Japonya, Çin’in artan askeri faaliyetleri ve Doğu Asya’da değişen güvenlik dengeleri nedeniyle yeni bir dış istihbarat teşkilatı kurma çalışmalarını hızlandırdı.
Başbakan Sanae Takaichi yönetimi, ülkenin yurt dışındaki gelişmelere ilişkin doğrudan bilgi toplama kapasitesini artırmayı ve mevcut dağınık istihbarat yapısını daha merkezi bir sisteme dönüştürmeyi hedefliyor.
Takaichi, 28 Eylül’de 17 uzmandan oluşan komitenin ilk toplantısına başkanlık etti.
Komite, Japonya’nın yeni ulusal istihbarat stratejisinin hazırlanmasının yanı sıra, yurt dışında sistematik bilgi toplayacak yeni bir teşkilatın nasıl yapılandırılacağını da ele alıyor.
Takaichi yönetimi, istihbarat toplama ve analiz kapasitesinin güçlendirilmesini “son derece acil” bir ihtiyaç olarak değerlendiriyor.
DAĞINIK YAPI TEK MERKEZDE TOPLANIYOR
Japonya’da istihbarat faaliyetleri uzun yıllardır polis, Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve diğer kamu kurumları tarafından ayrı ayrı yürütülüyor.
Ancak farklı kurumların topladığı bilgilerin tek merkezde yeterince bütünleştirilememesi, ülkenin güvenlik tehditlerine ilişkin ortak ve kapsamlı bir değerlendirme yapmasını zorlaştırıyor.
Bu sorunu gidermek amacıyla Japonya Parlamentosu, mayıs ayında istihbarat sistemini yeniden düzenleyen yasayı kabul etti.
Düzenleme kapsamında Ulusal İstihbarat Konseyi ve Ulusal İstihbarat Bürosu kuruldu.
31 Temmuz’da resmen faaliyete geçen Ulusal İstihbarat Bürosu, farklı devlet kurumlarının elde ettiği bilgileri bir araya getirmek, değerlendirmek ve hükümete sunmakla görevli.
Kurulması planlanan yeni dış istihbarat teşkilatı ise bundan farklı olarak doğrudan Japonya dışındaki gelişmelere odaklanacak.
Yeni yapının, yabancı ülkelerde insan kaynaklarından bilgi toplaması ve Japonya’nın yurt dışındaki istihbarat ağını genişletmesi hedefleniyor.
ÇİN, KUZEY KORE VE RUSYA KAYGISI
Japonya’nın yeni istihbarat yapılanmasının arkasındaki başlıca nedenlerden biri, bölgedeki askeri ve siyasi hareketlilik.
Başbakan Takaichi, Çin ve Kuzey Kore’nin askeri kapasitesini artırmasına, Çin ile Rusya ve Rusya ile Kuzey Kore arasındaki işbirliğinin derinleşmesine dikkat çekiyor.
Tokyo yönetimi ayrıca yabancı istihbarat servislerinin ileri teknolojiye erişim girişimlerini, siber saldırıları ve kamuoyunu etkilemeyi amaçlayan dezenformasyon faaliyetlerini de ulusal güvenlik tehdidi olarak görüyor.
Japonya’nın yeni planında en fazla önem verilen alanlardan biri de insan kaynaklarından istihbarat toplanmasını ifade eden HUMINT kapasitesi.
Tokyo, uydu sistemleri, elektronik izleme ve diğer teknik yöntemlerin her konuda yeterli bilgi sağlamadığını değerlendiriyor.
Özellikle yabancı hükümetlerin niyetlerini, karar alma süreçlerini ve perde arkasındaki siyasi gelişmeleri anlamak için insan kaynaklarının kritik önem taşıdığı belirtiliyor.
Bu nedenle yeni teşkilatın, yurt dışında doğrudan insan kaynaklarıyla çalışan ağlar kurması bekleniyor.
CIA VE MI6 BENZERİ MODEL
Japonya’da tartışılan yeni yapılanma, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ve İngiltere’nin dış istihbarat servisi MI6 ile karşılaştırılıyor.
Hükümetin, yeni dış istihbarat teşkilatını 2027 veya 2028 mali yılı içinde faaliyete geçirmeyi hedeflediği belirtiliyor.
Teşkilatın kurulması halinde Japonya, uzun yıllardır büyük ölçüde müttefiklerinden aldığı istihbarata dayanan yapısından daha bağımsız bir modele geçecek.
Yeni yapılanmanın Japonya’nın Batılı müttefikleriyle istihbarat paylaşımını da artırabileceği değerlendiriliyor.
Tokyo, özellikle ABD, İngiltere ve Avustralya ile güvenlik alanındaki işbirliğini son yıllarda önemli ölçüde geliştirdi.
Japonya’nın kendi istihbarat kapasitesini artırmasının, ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’dan oluşan Five Eyes ağıyla daha yakın işbirliğinin önünü açabileceği belirtiliyor.
ÇİN'den TEPKİ
Pekin yönetimi ise Japonya’nın istihbarat ve savunma kapasitesini artırmasına tepki gösteriyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı, Ulusal İstihbarat Bürosunun kurulmasını Japonya’nın güvenlik politikasındaki olumsuz gelişmelerden biri olarak değerlendirdi.
Çin yönetimi, Tokyo’nun askeri ve istihbarat kapasitesini genişletmesini “yeniden askerileşme” eğilimiyle ilişkilendirirken, Japonya bu adımların giderek daha zorlayıcı hale gelen bölgesel güvenlik ortamına karşı alındığını savunuyor.
Yeni teşkilatın hayata geçirilmesi halinde Japonya, yalnızca müttefiklerinden gelen bilgilere bağımlı kalmak yerine, yabancı ülkelerin siyasi, askeri ve stratejik faaliyetlerine ilişkin kendi kaynaklarından daha kapsamlı bilgi toplamayı hedefleyecek.
