Tài xế cần giữ khoảng cách đủ cho thời gian phản ứng và quãng đường phanh, có thể dùng cột mốc hoặc đếm giây thay vì ước lượng từng mét.
Việc CSGT ra quân xử phạt tài xế không giữ khoảng cách trên trục cao tốc Bắc - Nam từ Pháp Vân tới Nghi Sơn, từ ngày 27/8, khiến nhiều tài xế băn khoăn về việc làm thế nào để giữ khoảng cách đúng theo từng mét, hoặc bị xe trước chen vào thì sao và nảy sinh lo lắng về phạt nguội. Những vấn đề này được Cục CSGT hướng dẫn cụ thể, trong đó những vấn đề cần hiểu rõ như sau:
Quy định về khoảng cách an toàn không mới
Hệ thống văn bản pháp luật giao thông đường bộ của Việt Nam đã quy định về khoảng cách an toàn từ nhiều năm nay. Văn bản có hiệu lực gần nhất là Thông tư 38/2024 của Bộ GTVT (hiện là Bộ Xây dựng). Trước đó những thông tư từng quy định về vấn đề này của Bộ GTVT bao gồm 31/2019, 91/2015, 13/2009...
Đi cùng quy định này là Nghị định về chế tài xử phạt nếu tài xế vi phạm khoảng cách an toàn. Các Nghị định 238/2026, trước đó là 168/2024, 100/2019, 46/2016... đều có mức phạt cho hành vi đó.
Điều này có nghĩa là, việc phải đảm bảo khoảng cách an toàn trên cao tốc không phải vấn đề mới trong luật, mà chỉ mới ở việc thực hiện xử phạt. Thực tế trước đây, do hạn chế của công nghệ ghi hình nên hành vi không giữ khoảng cách an toàn rất hiếm bị xử lý, trừ khi xảy ra va chạm, tai nạn. Hiện nay, hệ thống camera phát triển, không chỉ camera quản lý đường cao tốc mà camera hành trình của xe, người dân chủ động ghi hình hay lực lượng chức năng ghi hình khi đi tuần... đều là bằng chứng để có thể xử phạt.
Vì sao phải giữ khoảng cách an toàn?
Khoảng cách an toàn là quãng đường tối thiểu đủ để xe phía sau có thể nhận biết, phản ứng như phanh, chuyển làn mà không đâm va vào xe phía trước khi xe này gặp tình huống bất ngờ. Ở tốc độ càng cao, quãng đường phanh cũng tăng vì quán tính của xe lớn. Trong cùng điều kiện, quãng đường phanh về lý thuyết tăng theo bình phương vận tốc. Chẳng hạn, nếu tăng tốc độ từ 60 lên 120 km/h, quãng đường phanh lý thuyết có thể tăng khoảng bốn lần.
Khoảng cách cần thiết còn phụ thuộc vào loại xe, tải trọng, tình trạng lốp và phanh, mặt đường, thời tiết cũng như khả năng phản ứng của tài xế. Với xe khách, xe tải có tải trọng lớn, quãng đường cần thiết để giảm tốc và dừng xe có thể dài hơn. Vì vậy, khoảng cách theo luật định là con số phải đảm bảo an toàn cho mọi loại phương tiện.
Tài xế nào bị phạt không giữ khoảng cách an toàn?
Cục CSGT khẳng định mục tiêu lớn nhất của lần ra quân này không phải là xử phạt thật nhiều, mà để cảnh báo, nâng cao ý thức tự giác của người tham gia giao thông, không để xảy ra tai nạn giao thông. Hiện CSGT chỉ ghi nhận và xử lý hành vi không giữ khoảng cách an toàn tại các đoạn tuyến cao tốc được tổ chức giao thông rõ ràng, có vạch kẻ xác định khoảng cách an toàn giữa xe trước và xe sau, đồng thời có camera ghi nhận video, hình ảnh vi phạm.
Thực tế trong ngày đầu xử phạt, các phương tiện vi phạm là những xe cố tình chạy bám rất sát vào đuôi xe trước để tìm cách vượt, với khoảng cách chỉ vài thân xe (10-20 m). Ở tốc độ cao, khoảng cách này là rất nguy hiểm vì chỉ một cú phanh gấp của xe phía trước, xe phía sau không có cơ hội tránh.
Mục tiêu của việc xử phạt không phải là con số cụ thể 55, 70 hay 100 m mà để tạo ra thói quen lái xe văn minh, giữ một khoảng cách an toàn với xe phía trước, không dí đuôi đòi vượt mọi lúc, mọi nơi. Vì vậy, tài xế không cần quá tập trung vào con số này để lơ là việc lái xe, mà có thể xác định thông qua các phương pháp đơn giản.
Cách xác định khoảng cách an toàn
Trên đường cao tốc hiện nay đều có những đoạn tuyến có cột mốc 0-50-100-150-200-250 m, kết hợp vạch kẻ trên mặt đường để tài xế có thể lấy làm căn cứ giữ khoảng cách. Duy trì khoảng cách này với xe phía trước một cách tương đối trong suốt hành trình.
Cách thứ hai được tài xế nhiều nước áp dụng, thậm chí đưa vào luật, là quy tắc 3 giây. Tức chọn một điểm neo cố định bên đường (cái cây, cọc tiêu...) mà xe trước vừa đi qua, bắt đầu đếm 1-1000, 2-2000, 3-3000. Nếu tới mốc 3 mà xe vừa tới hoặc chưa tới điểm neo, khoảng cách đủ an toàn. Nếu vượt qua điểm neo, tài xế cần gia tăng khoảng cách.
Cuối cùng, nhiều xe hiện nay có công nghệ kiểm soát hành trình thích ứng (Adaptive Cruise Control), tài xế có thể lựa chọn khoảng cách với xe phía trước trên nút bấm ở vô-lăng, sau đó xe sẽ chủ động giữ khoảng cách này bằng cách giảm tốc độ nếu xe phía trước đi chậm lại.
Tất cả các phương pháp này đều để hướng tới việc duy trì một khoảng cách tương đối ổn định, không phải tập trung vào con số cụ thể như 55 m là an toàn, 54 m thì bị xử phạt.
