AI ngày càng lấn sang sáng tác văn học lãng mạn nhờ khả năng sáng tạo và đáp ứng tần suất cao

Chuyên gia cho rằng AI ngày càng lấn sang dòng văn học lãng mạn bởi khả năng sáng tạo cao và đáp ứng tần suất sáng tác.

Ngày 30/8, Jeff O'Neal - đồng sáng lập chuyên trang văn học Book Riot - có bài bình luận về tương lai của ngành sáng tác trong bối cảnh AI ngày càng thay con người "cầm bút". Trong đó, ông nhắc trường hợp của Coral Hart, nữ nhà văn Nam Phi chuyên viết truyện tình cảm người lớn. Tác giả này đã xuất bản hơn 200 tiểu thuyết với sự hỗ trợ của AI trong năm 2025. Theo New York Times, cô từng dùng trí tuệ nhân tạo làm ra một bản thảo hoàn chỉnh trong khoảng 45 phút.

O'Neal xem đây là ví dụ cho việc AI đã được đưa vào sản xuất sách văn học ở quy mô lớn, nhất là trong dòng truyện tình cảm. Chuyên gia nói không ngạc nhiên khi vụ bóc trần đầu tiên về việc một nhà văn chuyên nghiệp dùng AI để sản xuất sách hàng loạt đến từ "thế giới văn học lãng mạn". Theo ông, vấn đề không nằm ở khía cạnh đạo đức, nghệ thuật hay bất kỳ điều gì khác, chỉ liên quan hai yếu tố từ lâu thúc đẩy dòng văn này phát triển: Sự đổi mới và tần suất sáng tác.

So với phần lớn thể loại khác, văn học lãng mạn được cho đang dẫn đầu nhiều xu hướng hàng chục năm qua như: Tự xuất bản, fanfic (truyện do người hâm mộ sáng tác về các nhân vật có sẵn trong các tiểu thuyết, phim) và sách điện tử. Một lợi thế khác của dòng truyện này là tần suất các tác phẩm được sáng tác nhiều và nhanh hơn.

Từ đó, ông đánh giá AI tạo sinh nằm đúng giao điểm của những đặc điểm kể trên. Xét về độ phù hợp với thị trường, đây dường như là dòng sách có khả năng áp dụng các thử nghiệm AI một cách nghiêm túc với quy mô lớn. Theo O'Neal, chính việc nhà văn Coral Hart dùng trí tuệ nhân tạo sáng tác văn trong thời gian ngắn, mở lớp dạy viết bằng AI cho thấy quan điểm của ông chính xác.

Chuyên gia cũng cho rằng ngày nay khó xác định đâu là tác phẩm viết bằng AI, nhất là đối với các thể loại có mô-típ và công thức như truyện lãng mạn. Ông đặt ra câu hỏi: Liệu các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM, Large Language Model) có thể viết sách ở bất kỳ lĩnh vực, thay thế nội dung do con người viết. "Câu trả lời ngày càng có vẻ là có", O'Neal trả lời.

Năm 2025, dòng sách lãng mạn tại Mỹ tiếp tục tăng trưởng trong lúc trí tuệ nhân tạo bắt đầu chen sâu vào quá trình sáng tác. Theo công bố của công ty nghiên cứu thị trường Circana tháng 6/2025, 51 triệu bản in thuộc thể loại này được bán trong 12 tháng. Khoảng 26% người mua cho biết họ đọc thể loại này nhiều hơn "so với một năm trước".

Helen Taylor - giáo sư danh dự ngành văn học Anh tại Đại học Exeter - từng viết trên Literary Hub (trích từ cuốn sách Why Women Read Fiction: The Stories of Our Lives) rằng "văn học lãng mạn hiện đại đặt phụ nữ vào trung tâm của câu chuyện". Theo bà, thể loại này đáp ứng những khao khát sâu thẳm nhất của độc giả về tình yêu cũng như các mối quan hệ gắn bó, đồng thời nói mạnh mẽ với người đọc về những giấc mơ và ảo mộng của họ.

Sự phát triển của thể loại cũng góp phần mở rộng nhóm độc giả. Theo nhà văn, nhiếp ảnh gia Mỹ Kirk McElhearn, nhân vật chính được thay đổi dần để gần với đời thật hơn. "Nữ chính ngày càng được xây dựng mạnh mẽ, độc lập, chủ động theo đuổi mong muốn", ông bình luận trên blog Literature & Latte. McElhearn cho rằng mức độ đại diện rộng hơn giúp nhiều người có thể tìm thấy sự tương đồng với nhân vật mình đang đọc.

Cách người đọc tìm và chọn truyện cũng thay đổi. Theo Guardian, những mô-típ có tên gọi cụ thể như enemies-to-lovers (từ đối đầu thành yêu nhau), fake dating (giả vờ hẹn hò) xuất hiện nhiều hơn trong phần giới thiệu và hoạt động quảng bá sách. Sự thay đổi trong cách nhìn giúp thể loại được chú ý hơn, từ đó đưa tác phẩm đến thêm nhiều độc giả mới.

Bài bình của Jeff O'Neal xuất hiện trong bối cảnh giới học thuật, nhà văn ngày càng có nhiều ý kiến trước thực trạng AI lấn sang lĩnh vực sáng tác. Hồi tháng 8, đại học Villanova (Mỹ) công bố bài nghiên cứu cho thấy độc giả đánh giá một số truyện ngắn do ChatGPT 4.0 tạo hay, dễ đọc không kém tác phẩm của con người. Trước đó, ngành xuất bản vướng nhiều vụ ồn ào từ việc bản thảo bị nghi dùng AI, tác phẩm dự thi văn học phải rà soát quy trình sáng tác, đến lo ngại về bản quyền và khả năng xác định đâu là văn bản do con người viết.