FAO Gıda Fiyatları Eylül'de Son 4 Yılın Zirvesine Çıktı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), lojistik aksamalar ve olumsuz hava koşullarının arz endişelerini artırmasıyla küresel gıda fiyatlarının Eylül'de yaklaşık son 4 yılın zirvesine çıktığını bildirdi.

FAO'dan yapılan açıklamaya göre, gıda ürünlerinin uluslararası fiyatlarındaki aylık değişiklikleri izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, Eylül'de bir önceki aya göre yüzde 1,5 artışla 136 puana yükseldi. Böylece endeks, Kasım 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.

Endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasının ardından Mart 2022'de kırılan tarihi rekorun ise yaklaşık yüzde 14,3 altında kalmaya devam etti. Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 artış kaydetti.

Fiyat artışlarının ana nedenleri, nakliye hatlarındaki tıkanıklıklar, olumsuz hava şartları ve tarım ürünlerinin pahalanması oldu.

FAO Başekonomisti Maximo Torero, yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı ve Karadeniz'deki aksamalar iklim şoklarıyla birleşerek enerji, taşımacılık ve temel gıda emtiaları üzerinde baskı oluştururken, küresel emtia fiyatlarında kalıcı ve giderek geniş tabanlı bir artış görüyoruz. Bu baskıların sürmesi halinde, özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde tüketici gıda fiyatlarına kısa sürede yansıyacaktır" değerlendirmesinde bulundu.

Lojistik kısıtlamalar ve kuraklık etkisi

FAO Tahıl Fiyat Endeksi, Ağustos ayına göre yüzde 5,1 artış gösterdi. Karadeniz bölgesindeki lojistik kısıtlamalar ve Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerinde ekim öncesi etkili olan kurak hava, buğday fiyatlarını yüzde 6,3 artırdı. ABD'deki verim endişeleri, Brezilya'daki ihracat kısıtları ve Hürmüz Boğazı kaynaklı belirsizliklerin mısır gibi biyoyakıt ham maddelerinin fiyatlarını desteklemesi sebebiyle küresel mısır fiyatları yüzde 5,6 yükseldi.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Güneydoğu Asya'daki kurak havanın palm yağı üretimi üzerindeki etkileri ve güçlü küresel ithalat talebiyle yüzde 0,9 artış gösterdi.

FAO Et Fiyat Endeksi, bol ihracat arzının etkisiyle tavuk ve domuz eti fiyatlarındaki gerilemeye bağlı olarak yüzde 1,1 düştü. ABD'nin güçlü talebiyle Brezilya'nın sığır eti fiyatları artarken, koyun eti fiyatları büyük ölçüde istikrarlı seyretti.

FAO Süt Ürünleri Endeksi, peynir fiyatlarındaki düşüşün süt tozu fiyatlarındaki artışı dengelemesiyle yüzde 0,1 gerileme kaydetti; tereyağı fiyatları ise değişmedi.

FAO Şeker Fiyat Endeksi, eylülde yüzde 6,1 arttı. Bu yükseliş; 2026/27 sezonunda küresel arzın daralacağı beklentisi, Tayland'daki düşük üretim öngörüsü, Hindistan'da zayıf muson yağmurları ve güçlenen El Nino koşulları, Brezilya'nın orta-güney bölgesindeki aşırı yağışlar ve Avrupa Birliği'nde şeker pancarı ekim alanlarının daralmasından kaynaklandı.

FAO, küresel tahıl üretimi tahminini düşürdü

FAO, küresel üretim, tüketim, ticaret ve stok eğilimlerine ilişkin değerlendirme ve tahminlerin yer aldığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da yayımladı.

FAO, 2026 küresel tahıl üretim tahminini bir önceki yıla göre yüzde 2,1 azaltarak 2 milyar 979 milyon tona düşürdü. Bu tahmin, 2025 rekoltesinin altında kalsa da halen tarihin en büyük ikinci hasadı olma özelliğini koruyor.

Raporda, sıcak ve kurak hava nedeniyle AB ve ABD'deki yemlik tahıl verim beklentileri düşürülürken, Avustralya'daki hava koşullarının düzelmesiyle buğday üretim tahmini 813,9 milyon tona yükseltildi. Küresel tahıl ticaretinin ise Karadeniz'deki kısıtlı nakliye rotaları ve alternatif taşıma kapasitesinin yetersizliği nedeniyle bir önceki sezona göre yüzde 3,5 azalarak 505,8 milyon tona gerilemesi bekleniyor.