Çin, insansı robotların askeri kullanımını hızlandırıyor

Çin'in savunma alanında insansı robotların askeri kullanımına yönelik çalışmalarını hızlandırdığı ortaya çıktı. Reuters'ın 100'den fazla Çin askeri ihale duyurusu, akademik çalışma, patent, resmi yayın, kamu kaydı ve savunma şirketi dokümanını incelemesine göre, Çin ordusu bu robotların gelecekte savaş alanında kullanılmasına hazırlanıyor.

Çinli üreticiler, 2025 yılında dünyadaki insansı robot sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 95'ini gerçekleştirdi. Bu durum, Çin Halk Kurtuluş Ordusu'na (PLA) hızla büyüyen bir robot teknolojisi sektörüne erişim sağlarken, ordunun bu teknolojileri kendi ihtiyaçlarına göre geliştirmesine de imkan veriyor.

ROBOTLAR SAVAŞ ANLAMINDA NE YAPACAK?

Çin'deki askeri kurumlar, insansı robotları gerçek savaş koşullarına uygun olup olmadıkları açısından test ediyor. Bunun yanında robotların eğitilmesi için gerekli teknolojiler üzerinde çalışılıyor ve bu makinelerin askerlerle birlikte nasıl görev yapabileceği araştırılıyor.

Çalışmalarda özellikle robotların çevreyi algılaması, nesneleri hareket ettirmesi ve eğitim verileriyle geliştirilmesi konularına yoğunlaşıldı.

İnsansı robot, insan vücuduna benzer şekilde iki ayak ve iki elle hareket edebilen robot anlamına geliyor. Bu yapı sayesinde merdiven çıkmak, engelleri aşmak, kapıları açmak veya insanlara göre tasarlanmış alanlarda hareket etmek gibi görevleri yerine getirmesi hedefler arasında.

UCLA'dan mühendislik profesörü Dennis Hong'a göre robotların geliştirilmesinin en önemli nedenlerinden biri, insanların gitmesinin tehlikeli olduğu yerlere gönderilebilmeleri. Bir robotun kaybedilmesi, bir insanın hayatını kaybetmesini önleyebiliyorsa robot askeri açıdan gözden çıkarılabilir bir araç haline gelebilir.

ŞEHİR SAVAŞLARI İÇİN SENARYO HAZIRLANDI

Çin'in insansı robotların şehir savaşlarında kullanımına ilişkin de bir senaryosu bulunuyor.

Çin Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi'ndeki (NUDT) araştırmacılar tarafından Ağustos 2025'te yayımlanan bir çalışmada, altı "savaş robotunun" iki saldırı ekibine ayrılması öngörüldü. İnsansı robotlar, robot köpekler veya insansız araçlardan oluşabilecek bu sistemlerin, kara birlikleriyle birlikte düşmanın kontrolündeki bir binayı kat kat ve oda oda temizlemesi senaryosu üzerinde çalışıldı.

Çalışmada, bu sistemlerin önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde kullanılabilecek teknolojiler temel alınarak modellendiği belirtildi. Ancak robotların hangi silahları taşıyacağı, ateş açma kararını nasıl vereceği veya sivillerle karşılaştıklarında ne yapacağı konusunda ayrıntı verilmedi.

Tayvan Ulusal Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nden araştırmacı Juo-Min Chou, denge, çevreyi algılama ve çalışma süresindeki gelişmelerin insansı robotları binalar, tüneller ve gemi içleri gibi alanlarda kullanışlı hale getirebileceğini belirtti. Ancak keşif veya malzeme taşıma gibi daha basit görevlerde dört ayaklı, paletli veya tekerlekli robotların daha ucuz ve daha kolay kullanılabileceğini söyledi.

İNSANSI ROBOTLAR DOĞRUDAN ÇATIŞMAYA DOĞRU İLERLEYEBİLİR

Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun resmi yayınlarından PLA Daily'de Temmuz 2025'te yayımlanan bir makalede, insansı robotların görevlerinin zamanla "çatışmayı desteklemekten doğrudan çatışmaya" doğru ilerleyebileceği savunuldu.

Makalede ayrıca bir insan tarafından doğrulanan canlı bir hedefe robotların ateş açmasına hangi şartlarda izin verilebileceği de tartışıldı.

Aralık ayında Çin'in Doğu Cephe Komutanlığı da insansı robotlar ve dört ayaklı robotların yer aldığı, gelecekte yaşanabilecek varsayımsal bir çatışmada Tayvan'ın savunmasını aşan askeri robotları gösteren yapay zekayla hazırlanmış bir video yayımladı.

ABD DE İNSANSI ROBOTLARI TEST EDİYOR

İnsansı robotların askeri amaçlarla geliştirilmesi yalnızca Çin'in gündeminde değil.

