Chủ nợ có thể bán tài sản để tránh nợ 5 tỷ đồng không?

Tôi là chủ hộ kinh doanh, thua lỗ nên nợ một đối tác 5 tỷ đồng nhưng chưa có khả năng trả nợ.

Hiện tại, ngoài kinh doanh, tôi đang đứng tên sở hữu một lô đất và một chiếc ôtô. Lo ngại đối tác sẽ khởi kiện ra tòa án để yêu cầu tôi thanh toán khoản nợ, tôi đang tính bán hoặc chuyển nhượng toàn bộ các tài sản này trước khi họ đâm đơn.

Theo tôi được biết, hiện đối tác mới chỉ yêu cầu trả nợ và chưa có quyết định nào của cơ quan có thẩm quyền về việc phong tỏa hoặc kê biên tài sản của tôi.

Tôi muốn hỏi: Trong trường hợp này, tôi có quyền bán lô đất và chiếc ôtô để tránh việc các tài sản này bị kê biên hay không?

Nếu bán hết trước khi đối tác khởi kiện thì tôi có còn phải chịu trách nhiệm thanh toán khoản nợ 5 tỷ đồng hay không?

Việc bán tài sản với mục đích tránh nghĩa vụ trả nợ có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý gì?

Độc giả Thu Hà

Luật sư tư vấn:

Trong trường hợp này, việc đối tác chưa khởi kiện ra tòa án không có nghĩa là người đang nợ được quyền tẩu tán tài sản để trốn tránh nghĩa vụ trả nợ.

Nếu việc bán lô đất, ôtô chỉ là giao dịch giả tạo, chẳng hạn chuyển nhượng cho người thân hoặc người quen nhưng không thực sự thanh toán tiền, nhằm che giấu hoặc tẩu tán tài sản để chủ nợ không thể thu hồi nợ thì giao dịch này có thể bị tòa án tuyên vô hiệu theo khoản 2 Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015, vì giao dịch được xác lập nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba.

Bạn lưu ý rằng hành vi tẩu tán tài sản để trốn tránh nghĩa vụ trả nợ không chỉ dẫn đến trách nhiệm dân sự mà còn có nguy cơ bị xem xét trách nhiệm hình sự, tùy vào thời điểm, mục đích và hành vi cụ thể.

Theo Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), người nhận tài sản của người khác thông qua quan hệ hợp đồng mà sau đó có hành vi chiếm đoạt theo các trường hợp luật định có thể bị truy cứu về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Với giá trị tài sản chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên, mức hình phạt có thể lên đến 20 năm tù.

Việc chỉ đơn thuần kinh doanh thua lỗ, mất khả năng thanh toán và bán tài sản chưa tự động cấu thành tội phạm. Cơ quan có thẩm quyền phải chứng minh được các dấu hiệu chiếm đoạt theo quy định của Điều 175 (như là có tài sản nhưng không chịu trả nợ, việc bán tài sản để tẩu tán chứ không dùng vào mục đích trả nợ...).

Ngoài ra, nếu sau khi đã có bản án hoặc quyết định của tòa án có hiệu lực pháp luật, người phải thi hành án có điều kiện thi hành nhưng cố tình không chấp hành và tẩu tán tài sản để trốn tránh việc thi hành án, thì có thể bị truy cứu về罪 Không chấp hành án theo Điều 380 Bộ luật Hình sự 2015. Hành vi tẩu tán tài sản là tình tiết có thể làm người phạm tội bị phạt tù từ 2 năm đến 5 năm theo khoản 2 Điều này.

Kết luận: Việc bán đất và ôtô không làm người nợ "thoát" khỏi khoản nợ 5 tỷ đồng. Nếu có mục đích tẩu tán tài sản để trốn nợ, giao dịch có thể bị vô hiệu; nghiêm trọng hơn, tùy vào hành vi và thời điểm thực hiện, việc tẩu tán tài sản để tránh nghĩa vụ trả nợ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.