Doğu Akdeniz’de söz diplomaside

Aydın Hasan - Dışişleri Bakan Bakan Yardımcısı Bozay’ın 5 Kasım’da Fransa’nın Ankara Büyükelçisi’ni kabulü de Yunanistan’da büyük yankı uyandırdı. Yunan basınındaki haberlerde Büyükelçi’nin Türkiye’ye projeyle ilgili bilgi verdiği belirtilerek Fransa’ya tepki gösterildi.

Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Anlaşması imzalandı. Libya ile yapılan anlaşma 2020’de BM’ye bildirildi ve BM tarafından 2022’de tescil edildi. Türkiye, diplomasi ve donanmasının gücü ile Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) Türk kıta sahanlığını bugüne kadar 10’u aştığı belirtilen delme girişimini engelledi. Yunanistan ile GKRY’nin Türk deniz yetki alanı yakınındaki kablo ve sondaj çalışmaları donanmanın gözetim altında.

İtalya diyalogla çözdü.

Doğu Akdeniz’de 2024 yılında önemli gelişmeler yaşanmıştı. C/S Teliri adlı İtalyan kablo döşeme gemisinin 28 Haziran 2024’teki izin talebinin ardından bir başka İtalyan gemisi olan Ievoli Relume de Kıbrıs ve Girit arasında yürüttüğü araştırma çalışmasının Türk deniz yetki alanında kalan kısımları için izin başvurusunda bulunmuştu. O dönemde bölgeye iki fırkateyn, bir korvet ve iki hücumbotundan oluşan beş savaş gemisi gönderilmişti.

Doğu Akdeniz’deki Türk deniz yetki alanını bu kez Fransız bayraklı gemi ile ihlal girişiminde bulunan Yunanistan, 5 ve 6 Kasım’da Girit ile Kıbrıs’ı deniz altından birbirine bağlayacak elektrik hattı projesi için Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisinin araştırmalar yapacağını duyurdu. Yunan makamlarının NAVTEX’inde duyurunun Mart 2027’ye kadar geçerli olacağı belirtildi.

Gemi limandan çıkmadı.

Türkiye, 6 Kasım’da bu NAVTEX’e yanıt verdi. Yapılan karşı duyuruda, Yunanistan’ın araştırma sahasının bir bölümünün Türk kıta sahanlığı içinde kaldığı belirtilerek, Yunanistan’ın duyurusu geçersiz ilan edildi. Aynı akşam Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Yunanistan ve GKRY tarafından bu amaçla yayımlanan yetkisiz seyir ikaz duyuruları ülkemizce iptal edilmiştir. Söz konusu geminin yürütmeyi planladığı faaliyetin kıta sahanlığımız sınırları dahilinde kalan kısmı için uluslararası deniz hukukunun yerleşik hükümleri uyarınca ülkemizden alınması gereken muvafakatla ilgili süreç ise henüz tamamlanmamıştır” vurgusunda bulunuldu.

Fransız gemisi Abeille Marengo’nun, 7 Kasım Cumartesi günü Girit’ten ayrılarak çalışmalarına başlaması planlanıyordu. Ancak bu gelişmeler üzerine gemi limanda bekletilmeye başlandı.

1.9 milyar euroluk proje.

Yunanistan ile GKRY arasındaki kablo hattının İsrail’e uzatılması da planlanıyor. Projeye göre; Yunanistan-GKRY ve İsrail arasındaki elektrik bağlantısı, denizaltı ve kara kabloları kullanılarak 1.208 km uzunluğunda olacak ve bunun 898 km’si Girit-Kıbrıs bölümünü kapsayacak. 1.000 MW iletim kapasitesi ve 500 kV voltaja sahip olacak kablolar 3.000 metreye kadar derinliğe döşenecek. Projenin tahmini bütçesi 1,9 milyar euro.

Yunan basını bu fotoğrafı konuşuyor.

Dışişleri Bakanlığı, sosyal medyada 5 Kasım’da yaptığı paylaşımda Dışişleri Bakan Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay’ın Fransa’nın Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont’u kabulünün fotoğrafına yer vermişti. Bu fotoğraf Yunanistan basınına da yansıdı.

Türkiye’ye karşıtlığı ile bilinen Dimokratia’da yer alan haberde, “Fransız usulü ihanet: Miçotakis’in bilgisi dahilinde, Macron’un yakın çalışma arkadaşı olan Fransa Büyükelçisi Isabelle Dumont, birkaç saat önce Erdoğan hükümetini bilgilendirdi” denildi. Haberde, Fransa’nın tutumu sorgulandı. Fransa’nın Ankara Büyükelçisi’nin, Yunanistan Başbakanı Miçotakis ile gerçekleştirdiği görüşmeden birkaç saat önce Türk hükümetine bilgi verdiği öne sürüldü.

Fransa’ya tepki.

Yunan basınında Fransa’ya yönelik tepkiler de dikkat çekti. ESTİA haberi, “Kim Fransızlara Türkiye’yi bilgilendirme hakkı verdi? Türklere haritalar gösterdiler mi göstermediler mi?” başlığı ile verdi.

Parapolitika’nın haberinde de “Atina, Türkiye’nin bölgeye savaş gemileri göndermesi durumunda karada operasyonel bir karşılık verileceğini ve bunun potansiyel olarak ciddi bir olaya dönüşebileceğini açıkça belirtti” ifadesi yer aldı.

Prototema’da yer alan habere göre; Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, SKAI’nin İstanbul muhabiri Manolis Kostidis’e yaptığı açıklamada, “Her şey normal, her şey yolunda” diyerek güven verici bir tutum sergiledi.

Aynı haberde Türkiye’den diplomatik kaynakların, ortaya çıkan sorunun çözüldüğünü belirttiği aktarıldı. Haberde, Yunan diplomatik kaynaklarının ise “Türkiye’nin bu konudaki iç işleyişi bizi ilgilendirmiyor. İzin verme yetkisine sahip tek ülke Yunanistan’dır” görüşü yer aldı.

RUM BASININDAN: Türkiye’ye hiçbir çözüm dayatılamaz.