İran'ın Avrupa'daki ABD askeri varlıklarına yönelik olası saldırı planları, Tahran'ın çatışmayı genişletme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Kaynaklara göre, İran'ın misillemesinin boyutu ve niteliği, ABD'nin atacağı adımlara bağlı olarak şekillenecek. Tahran, Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemi saldırılarına karşılık olarak İran altyapısına yönelik önceki tehditlerini hayata geçirmesi durumunda, çatışmayı Orta Doğu sınırlarının ötesine taşımayı planlıyor.
Tahran'ın görüşmelerine yakın bir kaynak, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin de (GKRY) ABD'nin olası bir askeri harekatı durumunda muhtemel bir hedef olarak değerlendirildiğini söyledi. İran'ın savaşı genişletme planları yaptığı yönündeki iddialar, ABD'nin Körfez ülkelerindeki askeri varlığını büyük ölçüde azaltmayı değerlendirdiğine ilişkin raporlarla eş zamanlı gündeme geldi. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), İran'ın füze saldırılarında ağır hasar alan üsleri yeniden inşa etmek yerine, askeri varlığını füzelerin engellenmesi için daha fazla zamana sahip olacağı batı ve güney bölgelerine kaydırmayı ele aldı.
İran'ın bölgedeki ABD üslerine saldırılarında en az 17 asker yaşamını yitirdi.
İRAN SOFYA'YI VURABİLİR
Financial Times'ın İran'a yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, Tahran yönetimi ABD'nin çatışmayı tırmandırması halinde Avrupa'daki Amerikan askeri varlıklarına saldırı seçeneklerini değerlendiriyor. İran güçleri, Bulgaristan'daki Bezmer hava üssü başta olmak üzere Güneydoğu Avrupa'daki ABD tesislerini potansiyel hedef olarak inceledi. Sofya yönetiminin yakın zamanda ABD yakıt ikmal uçaklarının bu üssü kullanmasına izin vermesi, tesisin stratejik önemini artırmış durumda.
Bulgaristan'daki Bezmer hava üssü, ABD'nin bölgedeki operasyonları için kritik bir lojistik merkez konumunda. İran'ın bu tesisi hedef alması, ABD'nin Avrupa'daki ikmal hatlarını doğrudan tehdit edebilir. Kıbrıs'taki İngiliz üsleri ise Doğu Akdeniz'deki askeri harekatlar için stratejik öneme sahip. İran'ın bu bölgelere yönelik olası saldırıları, NATO'nun güney kanadında gerginliği artırabilir.
ABD, uzun menzilli bombardıman uçakları ile bazı F-16'larını Sofya'da tutuyor.
GKRY OLASI HEDEF
GKRY de İran'ın muhtemel hedefleri arasında yer alıyor. Ada'da bulunan İngiliz askeri tesisleri, bu yılın başlarında bir insansız hava aracı saldırısına uğramıştı. İranlı planlamacılar ayrıca Hürmüz Boğazı'ndan geçen denizaltı fiber optik kablolarını hedef alma yöntemlerini araştırıyor. Bu kablolara verilecek zarar, küresel iletişim altyapısını ciddi şekilde etkileyebilir.
ABD'nin İran'ın bu planlarına nasıl yanıt vereceği ise belirsizliğini koruyor. Pentagon, Avrupa'daki üslerinin güvenliğini artırma ihtiyacıyla karşı karşıya. İran'ın bu hamleleri, ABD'nin Avrupa'daki askeri duruşunu ve NATO ile koordinasyonunu yeniden gözden geçirmesine neden olabilir.
GKRY'de Birleşik Krallık'a ait Akrotiri askeri üssü
PENTAGON'DA KÖRFEZ'DEN ÇEKİLME TARTIŞMASI
Washington Post'un (WP) haberine göre Pentagon, İran savaşı sona erdikten sonra Körfez'deki ABD askeri varlığını azaltmayı değerlendiriyor. Konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklara göre, ABD Savunma Bakanlığı Orta Doğu'daki askeri varlığını gözden geçiriyor. Değerlendirilen kilit alanlardan biri, aylardır İran'ın saldırılarıyla ağır hasar gören Basra Körfezi'ndeki büyük denizaşırı askeri üslerden asker çekme kararı. Bu tesislerde meydana gelen hasar, Pentagon'a bölgedeki varlığını yeniden değerlendirmesine yol açtı.
