ABD seçimini kim kazandı?

ABD'de federal hükümetin yasama organı olan Kongre, Temsilciler Meclisi ve Senato olarak iki kanattan oluşuyor. ABD'de iki yılda bir, kasım ayının ilk haftası ara seçim yapılıyor. Temsilciler Meclisi'nin tamamı ve Senato'nun üçte biri yenileniyor.

ABD'de başkanın görev süresi dört, temsilcilerin iki, senatörlerin ise altı yıl. Aynı kişi en fazla iki kez başkanlık yapabiliyor.

Temsilciler Meclisi ve Senato, Amerikan Kongresi'nin alt ve üst kanadını oluşturuyor. Eyaletler, Temsilciler Meclisi'ne nüfusları oranında üye gönderiyor. Senato'da ise her eyalet, nüfusuna bakılmaksızın iki sandalyeyle yani eşit olarak temsil ediliyor.

210 milyon kayıtlı seçmen bulunan ABD'de halk, 3 Kasım ara seçimlerinde Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı ve Senato'nun 100 sandalyesinden 35'i için sandık başına gitti.

ABD halkı, Kongre'de yeni düzenin yanı sıra 36 eyalette, eyalet yönetiminin en üst makamı olan valileri ve yerel meclisleri belirlemek için sandık başına gitti.

Toplam 50 eyalete sahip ABD'de, 14 eyalette daha önce seçim yapıldığı için bu seçimde toplam 36 eyalet valiliği için sandık kuruldu.

Başta Teksas olmak üzere Cumhuriyetçi Parti kalelerinin Demokratlar tarafından yıkılması, Kongre'de çoğunluğun Demokratlara geçmesi, yine Demokrat adaylar arasından olmak üzere ilk kez bir Müslüman'ın senatör seçilmesi ya da ülke tarihinde ilk kez bir siyah kadının vali olması gibi birçok ilkin gerçekleştiği seçimlerde Trump'ın böylesine bir darbe almasının altında pek çok sebep yatıyor.

“PUSULADA BEN VARMIŞIM GİBİ DAVRANIN” DEDİ AMA TERS TEPTİ

Seçim öncesi büyük bir özgüvenle seçmenlerine, "Pusulada ben varmışım gibi davranın." diye seslenen yapan ama sandıklar açıldıkça anbean hüsrana uğrayan Trump için adeta bir referandum niteliğindeki bu ara seçimde, Demokratların renginden hareketle "mavi dalga"ya tutunan seçmenler. Trump'ı sandıkta cezalandırdı.

Amerikan basını da, dünya basını da bu görüşte birleşti. Hatta Trump bile ilk sonuçlar gelirken yaptığı açıklamada, "Oy pusulasında ben varmışım gibi düşünün dedim ama seçmen aynı fikirde değildi. Çoğu durumda adayları beğenmediler." dedi.

İRAN SAVAŞI, ENFLASYON, HAYAT PAHALILIĞI, DEMOKRATLARIN BAŞARISI…

Bu noktaya gelinmesinde ABD'de artış gösteren enflasyon ve hayat pahalılığı, halktan destek görmeyen İran savaşı ve sonrasında Hürmüz Boğazı kriziyle fırlayan petrol fiyatları, Trump'ın şahsen desteklediği bazı radikal adayların başarısızlığı, özellikle siyahi ve Latin seçmen gruplarının desteğindeki büyük düşüş, göçmenlik ve dış politika alanlarındaki uygulamalarına yönelik seçmen memnuniyetsizliği, genç seçmen kaybı gibi unsurların yanı sıra Demokratların özellikle hayat pahalılığı ve sağlık konularındaki disiplinli mesajları da etkili oldu.

Michigan eyaletinden yarışa giren ve ülkenin ilk Müslüman senatörü seçilen Mısır kökenli Abdul el-Sayed'in, "Para, politikadan çıksın, sizin cebinize girsin." sloganı da bunun en önemli örneklerinden biriydi.

POPÜLARİTESİ DÜŞÜKKEN KENDİNİ MERKEZE KOYMASI KAMPANYAYI DA VURDU

Trump'ın, Cumhuriyetçi seçmenler nezdindeki popülaritesi bile bu kadar düşmüşken, Cumhuriyetçi seçim kampanyasında kendini bu kadar merkeze oturtmasının ters teptiği ve tüm kampanyaya zarar verdiği yorumları yapılıyor.

Seçim yenilgisinde şu ana kadar Cumhuriyetçiler tarafından çok öne sürülen neden ise İran savaşı. ABD Başkanı Donald Trump'ın seçim sonrası ilk açıklamalarına paralel şekilde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Cumhuriyetçilerin seçimi kaybetme nedeni olarak İran savaşına işaret etti. Trump, Cumhuriyetçilerin kan kaybetmesinin nedeninin İran'a karşı yürütülen savaş olup olmadığı sorusuna, "İran da bunun bir parçasıydı." yanıtını verdi.

ABD'de başkanın partisinin Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu elinde bulunduramaması durumunda başkan için "topal ördek" ifadesi kullanılıyor. Şu an "topal ördek" konumuna gelen Trump için bu sonuçlar birçok alanda kendisinin elinin kolunun bağlanacağı anlamına geliyor ancak yine de "veto" gibi bir yetkisi var ve seçim sonrası ilk açıklamalarında, bunu kullanmaktan geri kalmayacağını da açıkça ifade etti.

Peki bundan sonra Trump'ı ve ABD siyasetini nasıl bir dönem bekliyor?

Anadolu Ajansı'ndaki (AA) değerlendirmeye göre, Demokratların hem Senato hem de Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazanması, Trump'ın ikinci başkanlık döneminin kalan iki yılında Amerikan iç ve dış politikasındaki güç dengelerini önemli ölçüde değiştirecek.

DAHA GÜÇLÜ BİR KONGRE DENETİMİ: Demokratların, Kongre'nin kontrolünü ele geçirmesi Trump'ın başkanlık yetkilerini ortadan kaldırmasa da tüm yasama ve bütçe düzenlemelerinde Beyaz Saray daha güçlü bir Kongre denetimiyle karşı karşıya kalacak.

DEMOKRATLARLA UZLAŞMA ZORUNLULUĞU: Vergi politikaları, federal harcamalar, enerji düzenlemeleri, sağlık sistemi ve göçmenlik konularında yeni yasaların kabul edilmesi için Trump yönetiminin Demokratlarla uzlaşması gerekecek.

Elinde veto yetkisi olduğunu ve bunu kullanacağını zaman zaman dile getiren Trump, Kongre'de Demokratlarla uzlaşmak zorunda olsa da anayasal yetkileri çerçevesinde başkanlık kararnameleri çıkarmaya, federal kurumların faaliyetlerini yönlendirmeye ve dış politikada yürütme organına tanınan yetkileri kullanmaya devam edebilecek.

Ancak başkanlık kararnamelerinin kapsamının yargı denetimine tabi olması ve Kongre'nin federal harcamalar üzerindeki yetkisi, Trump'ın bu yöntemle gerçekleştirebileceği düzenlemelere önemli sınırlar getirebilecek.