Arteta đấu Alonso - từ bạn thuở nhỏ đến đối thủ ở Ngoại hạng Anh

Mikel Arteta đang là ĐKVĐ Ngoại hạng Anh, còn Xabi Alonso là người thách thức ngai vàng. Hai nhà cầm quân từng là đồng đội, lớn lên cùng nhau và giờ chuẩn bị đối đầu trên đường biên với hai triết lý bóng đá khác biệt.

Bức ảnh này đã nổi tiếng từ lâu. Hai cậu bé 10 tuổi đứng trên một sườn cỏ tại một giải bóng đá trẻ ở Pháp, cùng nhìn vào ống kính. Đó là lần đầu tiên họ ra nước ngoài dự giải cùng Antiguoko, đội bóng trẻ ở thành phố quê nhà San Sebastian, thuộc xứ Basque. Họ sẽ vô địch giải đấu năm đó.

Bên trái là Arteta, nở nụ cười rạng rỡ trước máy ảnh. Cậu bé mặc chiếc áo khoác tối màu, tay cầm thứ trông giống một cuốn sổ hoặc bản đồ đặt trong túi nhựa. Ngay từ khi ấy, Arteta đã gọn gàng, chỉn chu và có phần sành điệu. Cậu toát lên vẻ háo hức, như thể không thể chờ đợi những cuộc phiêu lưu mà cuộc đời sắp mang tới.

Bên phải là Alonso, trông có phần dè dặt hơn. Gương mặt cậu phảng phất vẻ trầm tư, suy nghĩ. Alonso nhìn vào máy ảnh như thể đang tò mò về thứ gì đó. Một tay cậu cầm tấm áp phích cuộn tròn, tay kia cầm vật trông giống một lá cờ hiệu. Chiếc áo khoác không cài, phồng lên trong gió.

Hai cậu bé đã khác nhau về tính cách, nhưng ngay từ khi ấy, cả hai đều toát lên một sự tập trung đặc biệt. Giờ đây, hai cậu bé ấy đã trưởng thành, đều trở thành những người đàn ông tử tế, được định hình bởi gia đình, thành phố và vùng đất nơi họ lớn lên.

"Tôi biết mình khó có thể khách quan khi nói về Xabi, vì chúng tôi là bạn và từng là đồng đội", cựu trung vệ Jamie Carragher nói về Alonso. "Nhưng bất kỳ ai dành thời gian bên Xabi đều sẽ nhận ra cách cậu ấy cư xử, thể hiện bản thân và truyền tải tầm nhìn về bóng đá đều toát lên đẳng cấp".

Arteta có thể gây tranh luận nhiều hơn người bạn cũ, nhưng bản năng của ông rất đúng đắn. Nhà cầm quân người Tây Ban Nha cố gắng công bằng và chính trực, không chỉ với cầu thủ mà với tất cả những người mình gặp. Arteta được các nhân viên và cầu thủ Arsenal yêu mến. Nếu đôi lúc ông có vẻ thiếu sự hài hước, đó là bởi sự hài hước chưa bao giờ là điều Arteta hướng tới.

Việc Arteta và Alonso lớn lên cùng nhau, chơi bóng trên bãi biển La Concha ở San Sebastian, khoác áo cùng một đội trẻ, rồi trở thành những cầu thủ từng đối đầu khi chơi cho Everton và Liverpool, và giờ sẽ gặp nhau với tư cách HLV Arsenal và Chelsea tại Emirates hôm nay, thực sự là một câu chuyện đặc biệt.

Cả hai đều khởi đầu mùa giải mới bằng những chiến thắng liên tiếp. Những dự đoán ban đầu cho thấy họ cùng các đội bóng của mình, bên cạnh Man City, sẽ cạnh tranh chức vô địch mùa này. Trận đấu tại Emirates sẽ là lần đầu tiên Arteta và Alonso đối đầu với tư cách HLV. Nhưng nhiều khả năng đây chỉ là khởi đầu cho một cuộc so kè lâu dài và quyết liệt.

Câu chuyện càng thú vị khi Andoni Iraola, tân HLV của Liverpool, cũng từng chơi cho Antiguoko trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, Alonso và Arteta đã tiến xa hơn, nhanh hơn và nổi bật hơn. Nếu xuất thân gắn kết hai người, những con đường sự nghiệp khác nhau lại đưa họ đến với những ảnh hưởng trái ngược, qua đó định hình phong cách bóng đá mà các đội bóng của họ đang thể hiện.

Hai con đường đến đỉnh cao. Arteta lẫn Alonso đều đã đạt những thành công đáng nể.

Arteta tiếp quản Arsenal cuối năm 2019, thời điểm CLB chạm đáy. Ông hàn gắn đội bóng, kéo Arsenal ra khỏi sự u ám sau kỷ nguyên Arsene Wenger và duy trì khát vọng, động lực để chạm đến ngôi vương Ngoại hạng Anh mùa 2025-2026.

