Fransa'da artan yaşam maliyetleri, eğitim sistemindeki sorunlar ve sosyal adaletsizliğe karşı başlayan protestolar, şiddet olaylarına ve geniş çaplı yağmaya dönüştü. Paris başta olmak üzere birçok kentte polisle göstericiler çatıştı, araçlar ateşe verildi ve kamu binaları hedef alındı. Maskeli gruplar lüks mağazaları yağmalarken çalındığı öne sürülen tasarımcı çantalar ve saatler ikinci el satış platformlarında ortaya çıktı. Hafta sonu boyunca binlerce kişi gözaltına alınırken hükümet, büyüyen olaylarla ve siyasi baskıyla karşı karşıya kaldı.
PARİS SOKAKLARINDA BARİKATLAR KURULDU
Fransa'da ülke genelinde düzenlenen protestolar sırasında Paris'in merkezindeki elektrikli bisikletler ve çöp kutuları ateşe verildi. Dükkânların camları kırıldı, sokaklarda siyah duman yükseldi ve polisle göstericiler arasında çatışmalar yaşandı.
Kalabalıklar sloganlar atarak sokaklara yayıldı. Göstericiler, elektrikli bisikletleri ve çevreden topladıkları eşyaları kullanarak barikatlar kurdu. Bazı gruplar polislere kaldırım taşları ve çeşitli cisimler fırlattı. Güvenlik güçleri olayları kontrol altına almakta zorlandı.
Paris'te 855 kişi gözaltına alındı. Paris Belediye Başkan Yardımcısı Lamia El Aaraje, olayları kontrol altına almak için yeterli sayıda polis bulunmadığını söyledi.
Sokağa çıkma yasağından kısa süre önce konuşan bir protestocu, Elysee Sarayı'na yaklaşık 400 metre yaklaştıklarını belirterek "Neredeyse başarıyorduk" dedi.
PROTESTOLAR LÜKS MAĞAZALARIN YAĞMALANMASINA DÖNÜŞTÜ
Başlangıçta eğitim altyapısındaki sorunlara, öğretmen açığına ve artan yaşam maliyetlerine karşı düzenlenen protestolar, hafta sonu boyunca farklı bir boyuta taşındı. Paris, Marsilya ve Bordeaux gibi kentlerde maskeli gruplar lüks mağazaları hedef aldı.
Louis Vuitton, Hermès, Dior ve Rolex gibi markaların mağazalarında yağma olayları yaşandı. Sosyal medyada yayılan görüntülerde, bazı kişilerin yağmalandığı öne sürülen lüks eşyaları sergilediği ve tasarımcı çantalarla saatleri sokaklarda sattığı görüldü.
Yağmalanan Rolex saatlerin çöp kutularına atıldığına ilişkin iddialar da gündeme geldi. Ancak bu iddiaların tamamı bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
ÇALINTI LÜKS ÜRÜNLER İKİNCİ EL PLATFORMLARINDA
Protestolar sırasında yağmalandığı öne sürülen bazı lüks ürünler, ikinci el satış platformu Vinted'de de ortaya çıktı. Platform, olayların ardından yağmalanmış eşya içerdiğinden şüphelenilen ilanların sayısında artış yaşandığını bildirdi. Şüpheli ilanlarda Louis Vuitton, Celine ve Hermès gibi markaların ürünlerinin bulunduğu belirtildi.
Fransa Dijital İşler Bakanı Anne Le Hénanff, şüpheli ilanların kaldırılması için çağrıda bulundu. Le Hénanff, X hesabından yaptığı açıklamada, "Bu hafta sonundan çalınan eşyalar bazı platformlarda satışa sunuluyor" dedi. Bakan, çevrimiçi satış platformlarını yetkililerle işbirliği yapmaya çağırdı ve sorumluların yargılanabileceği uyarısında bulundu.
Vinted ise "yağmalama olaylarıyla bağlantılı ilanları tespit edip kaldırmak için acil önlem aldığını" ve "şüpheli ilanların izlenmesini artırdığını" açıkladı. Şirket, kurallarını ihlal eden hesapların kalıcı olarak yasaklanabileceğini ve kolluk kuvvetleriyle işbirliği yaptığını belirtti.
