İzmir Enternasyonal Fuarı 95. kez açılıyor: Tarihi ve önemi anlatılıyor

İzmir Enternasyonal Fuarı (İEF), bu yıl 95. kez kapılarını açıyor. Yarın Kültürpark’ta törenle açılacak fuar, 13 Eylül tarihine kadar açık kalacak ve konuklarını ağırlayacak. Eski coşkulu yıllarından epeyce güç yitirmiş olsa da, İEF; İzmir, Ege ve ülkemiz için önemli bir anlam taşıyor. Bilindiği gibi geçmişte uluslararası fuarlar, ülkelerin, kentlerin adeta dünyaya açılan ışıklı pencereleriydi. Bulundukları yerlerin, yörelerin sosyo-ekonomik yaşamını yansıtır ve ticari ilişkilerini canlandırırdı.

Genel ticaret fuarları arasında İzmir Fuarı’nın önemli bir yeri var. İzmir’in, Ege’nin, Türkiye’nin tarihsel gelişimini simgeleyen Fuar’la, bu güzel kent adeta birleşmiş, bütünleşmiştir. İEF, güzel izmir’in ayrılmaz parçasıdır. Fuarsız İzmir, İzmir’siz Fuar düşünülemez.

ASIRLIK BİR ÖYKÜ

Bu yıl 95. kez kapılarını açacak olan Fuar’ın bir asra ulaşan bir geçmişi vardır. Ulusal kurtuluş savaşından utkuyla çıkmış ülkenin, halkın; ekonomideki kalkınma savaşımının da ifadesi ve göstergesidir. İktisat Kongresi sırasında açılan serginin devamı ve çarpanıdır. Yerli Malları Koruma Cemiyeti öncülüğünde düzenlenen 9 Eylül sergileri, sonraki yıllarda uluslararası bir fuara evrilmiştir.

İzmir’de hayata geçen bu anlamlı girişim, aynı zamanda Türkiye’nin ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamında yeni bir dönemin de başlangıcıdır. İçinde bulunduğumuz yıl, uzun yıllar Fuar’a ev sahipliği yapan Kültürpark’ın da 90. yılıdır.

İEF VE KÜLTÜRPARK

Behçet Uz’un belediye başkanlığı döneminde İzmir yangınının izleri temizlenerek, 1 Ocak 1936’da Kültürpark’ın temeli atıldı. Kültürpark’ın düzenlenmesinde, daha önce de çeşitli vesilelerle yazdığımız gibi, Sovyetler Birliği’nin başkenti Moskova’daki Maksim Gorki parkından esinlenilmişti. Hazırlanan bu alanda, 1 Eylül 1936 tarihinde 6. İEF açıldı. Sonraki yıllarda da fuar büyüyerek devam etti.

Böylece Kültürpark’ın işlevi ile İEF’in işlevi bu alanda birleşip bütünleşiyordu. 2. Dünya savaşı yıllarında bile Fuar düzenlenmeye devam etti. Savaşan ülkelerin bayrakları İEF’de yan yana dalgalandı. Böylece Fuar ticari ve kültürel yönlerinin yanı sıra, evrensel barışa da ev sahipliği yaparak siyasal bir işlev üstleniyordu.

UNUTULMAZ ANILAR

Fuar’ın geçmişten günümüze uzanan tarihçesinin, başta İzmirliler ve Egeliler olmak üzere geçmiş kuşaklar üzerinde çok önemli etkileşimleri vardır. Özellikle pek çok yeniliği İzmir Fuarı’nda görmüş ve tanımış olan bizler, o dönemleri unutamayız. Çünkü iletişim olanaklarının bugüne göre çok yetersiz olduğu o yıllarda, birçok teknolojik buluşu ve yeniliği ilk kez Fuar’da görmüştük. Hele uzay yarışları hep ilgi alanımızdaydı.

Çevre il ve ilçelerden, başka kentlerden Fuar’a gelmek, önemli bir ritüeldi. Ekonomik koşulların elverdiği ölçüde ailecek Fuar’a gelinir ve hiçbir ayrıntı kaçırılmadan köşe bucak dolaşılırdı. Eğlence yerleri, sanatçıların sahneye çıktıkları bahçeler de oldukça ilgi görürdü. Birçok önemli isim ilk kez İzmir Fuarı’nda sahneye çıkardı. Doğrusu, geçmiş dönemlerin naif güzellikleri unutulmaz... ‘Arsıulusal’dan ‘uluslararası’ fuara evrilen İEF, bu yıl 95. kez kapılarını açıyor. Biz de ‘daha nice fuarlara’ diyerek 95. İEF’i selamlıyoruz.

***

EKONOMİK VE SOSYAL TARİHİMİZ

Asırlık bir geçmişi olan İzmir Fuarı’nın tarihçesi, aynı zamanda ülkemizin ekonomik ve sosyal tarihidir. Düzenlendiği dönemlerde dünyada ve Türkiye’de yaşanan tüm ekonomik, sosyal ve siyasal olaylar, İEF’e yansımıştır. Bu nedenle, İEF’in tarihçesi üzerinden, günümüzden geçmişe doğru yapılacak bir zaman yolculuğu; yaşanan asırlık tarihsel süreci de bize gösterir.

