Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi (KMÜ) Rektörü Prof. Dr. Mehmet Gavgalı’ya 6 Kasım’da Karaman’da düzenlenen basın buluşmasında kadın rektör yardımcısı atanması soruldu.
Bir gazeteci, rektör yardımcılığına bir kadının getirilmesinin gündeme geldiğini ve Gavgalı’nın eşinin buna karşı çıktığının öne sürüldüğünü belirtti. Gavgalı, eşinin üniversite yönetiminde rolü olduğu iddiasını reddetti.
“Rektör yardımcımız bayan olsun istiyorlar” diyen Gavgalı, “Gerçekten de çalışan arkadaşlarımız var ama biz genelde toplantılarımızı beşten sonra yapıyoruz” ifadelerini kullandı. Toplantıların akşam sekize kadar sürebildiğini söyleyen Gavgalı, zaman zaman toplantıya gelinemediğini belirtti.
Gavgalı’nın kadın rektör yardımcısı sorusuna akşam toplantılarını gerekçe göstererek yanıt vermesine İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. İpek Özkal Sayan tepki gösterdi. Kadın akademisyenlerin ders, jüri, makale ve proje çalışmalarıyla mesai saatlerini zaten aştığını belirten Sayan, yönetici adayının göreve uygunluğunun akademik birikimi ve yönetim deneyimi üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Sayan, “‘Kadın rektör yardımcısı akşam toplantısına katılamaz’ sözleri aslında hem akademide hem de çalışma hayatında kadın emeğine bakışı özetleyen bir zihniyetin ürünüdür. Bu bakış hem kadının yerini onun adına belirleyen hem de akademide kadın emeğini değersizleştiren bir hükümdür. Kadın akademisyen sabah ders verir, öğleden sonra jüri üyeliği yapar, akşam ve hafta sonu makale yazar, proje raporu hazırlar. Mesai sınırını zaten her gün aşar ve burada erkek akademisyenlerle aynı koşullara tabidir. Bir yetkinlik değerlendirmesi yapılmadan, kadının yaşamı onun adına hesaplanıp, sınırlandırılmaktadır. Kimin akşamını nasıl geçireceğine, hangi sorumluluğu üstlenebileceğine, hangi görevi isteyip istemeyeceğine başkası onun adına karar vermekte ve burada asla bir yetkinlik değerlendirmesi yapılmamaktadır” dedi.
“İlgili yöneticinin ifadesindeki en sorunlu unsur, kadın yöneticinin katılımının peşinen bir sorun olarak sunulmasıdır” diyen Sayan, “Henüz atanmamış, adı bile konmamış bir kadın akademisyenin hangi saatlerde toplantıya gelebileceğine başkası karar vermiş olmakta, üstelik bu karar, o kişinin yaşamına, ailesine, tercihlerine ve kapasitesine dair hiçbir bilgiye dayanmamaktadır” ifadelerini kullandı.
Sayan, “Yükseköğretim Kurulu (YÖK) verilerine göre Türkiye’de 129 devlet ve 75 vakıf üniversitesi olmak üzere toplam 204 üniversite bulunmaktadır. Kadınların üniversite yönetimindeki temsiline ilişkin 2025 yılında yayımlanan akademik araştırmaya göre, incelenen 469 rektör yardımcısının 85’i kadın, 384’ü erkektir. Başka bir ifadeyle, üniversitelerimizde yaklaşık her beş rektör yardımcısından yalnızca biri kadındır. Bu tablo, kadın akademisyenlerin yükseköğretimin karar alma ve yönetim mekanizmalarındaki temsilinin sınırlı kaldığını göstermektedir” diye konuştu.
Yönetim kadrolarının kadınlara kapatılmasının kadın akademisyenlerin yetersizliğiyle açıklanamayacağını belirten Sayan, “Türkiye’de öğretim elemanlarının yaklaşık yarısı kadındır. Piramidin tabanı genişlerken tepe yönetici kadrolarında kadınların sayısının azalması alışılmış adıyla ‘cam tavan’ etkisidir. Cam tavan, kadınların önünde duran görünmez bir engeller bütünüdür. Akşam toplantıları, gayri resmî erkek ağları, ‘bizim ekip’ kültürü ve ‘uygun görülmeyen’ adaylıklar bu bütünün parçalarıdır. ‘Akşam gelemez’, ‘esnek olamaz’, ‘ailesi var’ gibi her biri tek başına masum duran yargılar toplandığında tavan oluşur. Yönetim kademesindeki kadınlar bile bu varsayımlarla sürekli sınanır; bir kadının kişisel başarısızlığı bile ‘cinsin’ başarısızlığı sayılır” ifadelerini kullandı.
Sayan, “Kamu kaynaklarıyla kurulmuş ve kamu adına eğitim veren bir kurumun yönetimi, kendi içinde cinsiyet eşitliğini gözetmek zorundadır. Bu bir iyi niyet beklentisi değil, hukuki bir sorumluluktur. Üstelik üniversiteler, toplumun geri kalanına örnek olması beklenen kurumlardır. Bir üniversite yönetimi kadın akademisyeni ‘akşam toplantısına gelemez’ diyerek dışarıda bıraktığında, derslerinde toplumsal eşitliği anlatan hocalarının öğrencilerine verdiği mesajı zayıflatır” dedi.
Bir rektör yardımcısının yetkinliğinin; akademik birikimi, yönetim deneyimi, kurumsal vizyonu ve etik duruşuyla ölçüleceğini söyleyen Sayan, “Nüfusun yarısının bilgi ve deneyimini masanın dışında tutan bir yönetim, kendi aklını da fiilen yarıya indirir. Kadını karar alma süreçlerinin dışında bırakan sözde ‘şefkat’ kılığındaki bu varsayımlar kadının hem mesleki hem de bakım emeğini küçümsemektedir. Bu ise kadın emeğinin toplumsal olarak sahipsiz bırakıldığının kanıtıdır” ifadelerini kullandı. ANKARA
