Khối nợ 1,2 tỷ USD và những lần phá sản phơi bày sự mâu thuẫn giữa triết lý làm giàu với thực tế của tác giả 'Cha giàu, cha nghèo'

Khối nợ 1,2 tỷ USD và những lần phá sản phơi bày sự mâu thuẫn giữa triết lý làm giàu với thực tế của tác giả "Cha giàu, cha nghèo" - cuốn sách dạy làm giàu nổi tiếng thế giới.

Kể từ khi xuất bản năm 1997, cuốn sách Cha giàu, cha nghèo của Robert Kiyosaki đã bán được hơn 44 triệu bản và dịch ra 43 ngôn ngữ. Sức hút của tác phẩm nằm ở câu mở đầu: "Tôi có hai người cha, một người giàu (cha bạn thân) và một người nghèo (cha ruột)". Người thứ nhất dạy ông bí quyết kiếm tiền, người thứ hai là tấm gương thất bại với những hóa đơn chưa thanh toán cuối đời.

Riêng tiền bản quyền của cuốn sách đã giúp Kiyosaki có khối tài sản lớn. Ông luôn xây dựng hình ảnh một nhà đầu tư nhạy bén với bất động sản, giếng dầu, mỏ vàng, cho biết kiếm được khoảng 250.000 USD mỗi tháng.

Dù vậy, đời sống tài chính của ông tồn tại nhiều góc khuất. Năm 2008, ông vướng vào vụ kiện tốn kém với đồng tác giả Sharon Lechter. Năm 2012, công ty Rich Global LLC chuyên bán khóa học của ông phá sản do phải bồi thường 24 triệu USD cho đối tác. Từng có một vụ kiện tập thể chống lại Rich Dad Education, cáo buộc mục đích của các hội thảo chỉ là bán khóa học giá cao.

Những dự báo tài chính của ông cũng gây tranh cãi. Tháng 6, ông viết trên X: "Sự thăng tiến của vàng chỉ mới bắt đầu". Nhưng hai tuần sau, ông cập nhật: "Tôi đã sai. Vàng vẫn đang lao dốc".

Tạp chí Vanity Fair mới đây đã đến thăm Kiyosaki tại nhà riêng ở Arizona để tìm hiểu khoảng cách giữa những lời rao giảng trong sách và thực trạng tài chính của vị "đạo sư" tiền bạc này.

Ngôi nhà của ông giống như một bảo tàng trưng bày những thành tựu cả đời: từ ấn bản sách mạ chrome, sách xuất bản, đến hàng loạt bức ảnh chụp cùng các nhân vật nổi tiếng.

Quỹ đạo cuộc đời Kiyosaki lại chất chứa nhiều mâu thuẫn. Cuốn sách đầu tiên từng được ông dành tặng cho cha ruột Ralph Kiyosaki - cựu giám đốc Sở Giáo dục bang Hawaii - với lời tri ân là "người thầy tốt nhất". Nhưng đến tác phẩm để đời Cha giàu, cha nghèo, ông lại khắc họa cha mình thành một kẻ thất bại. Hành động "phản bội" này từng khiến các anh chị em của ông vô cùng phẫn nộ.

Sau những lần làm giàu bất thành thời trẻ, sứ mệnh của Kiyosaki dần chuyển sang dạy người khác cách làm giàu. Năm 1993, sau khi một công ty giáo dục do ông điều hành sụp đổ, Kiyosaki tạo ra trò chơi Cashflow và viết Cha giàu, cha nghèo để giải thích quy luật. Khác với "cha nghèo" luôn khuyên học hành chăm chỉ và tìm việc có phúc lợi tốt, lời khuyên của "cha giàu" hoàn toàn thực dụng: Đầu tư vào tài sản tạo dòng tiền dương, tìm mọi cách né thuế và luôn đảm bảo mình được trả tiền trước tiên.

Cuốn sách từng chìm trong vô danh thời gian dài, nhưng đã nổi tiếng sau khi Kiyosaki xuất hiện trên chương trình The Oprah Winfrey Show vào mùa xuân năm 2000.

Liên quan đến tuyên bố gánh khoản nợ 1,2 tỷ USD, Kim, vợ cũ và là đối tác kinh doanh của ông, cho biết con số này đã bị hiểu nhầm. Đây không phải nợ cá nhân của Kiyosaki, mà là tổng nợ của một nhóm nhà đầu tư bất động sản, gắn với các tài sản thực tế gồm khoảng 1.500 chung cư. Phần nợ cá nhân của ông ước tính 30-60 triệu USD, so với mức thu nhập khoảng 3 triệu USD mỗi năm. "Ông ấy thích nói những điều gây sốc", bà Kim nói.

Trong triết lý của mình, Kiyosaki cho rằng không quan trọng nợ bao nhiêu, miễn ngân hàng vẫn cho vay. Khi giá bất động sản tăng, ông vay thêm dựa trên vốn chủ sở hữu, coi đó là thu nhập không chịu thuế. Nếu thị trường sụp đổ, ngân hàng gặp rắc rối, còn ông được bảo vệ bằng rào cản pháp lý.

Dù xây dựng hình ảnh một nhà đầu tư gai góc và thực dụng, Robert Kiyosaki thực chất chưa bao giờ thoát khỏi cái bóng của người cha ruột. Trong Cha giàu, cha nghèo, Kiyosaki dùng bài thơ "Con đường chưa đi" làm biểu tượng cho quyết định chọn người cha giàu thay vì cha ruột. Thế nhưng, đằng sau sự phản kháng đó là một sự đồng điệu kỳ lạ. Khi ông Ralph nằm trên giường bệnh chống chọi với ung thư phổi, điều duy nhất mang lại cho ông cảm giác bình yên cũng chính là bài thơ này. Người cha đã yêu cầu con gái đọc đi đọc lại tác phẩm ấy cho ông nghe trong những ngày cuối đời.