Lüks ikinci el satış uzmanı Graham Wetzbarger da tüketicileri çalıntı ürün satın alma riskine karşı uyardı. New York Post'a konuşan Wetzbarger, "Eğer ayaklanmalardan bu yana bir ikinci el satış platformundan alışveriş yaptıysanız, çalıntı bir çanta almış olabilirsiniz" dedi.
Wetzbarger, özellikle olaylardan kısa süre sonra satışa çıkarılan ve piyasa değerinin çok altında fiyatlandırılan yeni tasarımcı ürünlerine karşı dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
FRANSA'DA SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI
Fransız yetkililer, şiddet olaylarının ardından bazı kentlerde uygulanan sokağa çıkma yasaklarının "durumun gerektirdiği yerlerde" ikinci gece de devam edeceğini duyurdu.
Paris'in bazı bölgelerinde ve Lyon'da sokağa çıkma yasakları uygulanırken Bordeaux, Lille ve Nice'te de yerel saatle 20.00 ile 22.00 arasında kısıtlamalar getirildi. Bordeaux, Lille ve Nice'teki yasaklar yalnızca 18 yaşından küçükleri kapsadı.
Hafta sonu boyunca 2 bin 400'den fazla kişi gözaltına alındı. Yetkililer, ülke genelinde en az 3 bin işletmenin vandalizm ve yağma olaylarından zarar gördüğünü bildirdi. Hasarın boyutu, çok sayıda işletmeyi onarım masrafları ve gelir kaybıyla karşı karşıya bıraktı.
İşverenler federasyonunun başkanı Patrick Martin, devleti işletmeleri korumak için "harekete geçmemekle" suçladı. Hükümetin zarar gören dükkânlara ve restoranlara destek sağlaması bekleniyor.
Fransız haber ajansı AFP'ye konuşan bir kaynak da terörle mücadele polisinin soruşturmaları devraldığını bildirdi.
MACRON ŞİDDETİ KINADI, SİYASİ TARTIŞMA BÜYÜDÜ
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, olaylarda yaşanan şiddeti kınadı. Macron, "aşırı sol radikal gruplardan isyancı unsurların ve onlara katılan çok sayıda suçlunun" gerçekleştirdiği "dizginsiz şiddeti" eleştirdi. Hükümet, vandalizm ve hırsızlık olaylarından sorumlu kişilerin hesap vereceğini açıkladı.
Cumhurbaşkanlığı seçimlerine altı ay kala yaşanan olaylar, ülkedeki siyasi gerilimi de artırdı. Aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) partisinin adayı Marine Le Pen'in anketlerde önde olduğu belirtilirken siyasi partiler, protestolar ve güvenlik önlemleri konusunda birbirlerini suçladı.
RN, hükümetin "çaresizliğini" eleştirdi ve radikal solcu Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) partisini "iç savaş" çıkarmaya çalışmakla suçladı. Senato Başkanı Gérard Larcher da hafta sonundaki şiddet olaylarının ardından LFI'nin yasaklanması konusunun "gündeme getirilebileceğini" söyledi.
Başbakan, "aşırı sol hareketin" ülkede "derin bir kargaşa" yaratmak istediğini ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin takvimini sorgulamayı amaçladığını ileri sürdü.
LFI lideri Jean-Luc Mélenchon ise suçlamaları reddetti. Mélenchon, partisinin "halk hareketini yönetmediğini, hareketin kendi kendini yönettiğini" söyledi. Hükümeti de "düzeni sağlama tekniğindeki beceriksizliği" nedeniyle eleştirdi.
YENİ GÖSTERİ ÇAĞRILARI YAPILDI
Fransa'da protestoların önümüzdeki günlerde de devam etmesi bekleniyor. Lise ve üniversite öğrenci örgütleri, perşembe ve cumartesi günleri yeni gösteriler düzenlenmesi çağrısında bulundu.
Ulusal Lise Öğrenci Koordinasyon Grubu, gençleri "sokaklara çıkmaya" çağırdı ve devam eden ablukalara destek verdi.
2018'deki "sarı yelekliler" hareketini yeniden canlandırmak isteyen bir grup aktivist de cumartesi günü ülke genelinde gösteriler düzenleyeceğini duyurdu. Sosyal adaletsizliğe karşı harekete geçen grup, protestolarda "Macron gitmeli" sloganını kullanacağını açıkladı.
