Kto dostanie wezwanie na komisję?
Podstawową grupą będą mężczyźni urodzeni w 2008 roku. W 2027 roku osiągną oni wiek 19 lat i to właśnie ten rocznik jest objęty obowiązkiem stawienia się przed komisją. Wezwania dotyczą również:
mężczyzn urodzonych w latach 2003–2007, którzy nie mają jeszcze ustalonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej;
osób, które w latach 2025–2026 zostały uznane za czasowo niezdolne do służby, jeżeli okres tej niezdolności upływa przed zakończeniem kwalifikacji;
osób z czasową niezdolnością, które złożyły wniosek o zmianę kategorii w przypadkach przewidzianych przepisami;
określonych grup kobiet urodzonych w latach 2000–2008;
osób po ukończeniu 18. roku życia, które ochotniczo zgłoszą się do kwalifikacji;
osób do końca roku kalendarzowego, w którym kończą 60 lat, jeżeli mają nieuregulowany stosunek do służby wojskowej, nie mają określonej kategorii i zgłoszą się do kwalifikacji.
Kobiety też mogą dostać wezwanie. Kogo to dotyczy?
Kwalifikacja wojskowa nie jest procedurą skierowaną wyłącznie do mężczyzn. W 2027 roku obowiązek może dotyczyć kobiet urodzonych w latach 2000–2008, które posiadają kwalifikacje przydatne do służby wojskowej albo kształcą się w celu ich uzyskania i w roku szkolnym lub akademickim 2026/2027 kończą określone studia lub naukę.
Przepisy wymieniają m.in. kwalifikacje związane z zawodami medycznymi, weterynaryjnymi, lotniczymi i morskimi, a także psychologów, rehabilitantów, radiologów, diagnostów laboratoryjnych, informatyków, teleinformatyków, nawigatorów i tłumaczy.
W przypadku kobiet chodzi więc o konkretne grupy określone w przepisach, a nie o powszechny obowiązek stawienia się wszystkich kobiet w danym wieku.
Jakie kategorie może przyznać komisja?
Po badaniach osoba otrzymuje jedną z czterech podstawowych kategorii:
A – zdolny do czynnej służby wojskowej;
B – czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej;
D – niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach;
E – trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej, zarówno w czasie pokoju, jak i w razie mobilizacji oraz wojny.
O tym, która kategoria zostanie przyznana, decyduje właściwa komisja lekarska na podstawie przeprowadzonych badań i dokumentacji medycznej.
Co dzieje się po kwalifikacji?
Osoba, która przejdzie kwalifikację, otrzymuje zaświadczenie potwierdzające stawienie się, uregulowany stosunek do służby wojskowej oraz przyznaną kategorię zdolności.
Samo uzyskanie kategorii A nie oznacza automatycznego skierowania do jednostki wojskowej. Osoba, która nie zdecyduje się na dobrowolne rozpoczęcie służby, trafia do pasywnej rezerwy na zasadach określonych w przepisach.
To oznacza, że kwalifikacja i powołanie do służby to dwie różne procedury.
Jak wyglądają badania?
Podczas kwalifikacji przeprowadzane są obowiązkowe badania lekarskie i psychologiczne. W zależności od potrzeb komisja może również skierować osobę na dodatkowe badania specjalistyczne lub obserwację szpitalną.
Badania służą przede wszystkim ustaleniu, czy stan zdrowia pozwala na pełnienie służby wojskowej.
Dlatego osoby wezwane powinny zabrać ze sobą dokumentację dotyczącą swojego stanu zdrowia, zwłaszcza wyniki badań specjalistycznych wykonanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Co trzeba zabrać na komisję?
Osoba stawiająca się na kwalifikację powinna mieć przede wszystkim:
dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość;
posiadaną dokumentację medyczną, w tym wyniki badań specjalistycznych;
dokumenty potwierdzające wykształcenie albo zaświadczenie o kontynuowaniu nauki;
dokumenty potwierdzające posiadane kwalifikacje zawodowe lub uprawnienia;
aktualną fotografię o wymiarach 3 × 4 cm, bez nakrycia głowy – zgodnie z informacjami publikowanymi przez administrację wojskową.
Dokumentacja medyczna ma szczególne znaczenie, ponieważ komisja powinna mieć możliwość uwzględnienia wcześniejszych chorób, leczenia i wyników badań.
Co jeśli ktoś nie może przyjść w wyznaczonym terminie?
Nieobecność może być usprawiedliwiona, jeżeli istnieje ważna przyczyna uniemożliwiająca stawienie się w wyznaczonym terminie.
W takiej sytuacji należy jak najszybciej poinformować wójta, burmistrza lub prezydenta miasta i podać przyczynę nieobecności. Organ może wyznaczyć nowy termin i miejsce stawienia się.
Nie warto więc po prostu ignorować wezwania.
Brak listu w skrzynce nie zawsze oznacza brak obowiązku
Co ważne, osoby objęte kwalifikacją powinny śledzić również obwieszczenia wojewody oraz informacje publikowane przez właściwą gminę.
W praktyce obwieszczenie może stanowić wezwanie do stawienia się, a nieotrzymanie indywidualnego pisma nie musi zwalniać z obowiązku. Taką zasadę zawierały obwieszczenia dotyczące kwalifikacji w poprzednich latach. Dlatego osoby należące do grup objętych kwalifikacją powinny sprawdzić informacje dotyczące swojego miejsca zamieszkania.
Co grozi za niestawienie się na komisji?
Kwalifikacja wojskowa jest obowiązkiem ustawowym. Jeżeli osoba podlegająca kwalifikacji nie stawi się bez uzasadnionej przyczyny, właściwy organ może nałożyć grzywnę w celu przymuszenia albo zarządzić przymusowe doprowadzenie przez Policję.
Przepisy przewidują również odpowiedzialność za niestawienie się przed właściwym organem lub komisją, nieprzedstawienie wymaganych dokumentów czy odmowę poddania się badaniom. W takich przypadkach może grozić grzywna albo kara ograniczenia wolności.
Kto może zostać zwolniony z osobistego stawiennictwa?
Przepisy przewidują możliwość zwolnienia z obowiązku osobistego stawienia się w przypadku części osób z poważną niepełnosprawnością lub niezdolnością do pracy.
Dotyczy to m.in. osób całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji oraz osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli odpowiednia dokumentacja zostanie skutecznie dostarczona właściwemu organowi i pozwala na określenie zdolności do czynnej służby.
Nie jest to jednak automatyczne zwolnienie „z urzędu”. Konieczne jest dopełnienie wymaganych formalności.
Czy w Polsce wróci obowiązkowa służba wojskowa?
Obecnie powszechna zasadnicza służba wojskowa pozostaje zawieszona. Sama kwalifikacja wojskowa nie oznacza jej przywrócenia. Ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje jednak mechanizmy pozwalające państwu na podejmowanie określonych działań w razie zagrożenia bezpieczeństwa, mobilizacji czy wojny.
Dlatego nie należy utożsamiać corocznej kwalifikacji wojskowej z powrotem obowiązkowego poboru.
