Dyplomacja w Waszyngtonie wymaga kontaktów z obiema partiami

W dyplomacji obowiązuje prosta zasada: nigdy nie warto zamykać sobie drzwi do ludzi, którzy za kilka tygodni albo za dwa lata mogą mieć w rękach realną władzę.

Zbliżają się wybory połówkowe do amerykańskiego Kongresu. Amerykanie wybiorą całą Izbę Reprezentantów i część Senatu. Dzisiaj Kongres kontrolują republikanie, ale sytuacja może się zmienić. I właśnie dlatego dla zagranicznych dyplomatów w Waszyngtonie ważne są teraz nie tylko kontakty z ludźmi Donalda Trumpa i republikańską większością. Równie ważne stają się relacje z demokratami.

Tak działa Waszyngton

To nie jest nic nadzwyczajnego ani charakterystycznego wyłącznie dla obecnych wyborów. Tak działa Waszyngton. Ambasada, która dobrze wykonuje swoją pracę, nie może opierać swoich kontaktów tylko na jednej partii. Jeżeli w Białym Domu urzęduje republikanin, oczywiście trzeba mieć dostęp do jego administracji. Trzeba znać ludzi w Departamencie Stanu, Pentagonie, Radzie Bezpieczeństwa Narodowego i w otoczeniu prezydenta. Ale jednocześnie trzeba rozmawiać z demokratami. I odwrotnie. Kiedy prezydentem był Joe Biden, zagraniczne placówki utrzymywały kontakty nie tylko z jego administracją i demokratami, ale również z Republikanami.

Dlaczego? Bo amerykański system polityczny może bardzo szybko zmienić układ sił. Co dwa lata wybierana jest cała Izba Reprezentantów. Co dwa lata odnawiana jest jedna trzecia Senatu. A co cztery lata zmieniać może się administracja. Człowiek, który dzisiaj jest szeregowym kongresmenem opozycji, za kilka miesięcy może zostać przewodniczącym jednej z najważniejszych komisji Kongresu.

I wtedy nagle może mieć wpływ na miliardy dolarów, sankcje, sprzedaż broni, pomoc zagraniczną albo politykę Stanów Zjednoczonych wobec konkretnego kraju. Dlatego zagraniczna dyplomacja nie może rozpocząć budowania relacji dzień po wyborach. Wtedy często jest już za późno. Kontakty buduje się wcześniej - są spotkania z kongresmenami i senatorami. Jeszcze częściej z ich doradcami i pracownikami komisji, bo to właśnie oni przygotowują projekty ustaw, briefingi i pytania zadawane później podczas przesłuchań. Są rozmowy w ambasadach, konferencje, spotkania organizowane przez think tanki. Są wizyty parlamentarzystów, ekspertów i ministrów. I bardzo często najważniejszą częścią takiego spotkania nie jest nawet konkretna prośba.

Chodzi o to, żeby „się znać”

Chodzi o to, żeby się znać. Żeby kiedy wydarzy się kryzys, można było podnieść telefon i zadzwonić do właściwej osoby. Jeżeli Demokraci przejmą Izbę Reprezentantów, zmienią się przewodniczący wszystkich komisji, a to ogromna zmiana. Weźmy Komisję Spraw Zagranicznych: dzisiaj kontrolują ją republikanie. Po zmianie większości kierownictwo przejęliby demokraci. Podobnie byłoby w komisjach zajmujących się siłami zbrojnymi, wywiadem, budżetem czy bezpieczeństwem wewnętrznym.

I to nie jest zmiana wyłącznie nazwisk na drzwiach gabinetów. Przewodniczący komisji decyduje o tym, jakie tematy będą przedmiotem przesłuchań, kogo komisja będzie wzywała, jakie sprawy będzie badała i które projekty ustaw będą traktowane priorytetowo. Demokraci już przygotowują się do takiego scenariusza. Jeżeli przejmą Izbę, zapowiadają szerokie wykorzystanie funkcji kontrolnej Kongresu wobec administracji Donalda Trumpa. Mówią o dochodzeniach dotyczących m.in. działalności biznesowej rodziny prezydenta, działań administracji oraz niektórych decyzji w polityce zagranicznej.

To oznacza, że zagraniczne stolice również muszą brać pod uwagę, że za kilka tygodni ich najważniejszym rozmówcą na Kapitolu może być ktoś zupełnie inny niż dzisiaj. I tu dochodzimy do jeszcze jednej bardzo ważnej rzeczy. Dobre państwo nie buduje w Waszyngtonie relacji z jedną partią, buduje relacje ze Stanami Zjednoczonymi. To zasadnicza różnica: jeżeli kraj zostanie utożsamiony wyłącznie z demokratami, może mieć problem, kiedy do władzy wrócą republikanie. Jeżeli postawi wszystko na republikanów, może obudzić się bez odpowiednich kontaktów po zwycięstwie demokratów. Było to bardzo dobrze widoczne po wyborach prezydenckich w 2024 roku. Po zwycięstwie Donalda Trumpa zagraniczni dyplomaci zaczęli intensywnie szukać kontaktów z ludźmi, którzy mogli znaleźć się w jego administracji. To świetnie pokazuje, dlaczego profesjonalna dyplomacja stara się utrzymywać kanały po obu stronach amerykańskiego politycznego sporu.

Jak to się ma do Polski?

Dotyczy to również Polski, bo niezależnie od tego, kto rządzi w Warszawie i kto zasiada w Białym Domu, dla Polski ważne powinny być kontakty zarówno z republikanami, jak i demokratami. Decyzje dotyczące Polski nie zapadają wyłącznie w Gabinecie Owalnym. Kongres zatwierdza pieniądze. Kongres uchwala budżet Pentagonu. Senatorowie zatwierdzają wiele najważniejszych nominacji. Kongres może uchwalać sankcje, pakiety pomocy czy przepisy dotyczące współpracy wojskowej.

Dyplomacja to nie tylko Biały Dom

W przypadku Ukrainy w ostatnich latach mogliśmy zobaczyć bardzo wyraźnie, jak ogromne znaczenie ma Kapitol. Prezydent może deklarować poparcie, ale bez pieniędzy zatwierdzonych przez Kongres wiele działań po prostu nie jest możliwych. Dlatego w Waszyngtonie dyplomacja to nie tylko Biały Dom. To również setki gabinetów na Kapitolu. I czasami znacznie ważniejsze od spotkania z politykiem, który dzisiaj jest na pierwszych stronach gazet, jest spotkanie z człowiekiem, którego nazwiska większość ludzi jeszcze nie zna. Bo za kilka miesięcy może on kierować komisją, która będzie decydowała o sprawach kluczowych dla twojego kraju.