Bakan Bayraktar: Türkiye'nin 2040 Yeni Enerji Mimarisi 'Elektrikleşme' Üzerine Kurulacak

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından hazırlanan "Türkiye Enerji Politikaları İncelemesi Raporu" tanıtım programındaki konuşmasında, Türkiye'nin enerji politikalarında artan talep, dışa bağımlılık ve karbonsuzlaşma olmak üzere 3 temel noktanın bulunduğunu söyledi.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesi Türkiye'nin yeni enerji mimarisini dünyayla paylaşmayı hedeflediklerini anlatan Bayraktar, "COP31 öncesi Türkiye olarak enerji tarafında dünyaya kendi hikayemizi anlatmak istiyoruz. Türkiye'nin 2040'lara giden yolda yeni enerji mimarisini anlatmak, sunmak istiyoruz. Bu sene bizim için şu açıdan da önemli, Türkiye Ulusal Enerji Planı'nı gözden geçirme yılı. Bu sene bu programı gözden geçiriyoruz ve biraz daha kapsamlı bir şekilde, Türkiye'nin 2040 yeni enerji mimarisi olarak COP öncesi sunmayı hedefliyoruz. Ciddi çalışma yapıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Bayraktar, elektrik talebindeki artışın yalnızca nüfus artışı, şehirleşme, ekonomik büyüme ve sanayileşme gibi geleneksel faktörlerden kaynaklanmadığını, veri merkezleri ve elektrikli araçlar gibi yeni talep unsurlarının da önemli rol oynayacağını belirterek, "Türkiye'de de bu yeni dönemde elektrikleşmeye yüzde 100 inanıyoruz. 'Yeni enerji mimarinizde ne var?' derseniz, tek kelimeyle 'Elektrikleşme' derim. Türkiye'yi elektrikleştireceğiz. Elektrifikasyonu çok ciddi şekilde artıracağız." dedi.

Ulaştırmada elektrifikasyon oranının yüzde 1'in altında olduğuna dikkati çeken Bayraktar, 2035'e kadar Türkiye yollarındaki elektrikli araç sayısının 8 ila 10 milyona ulaşmasını hedeflediklerini dile getirdi.

Bayraktar, Türkiye'nin soğutma ihtiyacındaki güçlü artışa da işaret ederek, "Geçtiğimiz yıl yüzde 19-20'lerde sadece soğutma kaynaklı elektrik talebinde artış gördük. Bunun hemen her yıl benzer şekilde artacağını öngörüyoruz. Bu, sadece üretim tarafını zorlamıyor, aynı zamanda şebeke tarafına da önemli yük getiriyor." diye konuştu.

Türkiye'nin ve bölgenin gelecek dönemde deniz suyunun arıtılması ihtiyacıyla daha fazla karşılaşabileceğini, bu alandaki elektrik talebinin de öngörülmesi gerektiğini vurgulayan Bayraktar, "Bizim çalışmalarımız 2035-2040'lara doğru en az 3-4 teravatsaatlik bu amaçla elektrik talebinin Türkiye'de olabileceğini gösteriyor." dedi.

Bakan Bayraktar, yenilenebilir enerjide Türkiye'nin potansiyelinin çok büyük olduğunu ifade ederek, "Daha büyük hedefleri ortaya koyacağız ve belki Cumhurbaşkanı'mız, COP31'de daha iddialı bir hedefi dünyaya ilan edecek. Sadece hedef ilan etmiyoruz, hayata geçiriyoruz. Her yıl 8-10 bin megavat güç artırmamız gerekiyor. Enerji verimliliğinde eylem programımız var. 2024-2030'u kapsıyor. Sanayide ve ekonominin bütün alanlarında, ulaştırmada, tarımda, binalarda önemli aşamalar kaydettik. 2030 ve sonrasını kapsayan Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı da hazırladığımız enerji mimarimizin en önemli konularından olacak." ifadelerini kullandı.

