İran savaşı ne olacak?

ABD'de düzenlenen ara seçimlerde resmi olmayan sonuçlara göre Cumhuriyetçilerin Senatoda çoğunluğu kaybetmesi ve Temsilciler Meclisinde Demokratların gerisine düşmesinin ardından İran savaşının bundan sonraki sürecinin nasıl işleyebileceği, en önemli merak konularından biri. Zira savaşın sürmesi nedeniyle, tüm dünya ekonomik açıdan ciddi bir maliyet yükü altında.

Başkanı Donald Trump ara seçimlerin ardından “Wall Street Journal” gazetesinin, Cumhuriyetçilerin seçimlerde kan kaybetmesinin nedeninin İran’a karşı yürütülen savaş olup olmadığı sorusuna, “İran da bunun bir parçasıydı” yanıtını verdi. Ancak Trump, İran savaşı konusunda hiçbir tereddüdünün olmadığını vurgulayarak, “Bunu düşünmüyorum. Ben doğru olanı yaptım. Yine olsa yine yaparım” demeyi de ihmal etmedi.

‘Acil plan yok’

Bununla birlikte ara seçim süreci devam ederken “Financial Times”a da telefonla bağlanan Trump, İran gündemine ilişkin, Tahran’la ilişkilerinin “mükemmel” olduğunu savundu, ABD’nin İran’a saldırmak için “acil bir planı” olmadığını belirtti. ABD Başkanı, gerekirse “daha fazla savaşa hazır olduğunu” vurgulayarak, İran’la arasındaki gerginliğin mevcut durumundan “memnun olduğunu” ima etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun bu hafta içinde bir saldırı olacağına dair güçlü imaları sorulduğunda ise Trump, “Ben hazırım, biz hazırız. Gerekirse harekete geçmeye hazırız ancak bunun için bir neden olmayabilir” değerlendirmesini yaptı. Ara seçimlerden sonra enerji fiyatlarının hızlı bir şekilde düşeceğini iddia eden Trump, Hürmüz Boğazı’ndan şu anda savaş öncesine kıyasla daha fazla petrol geçtiğini ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın Tahran’ı ekonomik olarak “boğduğunu” savundu.

Hangi senaryolar konuşuluyor?

ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerden başarısızlıkla çıkmasının nedenleri arasında İran savaşı ve yüksek petrol fiyatlarının “olabileceğini” söylese de, henüz İran’a yönelik büyük çaplı bir operasyon olup olmayacağı konusu belirsiz.

Trump “Yok!” dese de, bugüne kadarki tutumları, bunun tam bir yanıt olmayabileceğini gösteriyor. Nitekim Trump’ın bugüne kadar İran konusunda “somut bir zafer” elde edememesi ve kendi ülkesindeki seçim lerde başarısızlık elde eden İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tarafından yeni bir askeri operasyona zorlandığı haberleri, bölgede yeni bir askeri gerilimin çıkması olasılığını artırıyor. Yorumlar, iki ihtimal üzerinde yoğunlaşıyor:

İki seçenek

1-Yeni bir bombalama kampanyasına girişerek, İran’ın kritik tesislerinden oluşan seçilmiş hedeflere yönelik sınırlı ancak sonuç getireceğini umduğu bir operasyona, 8 ay önce başlattığı felaket niteliğindeki çatışmayı geride bırakıp zafer ilan etmek isteyebilir,

2-Yahut, “İran’ı yok etme yemini” yapan Trump, yükselen fiyatlardan ve Ekim ayı başlarında yüzde 30’a kadar düşen tarihsel onay oranından sorumlu tuttuğu İran liderlerinden intikam için ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin yenilgisini bahane olarak kullanabilir ve bu ülkeye yönelik ağır bir saldırıya girişir. İntikam hırsıyla, sadece nükleer tesislerini değil, aynı zamanda İran’ın enerji santralleri, petrol rafinerileri, köprüler ve fabrikalar da dahil olmak üzere sivil altyapısını hedef alan (insanlık suçu kabul edilme ihtimalini de kabul ederek) büyük ölçekli bir saldırı emri vermeye yatkın hale gelebilir.

■ Başkan Trump, daha geniş çaplı bir savaş yerine İran’la ABD çıkarlarını da tatmin edebilecek bir anlaşmayı tercih edebilir, bunu da zafer olarak kendi hanesine yazmayı düşünebilir.

DEMOKRATLARIN ROLÜ

İran savaşını sonlandırmak için yeni seçilen Demokrat senatörlerin, Kongre’nin her iki kanadında da üyelerin üçte ikisini geri çekilmeyi desteklemeye ikna etmesi gerekir. Bu da bazı Cumhuriyetçilerin de sürece katılması anlamına gelir. Ancak bunun gerçekleşmemesi durumunda bile, bugünden itibaren askeri bütçe üzerinde daha sıkı kısıtlamalar getirerek ve savaşa ilişkin soruşturmalar talep ederek birçok adımı frenleyebilir.

‘POLİTİKALAR DEĞİŞMEZ’

İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney, ABD’de Demokratların Kongre ara seçimlerinde elde ettiği kazanımların Washington’ın Tahran’a yönelik politikalarını değiştirmeyeceğini savundu. Washington yönetimine taviz verilmesinin veya ülkedeki siyasi liderliğin değişmesinin ilişkileri düzelteceğini düşünenlerin “ağır biçimde yanıldığını” belirten Hamaney, Washington’ı İran’a karşı onlarca yıldır düşmanca politikalar izlemekle suçladı.

SAVAŞA KARŞI OY

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da, Amerikalıların ara seçimlerde savaşa karşı “Hayır” oyu kullandığını söyleyerek, Washington’u İran’a başka bir saldırı düzenlerse ciddi sonuçlarla karşılaşacağı konusunda uyardı.