Na Uy tịch thu tàu nghiên cứu Giáo sư Molchanov để bồi thường cho Naftogaz, Nga phản đối dữ dội

Na Uy tịch thu tàu nghiên cứu Giáo sư Molchanov để bồi thường cho công ty năng lượng Naftogaz của Ukraine, khiến Nga phản đối dữ dội.

Các quan chức Na Uy tối 2/9 thông báo bắt giữ tàu nghiên cứu Giáo sư Molchanov tại Barentsburg, thị trấn khai thác than do Nga quản lý trên quần đảo Svalbard, theo lệnh tịch thu được tòa án cấp quận tại Na Uy đưa ra trước đó hai ngày.

Giới chức địa phương cho biết sẽ đề xuất phương án đưa thủy thủ đoàn và hành khách về Nga nếu họ muốn.

Bộ Tư pháp Na Uy khẳng định tranh chấp không liên quan đến chính phủ nước này, mà là vấn đề giữa công ty năng lượng Naftogaz của Ukraine với Nga, thêm rằng Nga có thể yêu cầu tòa án cấp quận xem xét lại vụ bắt giữ.

Giới chức Nga mô tả vụ bắt tàu Giáo sư Molchanov "là hành vi cướp biển" và triệu đại sứ Na Uy để trao công hàm phản đối. Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố sẽ nỗ lực giải thoát tàu, cáo buộc Na Uy vi phạm các hiệp ước và luật pháp quốc tế khi "phong tỏa tổ chức, công dân Nga trên quần đảo Svalbard".

Tàu nghiên cứu Giáo sư Molchanov cập cảng Barentsburg ngày 2/9, chở theo một nhóm nhà khoa học Nga. Andrey Gorbunov, tổng biên tập kênh phát thanh Komsomolskaya Pravda của Nga, cho biết các thành viên đoàn nghiên cứu đã lên bờ và phải đến tối mới biết tin tàu bị tịch thu.

"Không ai bị bắt, tất cả chúng tôi đang tiếp tục công việc như thường lệ. Tàu chỉ bị cấm rời khỏi Barentsburg", ông nói.

Naftogaz năm 2016 khởi kiện Nga, yêu cầu bồi thường cho các tài sản bị tịch thu khi nước này sáp nhập bán đảo Crimea trước đó hai năm.

Tòa trọng tài tại The Hague, Hà Lan tháng 4/2023 ra phán quyết yêu cầu Nga bồi thường cho Naftogaz 4,22 tỷ USD kèm tiền lãi và án phí. Tuy nhiên, Nga tuyên bố không công nhận thẩm quyền của tòa án trong vụ kiện và không trả tiền.

Clovis Trevino, luật sư tại công ty Covington đại diện cho Naftogaz, cho biết "cần thắng một trận chiến pháp lý nữa để đấu giá con tàu và thu hồi tiền cho khách hàng". Bà nói rằng giá trị của tàu Giáo sư Molchanov chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số nợ 6 tỷ USD của Nga đối với công ty Ukraine.

Giáo sư Molchanov là tàu nghiên cứu hải dương học do Phần Lan chế tạo và hạ thủy cuối năm 1982, được thiết kế để nghiên cứu biển và khí hậu Bắc Cực.

Tàu có chiều dài 71 m, thân vỏ được gia cố để hoạt động trong vùng biển có băng trôi, được trang bị 4 phòng thí nghiệm, một thư viện, phòng xông hơi và hai nhà hàng. Tàu có thủy thủ đoàn 32 người và chở được tối đa 52 nhà nghiên cứu.

Truyền thông Nga cho biết tàu Giáo sư Molchanov vẫn được sử dụng trong hoạt động nghiên cứu thời tiết, hệ sinh thái biển, vi sinh vật, đa dạng sinh học và điều kiện môi trường tại biển Barents và biển Kara.

Quần đảo Svalbard là vùng lãnh thổ thuộc Na Uy từ năm 1925. Hiệp ước ký năm 1920 cho phép công dân các nước tham gia văn kiện, trong đó có Liên Xô và sau này là Nga, được cư trú tại đây mà không cần thị thực. Barentsburg có dân số 392 người, là một trong hai khu dân cư của Nga tại Svalbard.