Họa sĩ Yayoi Kusama - nổi tiếng với những tác phẩm họa tiết chấm bi, điêu khắc bí ngô - qua đời ở tuổi 97.
Theo thông báo trên trang web của họa sĩ, bà qua đời ở một bệnh viện tại Tokyo vào ngày 14/8. Yayoi Kusama đã cống hiến cả đời với tư cách là một nghệ sĩ tiên phong trong nhiều lĩnh vực, gồm hội họa, nghệ thuật trình diễn, tiểu thuyết, thơ ca, đồng thời chưa từng buông cọ vẽ đến khi mất.
Kusama là một trong những nhân vật nổi tiếng và thành công nhất về mặt thương mại của nghệ thuật đương đại. Infinity Mirror Rooms (Phòng gương vô cực) - loạt tác phẩm sắp đặt quy mô lớn của bà thu hút hàng triệu lượt khách tham quan, dẫn dắt người xem đắm chìm vào những ánh sáng lặp đi lặp lại vô tận. Trong khi đó, những bức điêu khắc bí ngô cùng tranh chấm bi của nghệ sĩ cũng thu về hàng triệu USD từ các cuộc đấu giá. Các sáng tác của bà được trưng bày trên khắp thế giới, gồm Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại và Bảo tàng Nghệ thuật Whitney ở New York, Mỹ.
Hãng AP nhận định những họa tiết lặp đi lặp lại là dấu ấn đặc trưng của Yayoi Kusama, với nhiều hình dạng khác nhau như lưới, xoáy, nhưng thường là các chấm tròn đầy màu sắc. ''Họa tiết chấm bi thật tuyệt vời'', bà nói trong một cuộc phỏng vấn năm 2012.
Sinh thời, Yayoi Kusama từng trải qua những chấn thương thời thơ ấu, bệnh tâm thần và nhiều năm sống trong bóng tối. Bà sinh ra trong gia đình khá giả nhưng tuổi thơ không êm đẹp, bị mẹ cấm không cho theo nghiệp vẽ. Bà còn bị mẹ bắt chứng kiến cảnh bố ngoại tình.
Nỗi đau ngày nhỏ khiến họa sĩ gặp ảo giác từ năm 10 tuổi. Khi trưởng thành, bà dùng chính bệnh của mình làm nguồn cảm hứng sáng tạo. Trong một bài luận tự truyện năm 1975, bà viết: ''Tôi không coi mình là nghệ sĩ'' mà ''theo đuổi nghệ thuật để khắc phục những khiếm khuyết bắt đầu từ thời thơ ấu''.
Theo The Washington Post, đối với những người hâm mộ, Yayoi Kusama đi trước thời đại, làm mờ ranh giới giữa nghệ thuật và bản thân. Ngày trẻ, bà từng bị xem thường bởi định kiến giới tại quê nhà, không được giới nghệ thuật trong nước đánh giá cao. Kusama đến Mỹ từ năm 1958 vì không tìm thấy hướng phát triển tại Nhật. Hơn 10 năm ở Mỹ, bà hoàn thành nhiều tác phẩm, bao gồm chuỗi tranh Infinity Nets nổi tiếng, tổ chức vài triển lãm nghệ thuật mang thông điệp xã hội.
Người quản lý James Galotta từng nói với The Washington Post vào năm 1969 về các tác phẩm của nghệ sĩ: ''Chúng tôi không cố gắng thay đổi quan điểm của bất kỳ ai. Chúng tôi chỉ muốn họ cân nhắc những lựa chọn khác. Kusama là kiểu người mà ngay cả khi 500 năm nữa mọi người đều đi lại trong tình trạng khỏa thân, bà ấy vẫn là người duy nhất mặc váy''.
Năm 1972, Kusama trở về Nhật Bản. Sức khỏe tinh thần của bà dần xấu đi theo thời gian vì nhiều lý do, trong đó có nỗi lo lắng các nghệ sĩ khác đánh cắp ý tưởng của mình. Sau những lần tự tử bất thành, năm 1975, bà chủ động vào một bệnh viện tâm thần ở Nhật, đồng ý tiếp nhận nhiều phương thức trị liệu bằng hội họa do cơ sở y tế cung cấp. Nghệ sĩ tiếp tục sáng tác nghệ thuật tại đây và mở một xưởng vẽ nhỏ gần đó.
Cuối những năm 1980, các tác phẩm của bà được công nhận rộng rãi hơn. Những bức tranh bị lãng quên từ lâu được ''hồi sinh'' ở loạt triển lãm phương Tây. Năm 1993, Kusama được đại diện cho Nhật Bản đến Biennale Venice - sự kiện mà 27 năm trước bà đã ''tham dự'' không chính thức bằng cách trưng bày 1.500 quả cầu tráng gương trên bãi cỏ bên ngoài Gian hàng Italy.
Năm 2006, Yayoi Kusama nhận giải Nhà nước về thành tựu trọn đời. Tờ Japan Times vinh danh Yayoi Kusama là họa sĩ bán chạy nhất năm 2023 sau khi Christie's đấu giá thành công bức A Flower của bà tại Hong Kong. Tác phẩm được nhiều nhà sưu tầm chú ý vì hoa đóng vai trò quan trọng trong kho tàng sáng tạo của Kusama.
