Dünyanın gözü İsrail'de! 24 saat sonra tüm ezberler bozulabilir: 'Netanyahu için kabus başladı'

HABER MERKEZİ / İsrail'de seçimlerin ardından ortaya çıkan tablo, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu hiç olmadığı kadar zorlu bir hükümet denklemine sürükledi. Kendi siyasi ittifakı parlamentoda çoğunluğu sağlayamazken, uzun yıllardır birlikte hareket ettiği bir parti de kendisine destek vermedi.

Üstelik rakibi Gadi Eisenkot, 120 sandalyeli parlamentoda 67 milletvekilinin desteğini aldı. Netanyahu'nun siyasi geleceği şimdi, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un vereceği kararın ardından başlayacak 28 günlük hükümet kurma sürecine bağlı. Bu süre, yıllardır devam eden Netanyahu iktidarının sonunu getirebilecek yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.

'KABUS BAŞLADI'

27 Ekim'de yapılan seçimlerin ardından Herzog, parlamentodaki parti temsilcileriyle hükümeti kurma yetkisi verilecek ismin belirlenmesi için görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmelerin sonunda Gadi Eisenkot'u 67 milletvekili, Netanyahu'yu ise 46 milletvekili destekledi. İki isim arasındaki 21 kişilik fark, Netanyahu'nun parlamentodaki siyasi desteğinin boyutunu gözler önüne sererken Tel Aviv kulislerinde "Netanyahu için kabus başladı" yorumları yükseldi.

Netanyahu'nun liderliğindeki Likud Partisi 27 sandalye kazanarak parlamentonun en büyük partisi olsa da sağ ve dini partilerden oluşan ittifakı toplam 53 sandalyede kaldı. Hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamayan Netanyahu'ya, kendi ittifakındaki milletvekillerinin tamamı da destek vermedi. Uzun süredir koalisyon ortağı olan Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi (UTJ), Herzog'la görüşmelerinde hiçbir adayı desteklememe kararı aldı. Partinin bu tutumunda, Netanyahu hükümetinin ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlikten muaf tutulması yönündeki beklentilerini karşılayamamasının etkili olduğu belirtiliyor.

‘67 DESTEĞE ULAŞTI’

Eisenkot'a destek veren partiler arasında Yashar, Yisrael Beytenu, Ra'am, Demokratlar, Birlikte ve Ortak Liste yer aldı. Ancak bu desteğin tamamının hükümet ortaklığına dönüşmesi beklenmiyor. Çünkü Eisenkot'un 67 milletvekiline ulaşmasını sağlayan 19 sandalye, Arap partilerinden geliyor. Eisenkot ise Arap partilerini hükümetine dahil etmeye sıcak bakmıyor.

Arap partilerinden Ra'am, Eisenkot liderliğinde kurulacak bir hükümete katılmaya açık olduğunu belirtirken, Ortak Liste hükümete girmek yerine dışarıdan destek verme seçeneğini gündeme getirdi. Eisenkot, Arap partilerinin hükümete katılabilmesi için Hamas'ı terör örgütü olarak tanımaları gibi koşullar öne sürdü. Bu nedenle 67 milletvekilinin desteği, henüz 67 kişilik bir hükümet çoğunluğu anlamına gelmiyor.

Arap partileri dışarıda bırakıldığında Eisenkot'u destekleyen dört Yahudi partinin toplam 48 sandalyesi bulunuyor. Bu blokta da görüş ayrılıkları yaşanıyor. Yisrael Beytenu lideri Avigdor Liberman, Arap partilerinin desteğine dayanan bir koalisyona karşı çıkıyor. Öte yandan Netanyahu'nun müttefiki UTJ'nin desteğini çekmesi, eski koalisyonun dağılma ihtimalini gündeme getiriyor. Şas ise Netanyahu'ya desteğini sürdürüyor.

Böylece Netanyahu, bir yandan kendi ittifakındaki destek kaybıyla karşı karşıya kalırken diğer yandan karşısında kendisini iktidardan uzaklaştırmayı hedefleyen, ancak kendi içinde de uzlaşmazlıklar yaşayan bir blok bulunuyor. Eisenkot'un da 61 sandalyelik çoğunluğu nasıl sağlayacağı belirsizliğini koruyor.