Nükleer enerjideki çalışmaların devam ettiğini anlatan Bayraktar, Türkiye'nin 2050'ye kadar 20 bin megavatlık nükleer enerji kapasitesine ulaşmak istediğini söyledi.

Bayraktar, Türkiye'nin 2016'dan sonra doğal gaz ve petrol aramacılığında farklı faza geçtiğini belirterek, şöyle devam etti: "Türkiye, kendi gemileriyle, kendi denizlerinde ve dışarıda daha önce gidilmemiş yerlerde arama yapan, ankonvansiyonel üretimle, uluslararası ortaklıklarla farklı denemelerde bir stratejiye geçti. Bunların neticelerini petrol ve doğal gaz sektörü için çok kısa sayılabilecek bir sürede almaya başladık. Gabar'da Eylül 2021'de çok önemli bir petrol keşfi oldu. Şu anda günlük yaklaşık 85 bin varil üretime yaklaşan üretimimiz var. Sakarya Gaz Sahası, başka önemli bir keşif. Orada çok kısa bir sürede üretime geçtik. 2023 Ağustos'tan bu yana şebekeye o gazı veriyoruz. Üretimimiz orada 2 katına çıkacak, 2028'de 4 katına çıkacak."

Bakan Bayraktar, Kovid-19 salgını yaşanırken uluslararası şirketlerin petrol fiyatlarının negatife düşmesiyle yatırımlarını durdurduklarını belirterek, Türkiye'nin kararlılıkla yatırımlarına devam ettiğine dikkati çekti. Enerji sektörünün hızla dijitalleştiğini vurgulayan Bayraktar, şöyle devam etti: "Türkiye'de daha dijital bir enerji sistemi planlıyoruz. Burada yapılan politika önerileri aslında şu anda bizim aldığımız konulardan biri. Elektrik, doğal gaz, petrol ve petrol ürünlerinin depolanması daha kritik hale geliyor ve stratejimizin de önemli bir yerinde konumlanıyor. Tabii ki elektrik, doğal gaz ve petrol altyapımızın da çok daha güçlü ve dirençli olması önem arz ediyor. Bu kadar yenilenebilir enerjinin ve nükleer enerjinin sisteme entegrasyonu için 2035'e kadar 80 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı var, dağıtım seviyesinde ve eğitim seviyesinde."

Bayraktar, Türkiye'nin doğal gaz, altyapı ve gazlaştırma tesislerinin kapasitesini artırmayı ve boru hatlarını geliştirmeyi hedeflediğinin altını çizerek, "Komşularımıza, bölgedeki ülkelere uzun zamandır şunu söylüyoruz: Türkiye'deki mevcut boru hatlarının Basra'ya uzatılması, Kuveyt, Irak veya Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyindeki petrolün bir kısmının farklı bir yönden dünya piyasalarına açılmasını mümkün kılabiliriz. Irak-Türkiye boru hattı şu an günlük 1,5 milyon varil kapasiteye sahip, bunu artırabiliriz. Katar gazını da benzer şekilde Türkiye'ye ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya bir boru hattıyla götürmek önem arz edebilir." diye konuştu.

Türkiye'nin ayrıca bölgesel işbirlikleri üzerine ülkelerle görüştüğünü belirten Bayraktar, komşu ülkelerle enterkonneksiyon hatlarının ve kapasitelerinin artırılmasının hedeflendiğini, iklim değişikliğinin sebep olduğu hava koşullarının değişmesinin Türkiye'de elektrik iletim şebekesinin yeniden tasarlanmasını zorunlu kıldığını ifade etti.

Piyasadaki öngörülebilirlik konusunun yatırımcılar açısından önemli olduğunu vurgulayan Bayraktar, "Bahsettiğimiz milyarlarca dolarlık yatırım, netice itibarıyla büyük oranda özel sektör yatırımıyla Türkiye'de yapılacak. Bunun finansmanını sağlayacak doğru yolları kurabilmek önemli. O anlamda piyasa öngörülebilirliği fevkalade önem arz ediyor." dedi.

