ABD istihbaratının karanlık geçmişi: Nazi şüphelilerini Kanada'ya taşımışlar

Kanada hükümeti, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Nazi savaş suçlularının ülkeye nasıl giriş yaptığını inceleyen ve onlarca yıldır bazı bölümleri gizli tutulan 1986 tarihli raporun büyük bölümünü kamuoyuna açtı.

The Canadian Press'in haberine göre, daha önce sansürlenen bölümlerde, ABD istihbarat servislerinin Soğuk Savaş yıllarında geçmişleri şüpheli kişilerin Kanada'ya yerleştirilmesine yardımcı olduğu yönünde yeni ayrıntılar ortaya çıktı.

Araştırmacı Alti Rodal tarafından hazırlanan 618 sayfalık rapor, Kanada'daki Nazi savaş suçlularını araştırmak amacıyla kurulan Deschênes Komisyonu için hazırlanmıştı.

Kanada Federal Mahkemesi, eylül ayında Yahudi hakları kuruluşu B'nai Brith Canada'nın başvurusunu haklı bularak rapordaki gizliliklerin büyük ölçüde kaldırılmasına hükmetti.

Hükümetin karara itiraz etmemesinin ardından Kanada Kütüphane ve Arşivleri, raporun yeni sürümünü ekim ayının başında kuruluşla paylaştı.

Açıklanan belgelere göre, ABD istihbarat servisleri Soğuk Savaş döneminde kendileriyle çalışan eski ajanların ve farklı ülkelerden kaçan kişilerin başka ülkelere yerleştirilmesi için gizli bir program yürüttü.

Program, ABD ordusunun Avrupa'daki Araştırma ve Yeniden Yerleştirme Birimi üzerinden gerçekleştirildi.

Raporda, söz konusu yapının CIA ve diğer Amerikan istihbarat servislerinin faaliyetlerine örtü sağladığı belirtildi.

The Canadian Press'in aktardığına göre, program kapsamında Kanada'ya gönderilen kişiler arasında suç geçmişi bulunan veya Nazi işbirlikçiliğiyle bağlantısından şüphelenilen isimler de yer aldı.

Gizliliği kaldırılan bölümlerde, ABD'li bir yetkilinin Kanada makamlarına program aracılığıyla ülkeye yerleştirilmiş yaklaşık 35 ila 40 kişilik bir liste verdiği aktarıldı.

Kanada Kraliyet Atlı Polisi (RCMP), bu kişiler hakkında yaptığı incelemelerde neredeyse tamamının güvenlik gerekçesiyle ülkeye girişine izin verilmemesi gerektiği sonucuna ulaştı.

Raporda, Amerikan istihbarat görevlilerinin söz konusu kişilere sahte belgeler temin edebilecek konumda olduğu ve Kanada vize yetkililerine güvenlik açısından olumsuz bir bulgu bulunmadığı yönünde güvence verebildiği belirtildi.

Bununla birlikte, listede bulunan herkesin Nazi savaş suçlusu olduğunun kanıtlandığına ilişkin bir bulgu sunulmadı. Belgeler, özellikle geçmişleri şüpheli kişilerin güvenlik denetimlerini nasıl aşabildiğine ışık tuttu.

Rodal raporu, 1980'li yıllarda Kanada'ya yerleşen Nazi savaş suçlularının araştırılması için oluşturulan Deschênes Komisyonunun çalışmalarının bir parçasıydı.

Ancak raporun istihbarat kurumları arasındaki ilişkileri, güvenlik soruşturmalarındaki eksiklikleri ve savaş sonrası göç politikalarını ele alan bölümleri uzun yıllar kamuoyundan gizlendi.

B'nai Brith Canada, 1980'li yıllardan bu yana Nazi dönemine ilişkin devlet arşivlerinin açıklanması için hukuki mücadele yürütüyordu.

Kanada Federal Mahkemesinin eylül ayında verdiği kararın ardından hükümet, belgedeki gizliliklerin neredeyse tamamını kaldırdı.

B'nai Brith Canada Üst Yöneticisi Simon Wolle, belgelerin açıklanmasını tarihi bir gelişme olarak nitelendirdi.

Wolle, bilgilerin tarihçilerin, Holokost'tan kurtulanların, onların ailelerinin ve kamuoyunun erişimine açılmasından memnuniyet duyduklarını belirtti.

Geçmişte yaşananların ortaya çıkarılması ve sorumluların belirlenmesinin önemine dikkat çeken Wolle, Kanada toplumunun tarihten ders çıkarması gerektiğini vurguladı.

Rapordaki gizliliklerin büyük ölçüde kaldırılmasına rağmen Kanada'daki Nazi savaş suçlularına ilişkin bütün belgeler henüz kamuoyuna açılmış değil.

B'nai Brith Canada, Deschênes Komisyonunun 1986 tarihli nihai raporunun ikinci bölümünün de açıklanmasını talep ediyor.

Bugüne kadar gizli tutulan bu bölümün, Kanada'ya yerleştiğinden şüphelenilen Nazi savaş suçlularının isimleri ve haklarında yürütülen incelemelere ilişkin bilgiler içerdiği değerlendiriliyor.

Kuruluş, belgelerin tamamının açıklanmasına yönelik hukuki girişimlerini sürdüreceğini bildirdi.