ABD Ordusu geçen yıl, askerlerle birlikte çalışabilecek "askerileştirilmiş insansı robot teknolojileri" geliştirmek amacıyla bir yarışma başlattı. Olası kullanım alanları arasında keşif, güvenlik, engellerin kaldırılması, tehlikeli maddelerle çalışma ve şehirlerde saldırı-savunma görevleri yer aldı.

ABD Ordusu, finalistlerin bu yıl askeri uzmanlarla sistemlerini test etmesini planladı ve devam eden sözleşmeler için 1,25 milyon dolara kadar kaynak ayrılabileceğini açıkladı.

ÇİN ORDUSU ROBOT SATIN ALMAYA BAŞLADI

Çin'in askeri robotlara yönelik ilgisi 2024 yılında hız kazandı. O yıl NUDT ve Çin Askeri Bilimler Akademisi, insansı sistemlerin askeri kullanımına ilişkin bir oturumun da yer aldığı savunma teknolojileri forumu düzenledi.

2025'te ise NUDT, insansı robotları açık şekilde savaş alanına yönelik araçlar olarak ele almaya başladı. Haziran 2025'te üniversitede düzenlenen bir yarışmada robotlardan "düşman hatlarının gerisine sızmaları", bir bölgeye girerek haritasını çıkarmaları ve hedefleri bulmaları istendi.

Başka bir senaryoda ise robotların kimlik kontrolü, disiplin denetimi ve askeri üslerde güvenlik devriyesi yapması öngörüldü. Üniversite, yarışmayı insansı robotların gelecekte "savaş alanına geçişi" için bir test alanı olarak tanımladı.

Mayıs 2025'te Çin ordusu bir insansı robot satın almak için ihale açtı. İhalede robotun kurulumu ve teknik eğitimi de yer aldı. Dört ay sonra NUDT iletişim adresinin bulunduğu başka bir ihalede ise "insansı robot akıllı algılama ve hassas hareket sistemi" satın alınması istendi.

Haziran 2026'da Çin ordusu, insansı robotlar için kamera, radar ve hareket verilerini toplayıp sınıflandıracak bir sisteme yaklaşık 300 bin dolar bütçe ayırdı. Bu veriler arasında robotların hareket edebileceği araziye ilişkin bilgiler de bulunuyordu.

İNSANLAR UZAKTAN KONTROL EDEBİLECEK

Çin'in savunma sanayisi de 2026 itibarıyla bu alana daha fazla dahil oldu.

Devlete ait savunma şirketi Norinco tarafından geliştirilen Fuxi isimli insansı robotun; nöbet tutma, her hava koşulunda keşif yapma, akıllı devriye ve tehlikeli görevlerde kullanılabileceği belirtildi.

Robot ayrıca teleoperasyon sistemiyle, yani bir insan operatörün robotu uzaktan kontrol etmesini sağlayan sistemle birlikte çalışabiliyor. Bu yöntem, robotun tüm kararları kendi başına vermesi gerekliliğini ortadan kaldırıyor.

Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü'nden Malcolm Davis ise insansı robotların şu anda savaş alanında pratik bir sistem olmadığını, ancak 5 ila 10 yıl içinde bunun mümkün hale gelebileceğini söyledi.

ROBOTLAR KARAR VEREBİLECEK Mİ?

İnsansı robotların gelecekte tamamen otonom, yani insan müdahalesi olmadan hareket eden sistemler olarak kullanılması halinde hukuki ve etik sorunlar da gündeme gelecek.

Savaş hukukuna göre askerlerin sivillerle savaşan tarafları birbirinden ayırması ve yaralı ya da teslim olan kişilere saldırmaması gerekiyor. Uluslararası Kızılhaç Komitesi de otonom silahların teslim olma işaretlerini güvenilir şekilde anlamakta zorlanabileceği uyarısında bulunuyor.

ABD ordusu, otonom silahların kullanılmadan önce hukuki incelemeden ve gerçekçi testlerden geçirilmesini, güç kullanımı konusunda komutanların ve operatörlerin uygun değerlendirme yapmasını şart koşuyor. Çin Savunma Bakanlığı da mart ayında yapay zeka destekli silahların insan kontrolünde kalması gerektiğini açıkladı.

Çin Askeri Bilimler Akademisi araştırmacısı Wang Yonghua da insansı robotların hareket, çevreyi algılama ve karar verme alanlarında halen çözülmemiş sorunları bulunduğunu belirtti. Robotların yaygın biçimde askeri sistemlere dönüşebilmesi için teknolojik atılımlar, üretim maliyetlerinin düşmesi ve seri üretim gerektiğini ifade etti.

Wang, bu şartların sağlanması halinde "insansı robotların savaş alanına akın edeceğini" yazdı.