Nhận biết và xử trí cơn đau ngực do trào ngược dạ dày - thực quản

Cơn đau ngực do trào ngược dạ dày - thực quản thường dai dẳng, dễ bị nhầm lẫn với biến cố tim mạch cấp tính nếu không quan sát kỹ các dấu hiệu đi kèm.

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết hiện tượng axit dạ dày trào ngược kích thích niêm mạc thực quản khiến cơ quan này co thắt. Do thực quản nằm ngay sau xương ức, vị trí rất gần tim nên người bệnh dễ rơi vào tâm lý hoang mang vì sợ bị lên cơn đau tim.

Dấu hiệu nhận biết

Cơn đau do trào ngược thường xuất hiện ở vùng giữa ngực, sau xương ức, có thể lan nhẹ lên cổ họng hoặc ra lưng trên. Người bệnh có cảm giác nóng rát, tức nặng, cồn cào hoặc vướng nghẹn. Các biểu hiện đặc trưng đi kèm gồm ợ hơi, ợ chua, ợ nóng, đắng miệng, ho khan về đêm, khàn tiếng vào buổi sáng.

Trạng thái này thường bộc phát sau khi ăn quá no, ăn đồ mỡ, cay, chua, uống cà phê, rượu bia, hoặc khi người bệnh cúi gập người, nằm ngay sau khi ăn. Cảm giác khó chịu có xu hướng giảm bớt khi ngồi thẳng dậy, uống một ngụm nước nhỏ hoặc vận động nhẹ nhàng.

Tình trạng trào ngược có thể tiến triển nặng hơn nếu duy trì các thói quen như ăn muộn sát giờ ngủ, lười vận động, béo bụng, mặc quần áo quá bó, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài hoặc tự ý dùng thuốc chống viêm giảm đau.

Xử trí và điều trị: Người bệnh nên ưu tiên điều chỉnh lối sống trước khi dùng thuốc.

Tư thế và sinh hoạt: Không nằm ngay trong vòng 2-3 giờ sau ăn. Khi ngủ, kê cao đầu giường 15–20 cm (hoặc dùng gối nâng nhẹ từ vùng lưng nếu có bệnh lý cột sống cổ).

Chế độ ăn: Chia nhỏ bữa ăn, nhai kỹ; hạn chế đồ chiên xào, nước có gas, cà phê, sô-cô-la, bạc hà. Kiểm soát cân nặng và giảm mỡ bụng để giảm áp lực lên dạ dày.

Hiện nay có nhiều nhóm thuốc được sử dụng trong điều trị trào ngược, như thuốc trung hòa axit có tác dụng nhanh, thuốc kháng thụ thể histamin H2 giúp giảm tiết axit và thuốc ức chế bơm proton (PPI) giúp giảm mạnh lượng axit dạ dày. Tuy nhiên, người bệnh cần cân nhắc, tuân thủ phác đồ bác sĩ trước khi dùng để tránh tác dụng phụ.

Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện cơn đau dữ dội, cảm giác bóp nghẹt ngực, đau lan ra tay hoặc hàm, đi kèm khó thở, vã mồ hôi, tụt huyết áp hoặc tim đập nhanh. Những trường hợp có tiền sử bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, từng đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu mạch vành tuyệt đối không chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu của nhồi máu cơ tim cấp.