HFPC podała we wtorek, że skierowała do prokuratora generalnego „zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez (ówczesną – przyp. RMF FM) Prezes Trybunału Konstytucyjnego Julię Przyłębską”. Wskazano, że przestępstwo to miało polegać na bezprawnym kształtowaniu i zmienianiu składów orzekających w latach 2015-2020 „w taki sposób, aby sprawy o istotnym znaczeniu ustrojowym i politycznym rozstrzygały składy dające gwarancję orzeczenia oczekiwanej treści”. W ocenie HFPC działania te miały na celu osiągnięcie określonych korzyści przez ówczesną I prezes i podmioty trzecie.
Fundacja wskazała, że w latach 2015-2020 do zmiany składu sędziowskiego doszło w 885 sprawach zawisłych przed Trybunałem. Analiza uzyskanych danych – jak dodano – „pozwoliła zidentyfikować co najmniej 176 spraw, w których osoby kierujące Trybunałem podjęły w tym okresie decyzje o zmianie składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy ze względów innych niż śmierć sędziego lub koniec jego kadencji”.
W środę do sprawy odniosła się Julia Przyłębska, prezes TK w latach 2016-2024. „W związku ze złożonym do Prokuratury doniesieniem o możliwości popełnienia przeze mnie przestępstwa polegającego na niewłaściwym wyznaczaniu składów sędziowskich i w konsekwencji uzyskania korzyści polegającej na uzyskaniu pozycji w Trybunale Konstytucyjnym stanowczo tym oskarżeniom zaprzeczam” – czytamy w opublikowanym na portalu X oświadczeniu.
Przyłębska podkreśliła, że sędzia TK w sprawowaniu urzędu podlega „wyłącznie konstytucji”. Wskazała, że ustawa, która – zgodnie z delegacją konstytucyjną – reguluje postępowanie przed Trybunałem, „określa zasady pierwszego wyznaczania składów rozpoznających sprawy, wskazując szereg czynników, które Prezes powinien uwzględnić”.
Zaznaczyła zarazem, że ustawa „nie opisuje (...) sytuacji zmiany składów dla przykładu w przypadku śmierci sędziego, wyłączenia na podstawie postanowienia Trybunału, choroby lub usprawiedliwionej nieobecności sędziego czy też zakończenia kadencji, jak i szeregu innych okoliczności”.
Przyłębska dodała, że jeden z byłych prezesów TK zastosowawszy zasadę vis maior (siły wyższej), wyznaczył skład orzekający „nieznany ustawie”. „Fundacja ani żaden inny podmiot nie zauważyli w tym postępowaniu zarówno Prezesa, jak i sędziów działań naruszających normy prawa karnego” – zaznaczyła Przyłębska.
W listopadzie 2016 r. TK rozpoznawał skargę posłów Platformy Obywatelskiej i Nowoczesnej na zasady wyłaniania kandydatów na prezesa Trybunału. Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozprawa ta miała być rozpatrywana przez pełny skład Trybunału. Po tym, jak troje sędziów – w tym pełniąca wówczas tę funkcję Przyłębska – odmówiło udziału w pełnym składzie, ówczesny prezes TK Andrzej Rzepliński zarządził zbadanie sprawy w składzie 5-osobowym; potem mówił, że działał wówczas „w stanie swoistej vis maior, siły wyższej”.
W środowym oświadczeniu Przyłębska przypomniała, że w czasie jej kadencji „zmarło trzech sędziów, zaś 9 sędziów zakończyło kadencję, co wiązało się z koniecznością wyznaczenia składów orzekających, czego ustawa explicite nie reguluje”. „Powstają również inne nieprzewidziane ustawą zdarzenia, które wymagają podjęcia przez prezesa, jako organizującego pracę Trybunału, działań” – dodała.
Złożone przez HFPC zawiadomienie stanowi – wedle niej samej – element działań ws. TK, które fundacja prowadzi nieprzerwanie od 2015 r. Punktem wyjścia dla zawiadomienia był zaś – jak wskazano – wniosek o dostęp do informacji publicznej, który fundacja skierowała do TK w 2020 r., a w którym „domagała się danych o sygnaturach spraw, w których dochodziło do zmiany składu orzekającego”.