İZMİR-EGE-TÜRKİYE TARİHİ

İzmir Fuarı’nın kökleri derinlerdedir. Fuarın kuruluş öyküsü, kurtuluş savaşı sonrası Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar uzanır. İzmir İktisat Kongresi, fuarın mayalandığı, tohumlarının atıldığı alandır. Bir zamanlar adına ‘Arsıulusal’ denilen İzmir Enternasyonal Fuarı; ticari, ekonomik, kültürel, eğlence ve sosyal yönleriyle ortak bir değer ve gelenektir.

Cumhuriyetin ilk yıllarında temeli atılan ve onunla birlikte gelişip büyüyen Fuar, genel ticaret fuarı şeklinde düzenlenerek geçmişten günümüze ulaşmıştır.

ÇAĞDAŞLIK VE YENİLİKÇİLİK

Biz eski İzmirlilerin ve Egelilerin geçmişinde, hem Fuar’ın ve hem de 9 Eylül’ün çok derin izleri vardır. Çünkü bizler, Fuar’la ve 9 Eylül’le birlikte yetişip büyüdük… Üzümün hasadını yapıp Fuar’a gelmek, bizim için büyük ödüldü… Hele bu gelişimiz bir de 9 Eylül’e denk gelirse, değmeyin keyfimize; bir taşla iki kuş vurmuş olurduk… Böylece hem Fuar’ı, hem de 9 Eylül İzmir’in kurtuluş yıl dönümünü doyasıya yaşardık…

O yıllarda İzmir Fuarı, 20 Ağustos’ta başlayıp 20 Eylül’e kadar sürerdi. Dünyadaki tüm yenilikler, buluşlar orada sergilenirdi. Hele ülkelerin stantları, tam anlamıyla ilgi odağı olurdu. Biz bu anlamlı anıları ve güzellikleri nasıl unuturuz! İzmir Fuarı, aynı zamanda çok renkli sosyal, kültürel, sanatsal buluşmaları da içerirdi. İEF, bizler için adeta büyülü bir rüya, tılsımlı bir dünyaydı. Kısacası, orada hayatın tüm renklerini ve ışıklarını görürdük…

AYDINLANMANIN FENERİ

Dünyanın birçok bölgesinden fuara katılan ülkeler, kuruluşlar, firmalar yeni ürettikleri ürünlerini, ülkelerinde yaşanan ekonomik ve toplumsal gelişmeleri Fuar’da sergilediler. Sistemler ve ülkeler arasındaki çekişmeler, bilişim ve iletişim alanında yaşanan gelişmeler, yeni buluşlar ve ürünler; ilk televizyon, ilk bilgisayar, ilk yürüyen merdiven, ilk uzay mekiği gibi aygıtlarla hep Fuar’da tanışıldı.

Kısacası İEF, halkımızın önünü aydınlatan, geleceğini ışıklandıran bir aydınlanma feneriydi. Ayrıca tüm işlevleriyle, o yıllarda tam anlamıyla bir halk okuluydu…

***

100. FUAR’A DOĞRU...

Bu yıl 95. Fuar’ı yaşıyoruz. 100. Fuar’a doğru hızla yol alıyoruz. Çocukluğumuzdan bu yana, neredeyse kendimizi bildiğimiz yıllardan beri, Fuar’ı hep izliyor ve önemsiyoruz.

Eski bir İzmirli ve Egeli olarak, İEF bizler için çok derin anlamlar taşıyor. Hele geçtiğimiz yıllarda Fuar’ın yönetiminde bulunmuş ve genel müdürlüğünü yapmış bir İzmirli olarak, bu anlam ve önem bizim için daha da büyük. Bu nedenle Fuar’ın 100. yaşını büyük heyecanla bekliyoruz.

100. İEF’İN ÖNEMİ

İzmir Fuarı gibi tarihsel süreçlerin 100. yaşları önemlidir. Dünyanın neresinde olunursa olunsun özel anlamlar taşır. Bu önemine uygun olarak da kapsamlı etkinliklerle kutlanır. Bunun için de hazırlıklar çok öncesinden başlatılır.

Biz, işte bu nedenle, 100. Fuar’a bugünden dikkat çekmek istiyoruz. 100. Fuar için şimdiden planlamalar ve hazırlıklar yapılmasını istiyoruz. Düşündüğümüz hazırlıklardan birisi de Kültürpark’ta ‘Fuarcılık Müzesi ve Belleği’nin kurulmasıdır.

FUARCILIK MÜZESİ VE BELLEĞİ

İZFAŞ - İzmir Fuarı Genel Müdürlüğü görevinde bulunduğumuz dönemde, Kültürpark içinde bir ‘Fuarcılık Müzesi’ kurulmasını gündeme getirmiştik. Doğrusu ilklerin kenti ve fuarcılığın önderi İzmir’e, ilk fuarcılık müzesi de çok yakışacaktı. Hem de Fuar’ın kalbi Kültürpark’ta… Bu bağlamda, İzmirlilerin ve Egelilerin anılarında önemli izler bırakmış nostaljik fuar treninin de Erzincan’da olduğunu tespit etmiştik. Onu İzmir’e getirip Fuarcılık Müzesi’nin bahçesine yerleştirecektik. İlk girişimleri başlatmış ve bağlantıları kurmuştuk.

Biz bu önerimizin, düşüncemizin ve başlattığımız girişimin, bugün de geçerli olduğunu ve 100. yılda hayata geçirilebileceğini düşünüyoruz. İzmir Fuarcılık Müzesi, geçmişi bugüne ve bugünü de geleceğe bağlayacak, kuşaklar arasında bir ‘zaman köprüsü’ işlevi görecektir.