Geçmiş Bedenle Kıyaslama: Yeni Bir Psikolojik Risk Faktörü

Psikoloji, beden imajı ve yeme bozuklukları alanında uzun yıllardır süregelen hakim yaklaşımları değiştirecek bilimsel bir araştırma yayımlandı. Ohio State Üniversitesi Klinik Psikoloji Anabilim Dalı uzmanlarından Profesör Tracy Tylka ve Dr. Nichole Wood-Barcalow liderliğindeki ekip, bireylerin kendi geçmiş versiyonlarıyla yaptıkları kıyaslamaların ruh sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini inceledi. Body Image dergisinde yayımlanan araştırmada bilim insanları, "Öz Odaklı Görünüm Karşılaştırma Ölçeği" (SOCS-A) adını verdikleri yeni bir klinik değerlendirme modeli geliştirdi.

Araştırma verileri, bireylerin eski fotoğraflarına, videolarına veya gençlik anılarına bakarak bugünkü bedenlerini yetersiz görmesinin (yukarı doğru öz odaklı karşılaştırma); şiddetli beden utancı, zihinsel geviş getirme (ruminasyon), depresif belirtiler ve tıkınırcasına yeme gibi bozukluklarla doğrudan ilişkili olduğunu belgeledi.

Ergenlik, gebelik, menopoz, andropoz, kronik hastalıklar veya yaşlanma gibi doğal biyolojik süreçlerden geçen kişilerin, medyadaki modellerden ziyade kendi geçmişteki idealleştirilmiş görüntülerine odaklanarak kendilerine acımasızca yüklendikleri saptandı.

Klinik çalışmada cinsiyetler arasındaki davranış farkları da analiz edildi. Kadınların kendilerini eski fotoğraflarıyla kıyaslayarak beden utancı yaşama oranının erkeklere kıyasla belirgin şekilde yüksek olduğu görüldü.

Uzmanlar, toplumun kadın bedenine yüklediği idealize edilmiş görünüm baskısı nedeniyle kadınların yaşlanma veya kilo alma süreçlerinde geçmiş versiyonlarına daha sık sığındıklarını ve bunun psikolojik yıkıma yol açtığını kaydetti.

Araştırmayı yürüten Profesör Tracy Tylka, geleneksel klinik tedavilerin sadece hastanın kendisini akranlarıyla veya medyayla kıyaslamasına odaklandığını, ancak asıl yıkıcı etkenin içsel kıyaslama olduğunu vurguladı.

SOCS-A ölçeğinin klinik psikolojide ve yeme bozukluğu tedavilerinde zorunlu bir tarama aracı olması gerektiğini belirten uzmanlar, son dönemde yaygınlaşan zayıflama ilaçları (GLP-1) ve hızlı beden değişimlerinin yarattığı psikolojik etkilerin de bu öz odaklı kıyaslama modeli üzerinden inceleneceğini duyurdu.