Ba lần liên tiếp đứng thứ hai có thể đã đánh gục nhiều HLV, nhưng không phải Arteta. HLV 44 tuổi không đánh mất niềm tin vào bản thân hay các cầu thủ. Ông kiên định với nguyên tắc chơi bóng, chống lại những cuộc cách mạng quá mức và không ngừng cải tiến đội hình. Arteta từng làm việc dưới trướng David Moyes tại Everton và nhiều lần nhắc đến ảnh hưởng của HLV người Scotland như một bài học về cách xây dựng một CLB.

Trong khi đó, Alonso có màn khởi đầu sự nghiệp huấn luyện đầy ngoạn mục. Ông tiếp quản Bayer Leverkusen tháng 10/2022 và làm được điều tưởng như không thể: đưa đội bóng vô địch Bundesliga mùa 2023-2024 với thành tích bất bại, qua đó chấm dứt 11 mùa liên tiếp Bayern Munich thống trị giải đấu.

Khi hai cậu bé rời Antiguoko cách nhau vài tháng trong những năm tuổi teen, Arteta tới Barcelona và dần chịu ảnh hưởng của Pep Guardiola. Quan trọng hơn cả, ông trở thành môn đệ của Johan Cruyff, huyền thoại bóng đá Hà Lan, người trở thành một trong những HLV có ảnh hưởng và được học hỏi nhiều nhất lịch sử, đồng thời đưa thứ bóng đá "tổng lực" vào Barca.

"Barcelona đã thay đổi thế giới của tôi", Arteta nói. "Giống như bầu trời mở ra và tôi nhận ra đây là một môn thể thao hoàn toàn khác. Johan là ảnh hưởng lớn nhất đến mọi thứ khi tôi ở học viện La Masia. Tất cả HLV tại học viện đều chịu ảnh hưởng như vậy. Ông là người truyền vào chúng tôi tầm nhìn, niềm đam mê và sự thấu hiểu về bóng đá. Từ đó, bóng đá tiếp tục phát triển. Pep đưa bóng đá và tầm nhìn của ông lên một cấp độ khác. Johan là nhân vật vĩ đại nhất của bóng đá. Tôi mê đội Barca của ông ấy. Tôi mới sáu hoặc bảy tuổi nhưng đã yêu đội bóng đó, yêu cách họ chơi. Tôi có áp phích, áo đấu của Barca. Nếu Barca bị dẫn 0-1, tôi phát điên lên và bố sẽ bắt tôi đi ngủ".

Arteta cũng học được nhiều điều về văn hóa CLB trong thời gian ở Barcelona, trước khi áp dụng những bài học ấy vào Arsenal. "Giờ đây, tại Arsenal, vấn đề là văn hóa mà tôi tạo ra", ông cho biết. "Nó giống như mưa phùn. Trời lúc nào cũng mưa. Bạn phải có áo khoác, bởi nếu quyết định không mặc, bạn sẽ ướt sũng. Nếu không làm điều đó mỗi ngày, cấu trúc sẽ bắt đầu rạn nứt".

"Tôi đặt ra những yêu cầu cao nhưng cũng thực tế. Tôi mong gì ở một trong những đứa con của mình? Rằng nó bước vào phòng, mọi thứ đều gọn gàng, luôn xả nước toilet, kem đánh răng luôn ở đúng chỗ, ăn uống và lúc nào cũng ăn mặc chỉnh tề? Không thể như vậy. Chúng ta muốn mọi thứ hoàn hảo, nhưng bóng đá vốn rất không hoàn hảo. Tôi thích bị thử thách. Nhưng nếu bạn làm việc với tôi tại Arsenal, trong môi trường chúng tôi đã tạo ra ở CLB, tôi cần bạn yêu công việc mình làm. Đó là lý do chúng ta ở đây và tình yêu ấy phải lan tỏa".

Ảnh hưởng lên Alonso đa dạng hơn. Arteta thần tượng Cruyff, ngưỡng mộ Moyes và làm việc với Guardiola tại Man City. Alonso từng thi đấu dưới trướng cả Guardiola, Jose Mourinho, Rafa Benitez và Carlo Ancelotti. Ông đã làm HLV tại Đức và Tây Ban Nha, dù nhiệm kỳ tại Real Madrid không kéo dài. Alonso cũng được đánh giá là linh hoạt và thực dụng hơn Arteta.

"Dữ liệu và thông tin không phải là tất cả", Alonso nói. "Bạn cần kiến thức và trực giác. Bạn phải biết quản lý con người. Tôi từng làm việc với những HLV tuyệt vời và học được điều gì đó từ mỗi người. Tôi đã trải qua cùng họ những thời điểm tốt lẫn xấu và hiểu tại sao họ đưa ra những quyết định đó. Đó không phải chuyện sao chép rồi dán. Điều quan trọng là phải chân thật, là chính mình. Xây dựng tham vọng riêng với tư cách HLV, lấy những điều tốt nhất từ mỗi người. Đó là cách để mọi người có thể tin tưởng tôi".

