Antalya'da Uluslararası Uzay Kongresi ve 'Barış İçin Uzay' Deklarasyonu

Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) tarafından her yıl düzenlenen kongre, bu yıl 5-9 Ekim'de Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ile SAHA İstanbul'un eş ev sahipliğinde ve AA'nın "Global İletişim Ortaklığı"nda Antalya NEST Kongre Merkezi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifiyle gerçekleştirilecek.

Geleneksel olarak düzenlenen Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı (MMoP), Bakan Kacır'ın ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirildi.

Küresel uzay politikalarına yön veren liderleri bir araya getiren zirve, dünya çapında uzay diplomasisinin en kritik platformlarından biri kabul ediliyor.

Üst düzey oturuma Avrupa'dan Asya'ya, Afrika'dan Amerika kıtasına kadar 38 ülkeden bakanlar, milletvekilleri, parlamento heyetleri, uzay ajansı başkanları ve uluslararası kuruluşların üst düzey yöneticileri katıldı.

Toplantıda barışçıl amaçlı uzay araştırmaları, dış uzay misyonları, uzay hukuku, gelişmekte olan ülkelerin uzay ekosistemine entegrasyonu ve sürdürülebilir uzay ekonomisi gibi stratejik konular, çok taraflı diplomasi masasında ele alındı.

Türkiye'yi temsilen Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile birlikte TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanvekili ve AK Parti Ankara Milletvekili Zeynep Yıldız, AK Parti İstanbul Milletvekili Sena Nur Çelik Kanat, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç da toplantıda yer aldı.

"Uzaydaki ilerleme, yeryüzüne hizmet ettiği ölçüde değerlidir"

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, toplantıda yaptığı konuşmada, IAC MMoP tarihinde ilk kez bakanları, parlamenterleri ve uzay ajanslarının seçkin temsilcilerini uzayda barış, sorumluluk ve işbirliğine yönelik ortak bir taahhüt etrafında birleştiren deklarasyonu kabul etmenin haklı gururunu yaşadıklarını belirtti.

"'Barış İçin Uzay Antalya Deklarasyonu', IAC 2026'nın ev sahibi Türkiye tarafından, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın barışı diyalog ve uluslararası işbirliği yoluyla ilerletme vizyonu doğrultusunda başlatıldı." bilgisini veren Kacır, şöyle konuştu:

"Bu metin, IAF ve uluslararası ortaklarımızla yürütülen yakın istişareler neticesinde olgunlaştırıldı. Hedefimiz, uzaya yönelik barışçıl, sürdürülebilir ve sorumlu bir yaklaşım için ortak bir uluslararası çerçeve inşa etmek. Bakanlar, milletvekilleri ve uzay ajansı başkanlarından oluşan 21 ülkeden 32 seçkin MMoP katılımcısının bu deklarasyonu kabul ve tasdik etmiş olmasından bilhassa büyük bir memnuniyet duyuyoruz."

Kacır, deklarasyonun açıklık, karşılıklı saygı ve yapıcı etkileşimle tanımlanan Antalya Ruhu'nu yansıttığını belirterek, IAF'ın küresel işbirliğini geliştirmedeki hayati rolünü teyit ederken henüz taraf olmamış diğer ülkeleri ve uluslararası kuruluşları da bu deklarasyonu kabule ve imzalamaya davet etti.

Uzay tabanlı kabiliyetlerin artık günlük yaşamın, ekonomik faaliyetlerin ve afet yönetiminin vazgeçilmez omurgası haline geldiğini vurgulayan Kacır, teknolojinin nihai gayesinin insan refahı olduğunun altını çizdi.

Kacır, "Uzaydaki ilerleme, ancak yeryüzündeki insanlar için somut faydalar ürettiğinde tam ve gerçek anlamına kavuşur. Önümüzdeki soru yalnızca teknolojik olarak ne kadar ilerleyebileceğimiz değil bu kabiliyetleri toplumlarımız için daha fazla güvenliğe, dirençliliğe ve refaha ne kadar etkili bir şekilde dönüştürebileceğimiz." dedi.

"Girişimcilik ve inovasyon olmadan uzay ekosistemi ilerleyemez"

Bakan Kacır, küresel uzay sektörünün artık sadece kamu bütçeleriyle sınırlı kalmadığını, özel sektörün ve dinamik girişimlerin itici güç haline geldiğini belirtti.

Kacır, Türkiye'nin bu alandaki finansman ve altyapı adımlarını şöyle anlattı:

"Küresel uzay ekonomisi, 2025 yılında 686 milyar dolarlık rekor bir seviyeye ulaştı. Bu değerin yaklaşık beşte dördü ticari faaliyetlerden kaynaklandı, bu da tüm dünya hükümetlerinin uzaya yaptığı toplam harcamanın neredeyse 4 katına karşılık geliyor. Düşen fırlatma maliyetleri, küçülen uydular ve artan özel sektör yatırımları giriş bariyerlerini düşürdü, geçmişte yalnızca sınırlı bir kesime ait olan bu alanda yeni aktörlerin yer almasına imkan sağladı. Ne var ki inovasyon, kendi kendine yeşermez. Doğru bir ekosisteme, ilk müşteri ve güvenilir ortak rolü üstlenen kamu kurumlarına, uzun vadeli riskleri almaya istekli finansman mekanizmalarına ve yaratıcılığı boğmadan öngörülebilirlik sunan yasal düzenlemelere ihtiyaç duyar. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde bu anlayışı teknoloji politikalarımızın merkezine yerleştirdik. BİGG programımız, tohum ve tohum öncesi aşamadaki teknoloji girişimleri için Türkiye’nin en büyük kamu destek mekanizması. Girişim sermayesi ekosistemimize 750 milyon doların üzerinde ek kaynak kazandıracak adımlar attık. Bugün sadece teknoparklarımızda 300'ün üzerinde şirket, uzay teknolojileri alanında faaliyet gösteriyor. Ayrıca Ankara'da müstakil bir Uzay Teknoparkı kurulması yönünde çalışmalarımızı başlattık."

Kacır, Türkiye'nin yerli uydu geliştirme kabiliyetleri ve hedeflenen derin uzay projelerine ilişkin de heyetlere detaylı bilgi vererek, "2027 yılının başlarında fırlatmayı planladığımız ilk Ay uzay aracımız, yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla ve kendi geliştirdiğimiz hibrit itki sistemiyle görev yapacak. Bu misyon, inşa ettiğimiz mühendislik birikiminin ve vizyonu somut neticeye dönüştürme gücümüzün uluslararası düzeyde bir sınavı olacak." ifadelerini kullandı.