başlatmıştı.
KÖRFEZ ÜLKELERİNİN İKİLEMİ
Körfez ülkeleri, İran'ın komşuları ve aynı zamanda ABD'nin müttefikleri olarak savaşın ortasında kalmış durumda. Analistler, Körfez ülkelerinin İran ile işlevsel bir siyasi ilişkiye ihtiyaç duyduğunu belirtti. BAE ve Suudi Arabistan, daha önce İran ile diplomatik ilişkilerini normalleştirmişti.
Lancaster Üniversitesi'nden Profesör Simon Mabon, bölge ülkelerinin ABD'nin ekonomik savaşına katılmaya çok da istekli olmayacağını savunarak, "Körfez ülkeleri coğrafyayı değiştiremez. İran'ın yanında yaşamak ve çalışmak zorundalar" dedi.
İran, çatışmaların yaşandığı 2 ayrı dönemde Umman haricindeki bütün Körfez ülkelerine saldırı düzenledi. İran misillemelerinde Körfez ülkelerindeki ABD üslerinin yanı sıra limanlar, doğal gaz tesisleri, sivil altyapı ve petrol rafinerileri vurulmuştu.
ULUSLARARASI YAPTIRIMLARIN TARİHİ
İran, 1979 Devrimi'nden bu yana ABD ve Batılı ülkelerin yaptırımlarıyla karşı karşıya kaldı. Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi de 2006'dan itibaren İran'ın nükleer programı nedeniyle yaptırımlar uyguladı. 2015'te imzalanan nükleer anlaşma (JCPOA) yaptırımların kaldırılmasını öngörse de Trump, 2018'de ABD'yi anlaşmadan çekerek tüm yaptırımları yeniden yürürlüğe koymuştu.