Alonso không muốn tự giới hạn mình vào một trường phái bóng đá duy nhất, mà sẵn sàng học hỏi từ nhiều cách tiếp cận khác nhau, nhưng vẫn giữ những nguyên tắc và triết lý cốt lõi của bản thân. Ông cũng cho rằng việc làm việc ở nhiều quốc gia giúp một HLV trưởng thành hơn. Mỗi nền bóng đá có một văn hóa, cách đào tạo và tư duy khác nhau; càng tiếp xúc nhiều, ông càng có thêm kinh nghiệm để hoàn thiện mình.

Khi nói về bóng đá Đức, Alonso đánh giá rất cao quá trình đổi mới của bóng đá Đức trong khoảng 20 năm qua. Theo ông, một bước ngoặt quan trọng là World Cup 2006 trên sân nhà, cùng ảnh hưởng của Jurgen Klinsmann. Sau đó, LĐBĐ Đức đẩy mạnh đầu tư vào đào tạo trẻ, phát triển HLV và tạo cơ hội cho thế hệ HLV trẻ. Điều Alonso đặc biệt ấn tượng là thế hệ HLV Đức mới không chỉ đề cao thể chất, sự mạnh mẽ và cường độ, mà còn kết hợp chúng với tư duy chiến thuật hiện đại. Ông lấy những cái tên như Nagelsmann, Tuchel và Klopp làm ví dụ.

Vì vậy, nếu Arteta phần lớn trung thành với sơ đồ 4-3-3 đã đem lại hiệu quả ổn định, Alonso thường xuyên thay đổi cách vận hành tùy vào đối thủ và hoàn cảnh.

Sơ đồ cơ bản mà ông ưa thích là 3-4-2-1. Nhưng trong trận gặp Brighton ở vòng hai Ngoại hạng Anh, Chelsea thắng 4-3 dù chỉ kiểm soát bóng 26%. Khi thủ môn mới Emiliano Martinez có bóng, 97% số đường chuyền của anh được thực hiện theo hướng dài. Quá trình này sẽ còn được Alonso điều chỉnh khi ông dần ổn định tại Stamford Bridge.

Xhaka nhìn thấy sự khác biệt. Granit Xhaka, hiện khoác áo Sunderland, từng làm việc với cả hai HLV. Anh đánh giá Alonso cao hơn Arteta, điều không quá bất ngờ khi tiền vệ người Thụy Sĩ từng là ngôi sao của Bayer Leverkusen trong mùa giải vô địch và trải qua những giai đoạn khó khăn tại Arsenal trước cũng như sau khi Arteta đến.

"Mikel có triết lý của mình và đó là tất cả", Xhaka nói. "Bạn biết đấy: luôn luân chuyển bóng, tìm cầu thủ tự do, để anh ta dâng lên, chẳng hạn như vậy. Luôn chơi với hàng thủ bốn người, không chuyển sang năm hậu vệ. Không thay đổi thành 4-4-2 với hai tiền đạo thực thụ. Vì vậy, bạn có 4-3-3, với một số 6 và hai số 8. Xabi thì hơi khác. Tôi nghĩ Xabi có thể chơi với hàng thủ bốn người nhưng cũng có thể dùng năm hậu vệ. Điều ông ấy muốn luôn là hai số 6, không chạy khắp nơi mà phần lớn thời gian phải giữ vị trí. Nhưng nếu bạn là HLV, bạn cần có triết lý, chiến thuật và ý tưởng của riêng mình".

Trận đấu tại London hôm nay là cuộc đối đầu được chờ đợi nhất Ngoại hạng Anh từ đầu mùa. Chelsea dưới thời Alonso có dáng dấp của một đội bóng chuyên tạo ra những màn trình diễn mãn nhãn, bất chấp con số 26% thời lượng kiểm soát bóng trước Brighton. Họ sẽ ghi nhiều bàn, nhưng cũng có thể để thủng lưới không ít.

Alonso dường như đã giúp Cole Palmer tìm lại phong độ tốt nhất, đồng thời xếp anh trong bộ ba tấn công đáng gờm với tân binh 158 triệu USD Morgan Rogers và Joao Pedro. Đây sẽ là thử thách lớn đối với hàng thủ vốn rất chắc chắn của Arsenal.

"Pháo thủ" thì cho thấy chiều sâu và mạnh hơn mùa trước, với sự cải thiện từ một nền tảng vốn đã rất tốt. Quan trọng hơn, Arsenal cuối cùng trông giống một đội bóng thực sự tin vào chính mình, sau khi vượt qua tất cả để giành chức vô địch.

Đây là Ngoại hạng Anh của Arteta. Ông là HLV của nhà đương kim vô địch, là HLV đang tại vị lâu nhất ở giải đấu với khoảng cách đáng kể so với phần còn lại. Nhưng nếu có một kẻ thách thức ngai vàng, một HLV sở hữu đủ phẩm chất để đe dọa sự thống trị ấy, thì đó chính là người từng đứng bên cạnh Arteta trong bức ảnh năm nào, khi cả hai vẫn chỉ là những cậu bé.