New York İklim Haftası ve İklim İletişiminin Çıkmazları

New York, geçtiğimiz hafta dünyanın en büyük iklim buluşmalarından birine ev sahipliği yaptı. 20–27 Eylül tarihleri arasında düzenlenen New York İklim Haftası (Climate Week NYC), kentin dört bir yanına yayılan 1500’ün üzerinde etkinlikle bugüne kadarki en kapsamlı buluşmasını gerçekleştirdi. 2009’dan bu yana Climate Group tarafından düzenlenen ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ile aynı döneme denk gelen hafta iş dünyasından hükümetlere, bilim insanlarından sivil topluma uzanan geniş bir kesimi bir araya getirdi. “Enerji, etki, eylem” odağında temiz enerji dönüşümünden iklim finansmanına, gıda sistemlerinden doğa ve sağlığa kadar pek çok konu tartışıldı.

Ancak yüzlerce başlığın arasında bir oturumun ortaya attığı soru özellikle dikkat çekiciydi: “İklim iletişimi neden sürekli başarısız oluyor ve gerçekten bir atılım yapmak için ne gerekiyor?” Açık kaynaklı topluluk girişimi The Sidebar tarafından düzenlenen oturumun çıkış noktası bir ikilemdi: İklim değişikliğine ilişkin kanıtlar hiç olmadığı kadar güçlü. Sonuçları görünür, ölçülebilir ve yüz milyonlarca insanı etkiliyor. Aşırı sıcaklar, değişen yağış rejimleri, seller, kuraklık, ürün kayıpları ve ekosistemlerdeki değişim artık uzak geleceğe ait senaryolar değil. Buna karşın iklim üzerine kamusal tartışma hâlâ parçalı ve çekişmeli. Soruyu daha yalın haliyle ortaya koyarsak: Bilim elimizde. Peki hikâyeyi neden kaybediyoruz?

İKLİM ANLATISININ SINIRLARI

Yanıtın ilk ayağı medya sisteminin kendisinde aranıyor. Bağımsız iklim gazeteciliği ve iletişimi dikkat, güven ve kaynak için yoğun bir rekabetin yaşandığı medya ortamında var olmaya çalışıyor. Özellikle Küresel Güney’de gerçeklere dayanan, yerelden beslenen iklim haberciliği, kamuoyu anlatısını şekillendiren daha güçlü aktörlere kıyasla çok daha sınırlı kaynaklarla üretiliyor.

Bir diğer mesele coğrafya. Küresel iklim anlatısını şekillendiren kurumlarla krizin sonuçlarını doğrudan yaşayanlar çoğu zaman aynı yerde değil. Aşırı sıcaklarla, sellerle, değişen yağışlarla, ürün kayıplarıyla veya yerinden edilmeyle yaşayan topluluklar iklim değişikliğinin gerçekte neye benzediğine ilişkin en güçlü deneyime sahip. Buna karşılık kendi hikâyelerinin nasıl anlatılacağını belirleme konusunda çoğu zaman daha az güce sahipler.

Kültürel engel ise iklim iletişiminin kime seslendiğiyle ilgili. İklim dili çoğu zaman bu kavramlara zaten aşina, eğitimli, politika gündemini takip eden ve ağırlıklı olarak İngilizce konuşan kitlelere göre şekilleniyor. Oysa iklim değişikliği dünyanın her yerinde farklı diller, kimlikler, geçim biçimleri ve kültürel referanslarla deneyimleniyor. New York İklim Haftası’nda karşılık bulan bir mesajın başka bir coğrafyada aynı anlamı taşıması beklenemez. Belki de sorun, iklim krizinin yeterince anlatılmaması değil; anlatının insanların yaşadığı gerçeklikle bağ kurmakta zorlanması.

KALICI YATIRIM GEREKLİLİĞİ

Meselenin daha az görünür bir başka boyutu ise finansman. İklim iletişimi için raporlar, kampanyalar ve kısa süreli iletişim projeleri destek bulabiliyor. Ancak güvenilir bir iklim anlatısının kök salmasını sağlayacak yerel gazetecilik, kültürel olarak özgün hikâye anlatımı, uzun vadeli okur ve izleyici ilişkileri veya kalıcı medya altyapıları için aynı süreklilikte kaynak bulmak çok daha zor. The Sidebar’daki oturumun tartışmaya açtığı noktalardan biri de tam olarak bu: Kısa süreli kampanyalar, güvenilir medya ve iletişim altyapısına yapılan uzun vadeli yatırımın yerini tutabilir mi?

Böyle bakıldığında sorun yalnızca “İklim nasıl daha iyi anlatılır?” sorusundan ibaret değil. Gerçekte kiminle iletişim kuruluyor, kimlere ulaşılamıyor, insanlar hangi anlatıcılara güveniyor? İklim hikayesi sektörün tercih ettiği dilden değil, insanların yaşadığı gerçeklikten başladığında ne değişiyor? Bu sorular iklim iletişiminin bilimsel çalışmaların, politikaların ve projelerin sonunda devreye giren bir tanıtım faaliyeti değil, iklim eyleminin altyapısının bir parçası olarak düşünülmesi gerektiğini de gösteriyor.

İKLİM DİLİNE “DETOKS”

Climate Week’te düzenlenen “The Jargon Detoks” etkinliği, iklim dünyasının jargonunu eğlenceli bir yarışmaya dönüştürdü. ABD’li bağımsız pop müzik topluluğu AJR’nin basçısı ve Planet Reimagined yöneticisi Adam Met ile iklim bilimci Kate Marvel’ın eşlik ettiği oturumda katılımcılardan, teknik terimler kullanmadan 60 saniye boyunca iklim hakkında konuşmaları istendi.

“Net sıfır”, “Paris Anlaşması ile uyumlu”, “1.5°C” ve “doğa temelli çözümler” gibi ifadeler yasaktı. Eğlenceli formatın ardındaki soru ise ciddiydi: İnsanlar kullanılan dili anlamıyorsa onlardan harekete geçmeleri nasıl beklenebilir? Çünkü iklim kriziyle yaşayan birinin öyküsü çoğu zaman jargonla başlamıyor. Çiftçi değişen yağmuru, kentli uzayan sıcak hava dalgalarını, bir aile yükselen enerji faturasını görüyor. İklim krizi teknik bir kavram olmadan önce gündelik yaşamın bir gerçeği.