Bakan Bayraktar, Türkiye'nin 5 çok önemli kamu şirketinin "milli şampiyonlara" dönüştürülmesi amacıyla hazırlanan yeniden yapılandırma programına değinerek, şunları kaydetti: "Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ), Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) ve Eti Maden'in bu 5 şirketin artık milli şampiyonlara dönüşmesi hedefiyle ortaya koyacağımız yeniden yapılandırma programını önümüzdeki süreçte bu yeni enerji mimarisi içerisine koymuş durumdayız çünkü bunlarla beraber inanıyoruz ki Türkiye'deki bu hedeflediğimiz yerlere hem Türkiye'de hem de aslında dünyada varacağız. Yeni enerji mimarimiz 2040 Türkiye'sinin enerjisini tasarımımızın genel hatları bunlar. Daha detaylarını çalışmalarımız bittiği zaman paylaşacağız."

Program çıkışında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bayraktar, küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmelere karşı krizin başladığı günden bu yana hem uluslararası platformlarda hem de Türkiye'de çeşitli tedbirler üzerinde çalıştıklarını söyledi. Bayraktar, Türkiye'de eşel mobil sistemi ile doğal gaz ve elektrikte sağlanan destekler sayesinde vatandaşları fiyat artışlarının etkilerinden korumaya gayret ettiklerini belirterek, fiyatlarda değişiklik yapmadan bu desteğin sürdürüldüğünü anlattı. Dünyadaki günlük gelişmelere bağlı olarak yeni tedbirlerin de alınabileceğini ifade eden Bayraktar, Hazine ve Maliye Bakanlığının da konuya ilişkin çalışmalar yürüttüğünü kaydetti.

Bayraktar, Akkuyu NGS'deki ilk reaktörün yoğun test sürecinde olduğunu ve gelecek birkaç ay içinde devreye alınması için çalışıldığını söyledi. İran ile doğal gaz anlaşmasına ilişkin ABD'den henüz kendilerine ulaşan bir planın bulunmadığını belirten Bayraktar, sürecin takip edildiğini anlattı.

IEA Başkanı Fatih Birol da toplantıdaki konuşmasında, Türkiye'nin elektrik talebindeki büyümeye dikkati çekerek, "Son 10 yılda Türkiye'nin ortalama elektrik talebi büyümesi yüzde 5. Bu da bütün IEA üyesi ülkeler arasında Türkiye'yi bir numaraya sokuyor. En fazla elektrik talebi büyüyen ülke Türkiye. Elektriğin büyümesi demek, her şeyi bir yana koyup ekonominin gelişmesi, modernleşmesi demek." ifadelerini kullandı.

Birol, geçen yıl itibarıyla dünyada kurulan 100 elektrik santralinin yaklaşık yüzde 70'inin yenilenebilir enerji kaynaklı olduğunu belirterek, sözlerini şöyle tamamladı: "Elektriğin daha fazla kullanılması, her bakımdan çevre için ve enerji güvenliği açısından da son derece güzel bir haber. O yüzden Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese'nin takdirleriyle, COP31 Başkanı Murat Kurum'un ve Müzakereler Başkanı Chris Bowen'ın onayıyla Antalya'daki COP31'in elektrikleşme konusunda bir hedef koyması gerektiğini düşündük. Şu anda dünyadaki elektrik kullanımı, toplam enerji içerisinde yüzde 23-24'lük paya sahip. Bunun 2035'te yüzde 35'e çıkmasının dünya için iyi olacağını düşünüyoruz. Birçok ülkeyle tartışıyoruz. Hem Türkiye hem Avustralya aktif şekilde paydaşlarıyla tartışıyor. Umuyorum ki COP31 bittiği zaman insanlar Antalya'yı elektrikleşmenin başkenti olarak 35'te 35 olarak hatırlayacaklar."