Pentagon, üslerini çatışmadan önceki hallerine geri inşa etmeyebileceğinin sinyalini verdi. Değerlendirme, Pentagon'un politika ofisi tarafından yürütülüyor. Ancak üst düzey bir Pentagon yetkilisi, Genelkurmay Başkanlığı ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın da (CENTCOM) konuyu incelediğini söyledi. Yetkili, Savunma Bakanı Pete Hegseth'in henüz bölgedeki ABD duruşuna ilişkin resmi bir inceleme emri vermediğini belirterek, analizi "ihtiyatlı bir planlama" diye niteledi.
KÖRFEZ'DEKİ ABD VARLIĞI
ABD'nin Orta Doğu'daki askeri operasyonlarını yöneten CENTCOM, normalde Ürdün'den Umman'a uzanan 2 bin 400 kilometrelik bir alanda yaklaşık 20 noktaya 40 bin civarında asker konuşlandırıyor. Bu yılın başından beri, ABD ordusu bölgeye savaş gemileri, savaş uçakları, hava savunma sistemleri ve diğer askeri teçhizatı sevk etti. ABD'nin Orta Doğu'daki en büyük ve en kalıcı üsleri Basra Körfezi'nde yer alıyor; Bahreyn, ABD Beşinci Filosu'nun karargahına ev sahipliği yaparken, Kuveyt gibi diğer ülkeler de Kara ve Hava Kuvvetleri'ne ait unsurları barındırıyor.
Körfez'deki ülkeler on yıllardır savunmada ABD'ye güveniyordu. Bölgesel bir geri çekilme, devletleri İran saldırılarına karşı bu ülkeleri savunamasız hale getirebilir. Bu açığı telafi etmek için yerel kapasitelere yatırım yapmak ya da diğer güçlerle ortaklık kurmak aylar hatta yıllar sürebilir. Pentagon'un analizine aşina olan kişiler, bu meselenin yönetim içindeki tartışmayı muhtemelen yoğunlaştıracağını kaydetti.
"SAVAŞ ABD'NİN KIRILGANLIĞINI ORTAYA ÇIKARDI"
Mart ayında Kuveyt'teki Şuayba Limanı'na düzenlenen saldırıda 6 ABD askeri hayatını kaybetmiş ve çatışma sırasında 200'den fazla ABD tesisi hasar görmüş ya da yıkılmıştı. ABD ordusu bölgedeki personelini savunurken aynı zamanda 1000'den fazla gelişmiş hava savunma füzesi kullandı ve Pentagon'un Patriot ve Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunma füzeleri stokunu tüketti.
Eski ABD diplomatı Michael Ratney, CENTCOM'un kayıplarına ilişkin değerlendirmesinde, "Savaş gerçekten de ABD güçlerinin bölgedeki kırılganlığını ortaya çıkardı" dedi.
Askerlerin ve teçhizatın daha batıya, Ürdün'e, İsrail'e veya Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz kıyısına taşınmasının baskıyı bir nebze olsun hafifletebileceğini savunan uzman, bu ek mesafenin "bu soruna mükemmel bir çözüm" olmadığını da belirtti. İran, Ürdün ve İsrail'deki uzak hedefleri vurabileceğini zaten gösterdi; geçtiğimiz ay İran'ın Ürdün'e düzenlediği saldırıda 4 ABD askeri hayatını kaybetmişti.
ABD'NİN GELECEK PLANLARI
Pentagon, savaşın maliyetinin eylül ayı sonuna kadar yaklaşık 37,5 milyar dolara ulaşacağını kamuoyuna açıkladı ancak bu rakam bölgedeki üslerin yeniden inşası için gereken parayı içermiyor. ABD Savunma Bakanlığı mali işler sorumlusu Jules Hurst, mayıs ayında Senato'ya yaptığı açıklamada, yeniden yapılanma maliyetlerinin hesaba katılmamasının nedeninin, yönetimin hasardan nasıl kurtulacağına henüz karar vermemiş olması olduğunu söyledi. Nisan ayında, merkez sağcı Amerikan Girişim Enstitüsü, hedef alınan ABD üslerinin onarımının 5 milyar dolara mal olacağını tahmin etmişti.
