İranlı uzmana göre Urumiye Gölü’ndeki kuraklık kaynaklı tuz tozu taşınımı Türkiye’yi olumsuz etkilemez

İran’ın Batı Azerbaycan Eyaleti’nde yer alan Urumiye Gölü’nde iklimsel değişiklikler, aşırı su kullanımı ve göl üzerine yapılan yol ile köprü nedeniyle zaman zaman meydana gelen kuraklık göldeki tuzun rüzgarlarla tüm bölgeye taşınabileceği yönünde tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Bu tartışmaların odağında Urumiye Gölü’ne yakın olan diğer şehirlerdeki tarım arazileri yer alırken, gölün Türkiye sınırına yakın olması, taşınan tuzların Türkiye’nin doğusundaki tarım arazilerini de etkileyebileceği yönünde endişelere yol açıyor.

İran’ın önde gelen çevre aktivistlerinden ve Eski Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani döneminde Stratejik Araştırmalar Merkezi Çevre Bölümü Başkanlığı’nı yürütmüş olan Muhammed Derviş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, “Urumiye Gölü’nün iklimsel değişiklikleri Türkiye’yi olumsuz yönde etkilemez çünkü hakim rüzgarlar batıdan doğuya doğru esiyor. Yani Doğu Azerbaycan eyaletlerinin olduğu tarafı, Erdebil'den Zencan'a kadar olan kısımlar etkilenir.” dedi.

Urumiye Gölü'ndeki kuraklık göçü tetikleyebilir

Derviş, Urumiye Gölü’ndeki kuraklık tehlikesinin en önemli sonucunun tuz tozunun Doğu Azerbaycan eyaletindeki Şebisten, Marağa, Bonab ve Zencan’a kadar yayılabileceğini ve bunun da bölgedeki göçü tetikleyebileceğini hatta Tebriz kentinin hava kalitesini düşürebileceğini ve hastalıkları artırarak tedavi maliyetlerini de yükseltebileceğini söyledi.

Urumiye Gölü'nün normal seviyesine ulaşabilmesi için 12 milyar metreküp suya sahip olması gerektiğini dile getiren Derviş, şu anda gölde 4 milyar metreküp su bulunduğunu ve bunun da son on yılın en iyi seviyesi olduğunu vurguladı.

Derviş, son birkaç senedir bölgenin iyi yağışı aldığını ve bu şekilde giderse yirmi yıl aradan sonra Urumiye Gölü’nün ilk kez normal seviyesine yaklaşabileceğini belirtti.

Göl çevresindeki aşırı su kullanımını ve göle dökülen on dört nehir üzerine çok sayıda baraj inşa edilmesini gölün kurumasındaki en önemli etkenler olarak değerlendiren Derviş, “Çiftçilere alternatif geçim kaynakları sunmadıkça, gölün normal bir yılda dayanma gücünü koruma ihtimali çok zayıf.” dedi.

Urumiye Gölü için yirmi sekiz çözüm yolu önerisi

Derviş ayrıca, İran’da yoğun tartışmalara neden olan ve gölün kurumasında önemli bir role sahip olduğu ifade edilen Urumiye Gölü’nün tam ortasında Eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad döneminde yapılan Şehit Kelanateri Köprüsü hakkında da değerlendirmelerde bulunarak, “Köprü maalesef gerekli standartlara uymadığı için göl suyunun kuzeyden güneye akışını durdurdu ve sedimantasyonu (tortulanmayı) artırdı. Köprü Urumiye Gölü'nün kurumasını hızlandıran etkenlerden biri olarak kabul ediliyor.” diye konuştu.

Urumiye Gölü’nün kurtarılması için 28 çözüm yolu önerildiğini aktaran Derviş, “Bu planlar arasında zirai ürünlerin ekiminin azaltılması vardı ancak milletvekillerinin baskısı ile bu uygulanmadı ve bunun yerine çevreyle uyumlu ve az su tüketen birtakım türlerin yetiştirilmesi planı gündeme geldi ancak bu da gerçekleşmedi. Barajların su hakkının Urumiye Gölü için serbest bırakılması gerekiyordu, o da olmadı.” şeklinde konuştu.

Derviş, zamanında Zap Nehri'nden 600 milyon metreküp suyun Urumiye Gölü’ne aktarılmaya çalışıldığını ancak bölgedeki çiftçilerin suyun göle ulaşmasına izin vermediğini ve bu nedenle Urumiye Gölü'nü canlandırma projelerinin çoğunun başarısızlıkla sonuçlandığını vurguladı.

“Geçen sene ve bu sene yağışlı bir dönem geçirilmemiş olsaydı Urumiye Gölü sonsuza dek kaybedilecekti.” diyen Derviş, son yağışlarla birlikte gölün ölümünün bir süre ertelenmiş olduğuna dikkati çekti.

Bölgede içme suyu ihtiyacı karşılandıktan sonra Urumiye Gölü’ne 3-4 milyar metreküp su verilmesi gerektiğini belirten Derviş, ancak bu şekilde Urumiye Gölü’nün canlanabileceğini sözlerine ekledi.