Küresel yarı iletken yarışında bellek çipleri, yapay zekâ sunucularından akıllı telefonlara kadar her alanda kritik bir rol oynuyor. Çin’in bu alanda öne çıkan ismi ChangXin Memory Technologies (CXMT), son dönemde dikkat çeken büyümesiyle konuşulurken şimdi de Washington’daki bir hukuki mücadeleyle gündemde. ABD Savunma Bakanlığı’nın “Çin askeri şirketi” listesine alınan şirket, bu kararın keyfi, delilsiz ve hukuka aykırı olduğunu savunarak Pentagon’a karşı dava açtı. Listede kalmak, hem hükümet ihalelerine erişimi kısıtlayabiliyor hem de uluslararası iş ortakları nezdinde ciddi itibar kaybına yol açabiliyor. CXMT, bir yılı aşkın süredir Pentagon’a bilgi sunarak listeden çıkarılmaya çalıştığını, hatta Şubat ayında çıkarıldığına dair bir bildirim yayınlandığını ancak aynı gün bu bildirimin geri çekildiğini iddia ediyor. Şirketin bu adımı, Çinli teknoloji devlerinin ABD yaptırımlarına karşı hukuki yollara başvurduğu bir dönemin devamı niteliğinde.
DAVA NEDEN AÇILDI VE NE İSTENİYOR?
CXMT, ABD Columbia Bölgesi Federal Bölge Mahkemesi’nde açtığı davada Savunma Bakanlığı, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Bakan Yardımcısı Steve Feinberg ve Sanayi Tabanı Politikası Yardımcı Bakanı Michael Cadenazzi’yi davalı gösterdi. Şirket, “CXMT Çin ordusuyla bağlantılı değildir. DRAM çiplerini sivil ve ticari kullanım için tasarlıyor, üretiyor ve satıyor; askeri amaçla değil” ifadelerini kullandı. Ocak 2025’teki ilk sınıflandırmadan bu yana sürekli itibar ve ticari zarar gördüğünü belirten CXMT, kararın keyfi olduğunu, yeterli kanıt içermediğini ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini savundu. Amaç, sınıflandırmanın iptali ve listeden çıkarılma.
CXMT KİMDİR VE NEDEN ÖNEMLİ?
ChangXin Memory Technologies, Çin’in en büyük DRAM üreticisi konumunda. Akıllı telefonlar, bilgisayarlar, sunucular, yapay zekâ sistemleri ve diğer elektronik cihazlarda yaygın kullanılan bellek çipleri üretiyor. Şirketin gelirleri yılın ilk yarısında yüzde 874’lük dikkat çekici bir artış gösterdi. Uzun vadede ABD pazarına girmeyi hedefleyen CXMT için Pentagon listesi, hem ticari hem de stratejik açıdan ciddi bir engel oluşturuyor.
PENTAGON LİSTESİ VE GEÇMİŞ SÜREÇ
Liste, Biden yönetimi döneminde CXMT’yi kapsama almış, Trump yönetiminin Haziran güncellemesinde de şirket listede tutulmuştu. CXMT, bir yıldan fazla süre Pentagon’a bilgi sunarak itiraz ettiğini, Şubat ayında listeden çıkarılacağına dair bir bildirimin yayınlandığını ancak aynı gün geri çekildiğini ve sonraki süreçte yeterli açıklama yapılmadığını öne sürdü. “Bu kararların hiçbiri olgusal kayıtla, geçerli hukukla veya gerekçeli karar alma süreciyle desteklenmiyor” diyen şirket, sürecin şeffaflıktan uzak olduğunu iddia ediyor.
DİĞER ÇİNLİ ŞİRKETLERİN BENZER ADIMLARI
CXMT’nin davası yalnız değil. Haziran ayında Alibaba da aynı listeye alınmasına karşı ABD hükümetini mahkemeye vermişti. Daha önce Xiaomi, 2021’de açtığı dava sonucunda listeden çıkarılmayı başarmıştı. Bu gelişmeler, ABD’nin ulusal güvenlik gerekçesiyle uyguladığı teknoloji kısıtlamalarına karşı Çinli firmaların hukuki mücadeleye yöneldiğini gösteriyor.