‘28 GÜNLÜK KRİTİK SÜREÇ’

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kurma görevini kime vereceğini 8 Kasım Pazar günü açıklayacak. Ancak cumhurbaşkanının en fazla milletvekili desteğini alan adayı görevlendirme zorunluluğu bulunmuyor. Herzog, parlamentodaki görüşmelerin ardından hükümeti kurma ihtimali en yüksek gördüğü milletvekilini seçebiliyor. Nitekim Herzog, 67 ve 46 kişilik destek tablolarına rağmen siyasi bloklar arasındaki karşılıklı veto kararlarının kimin hükümet kurabileceğini belirsiz hale getirdiğini belirtti.

Görevlendirilecek adayın önünde hükümeti kurmak için 28 gün bulunuyor. Cumhurbaşkanı, talep edilmesi halinde bu süreyi 14 güne kadar uzatabiliyor. Adayın bu süre içinde koalisyon görüşmelerini tamamlaması ve hükümetini parlamentonun güvenoyuna sunması gerekiyor. Güvenoyu için mutlaka 61 milletvekilinin lehte oy kullanması şart değil; lehte oyların aleyhte oylardan fazla olması halinde azınlık hükümeti de kurulabiliyor.

İşte Netanyahu açısından kritik süreç de burada başlıyor. Eisenkot'un görevlendirilmesi halinde 28 gün boyunca farklı partileri aynı hükümet çatısı altında buluşturması gerekecek. Bu girişimin başarısız olması, Netanyahu'nun yeniden hükümet kurma ihtimalini gündeme taşıyabilecek. Ancak bu kez de Netanyahu'nun kendi ittifakındaki eksik desteği tamamlaması ve muhalefetten en az bir partiyi yanına çekmesi gerekecek.

BAŞARISIZ OLURSA NE OLACAK?

İlk görevlendirilen adayın 28 gün içinde hükümeti kuramaması veya görevi yerine getiremeyeceğini bildirmesi halinde cumhurbaşkanı, üç gün içinde başka bir milletvekilini görevlendirebiliyor ya da konuyu Meclis Başkanına iletebiliyor. İkinci adaya da hükümeti kurması için 28 gün tanınıyor ancak bu süre uzatılamıyor.

İkinci girişimin de başarısız olması halinde parlamentodaki milletvekilleri, 21 gün içinde çoğunluğun desteğini alabilecek başka bir adayın görevlendirilmesini talep edebiliyor. Cumhurbaşkanının, görevi kabul eden ve çoğunluğun desteğini alan adayı iki gün içinde görevlendirmesi gerekiyor. Üçüncü adayın hükümeti kurmak için 14 günü bulunuyor.

Bu girişimin de sonuçsuz kalması halinde parlamento feshedilmiş sayılıyor ve erken seçim süreci başlıyor. Yeni seçimlerin, cumhurbaşkanının bu yöndeki açıklamasından sonraki 90 günlük sürede son salı gününden önce yapılması öngörülüyor.

GEÇİCİ OLARAK GÖREVİNİ SÜRDÜREBİLİR

Hükümet kurma girişimleri devam ederken Netanyahu ve bakanları geçici hükümet olarak görevlerini sürdürecek. Yeni bir koalisyon kurulana kadar başbakanlık görevini bırakması gerekmeyecek. Sürecin erken seçimle sonuçlanması halinde de yeni hükümet göreve başlayana kadar geçici başbakan olarak kalabilecek.

Ancak seçimlerin ardından ortaya çıkan 53 sandalyelik ittifak tablosu, 46 milletvekilinin doğrudan desteği ve uzun süreli müttefiki UTJ'nin geri adım atması, Netanyahu'nun önündeki siyasi engelleri artırıyor. Karşısındaki blok ise 67 milletvekilinin desteğiyle hükümeti kurma girişimi için önemli bir başlangıç avantajına sahip.