Nhiều người đàn ông trải qua khủng hoảng tâm lý sau khi chứng kiến vợ sinh nở

Nhiều người đàn ông rơi vào khủng hoảng tâm lý, né tránh gần gũi vợ hàng tháng trời sau khi trực tiếp chứng kiến cảnh sinh nở đầy máu và đau đỗ tại phòng sinh.

Hơn nửa năm nay, chị Yến (30 tuổi, Hà Nội) và chồng ngủ riêng. Mỗi lần chị chủ động chạm vào người, anh lại quay lưng sang mép giường, kéo chăn kín ngực rồi viện cớ kiệt sức vì công việc. Nghi ngờ chồng có người khác, những cuộc cãi vã xuất hiện dồn dập.

Sau nhiều lần né tránh, người chồng thừa nhận: "Mỗi lần gần gũi, hình ảnh vợ đau đỗ và máu me trong phòng sinh lại hiện lên làm anh ớn lạnh, mất hết hứng thú".

Sáu tháng trước, chị Yến đề nghị chồng vào phòng sinh để "cùng chia sẻ khoảnh khắc thiêng liêng và thấu hiểu nỗi đau của phụ nữ". Tuy nhiên, việc trực tiếp nhìn thấy các thủ thuật y khoa can thiệp vùng nhạy cảm cùng tiếng la hét của vợ vượt quá sức chịu đựng của người đàn ông. Anh liên tục gặp ác mộng, giật mình giữa đêm. Chị Yến lúc này mới nhận ra quyết định kéo chồng vào phòng sinh đã vô tình đẩy hôn nhân vào bế tắc.

Tình trạng như chồng chị Yến không phải cá biệt. Bác sĩ Nguyễn Văn Đức, Khoa Phẫu thuật Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, cho biết hiện tượng giảm ham muốn ở các ông bố sau khi chứng kiến vợ sinh nở thực chất là một dạng ức chế tâm lý sau sang chấn, không xuất phát từ bệnh lý thực thể ở hệ sinh dục.

"Việc chứng kiến hình ảnh rạch tầng sinh môn, chảy máu hoặc can thiệp y tế sâu vào cơ thể người vợ tạo ra phản xạ liên tưởng tiêu cực. Não bộ của nam giới vô thức gắn kết hành vi tình dục với cảm giác đau đỗ và sợ hãi", bác sĩ Đức nói.

Nghiên cứu của Hiệp hội Chấn thương Sinh sản (Birth Trauma Association) tại Anh chỉ ra khoảng 1% đến 5% người chồng mắc chứng rối loạn lo âu sau khi vào phòng sinh cùng vợ; tỷ lệ này có thể lên 7-9% trong những tuần đầu sau sinh. Một khảo sát y tế tại Nhật Bản cũng ghi nhận 50% nam giới trải qua các mức độ căng thẳng tâm lý khác nhau sau khi chứng kiến trọn vẹn quá trình sinh nở.

Báo cáo đăng trên tạp chí Journal of Reproductive and Infant Psychology nhấn mạnh, những người đàn ông đứng quan sát trực tiếp các thủ thuật đỡ đẻ có nguy cơ gặp ảo giác và ký ức hồi tưởng (flashbacks) cao hơn rõ rệt so với những người chỉ đứng ở vị trí đầu giường nắm tay hỗ trợ tinh thần cho vợ.

Không chỉ ảnh hưởng tâm lý lâu dài, nhiều trường hợp ngất xỉu ngay tại chỗ, gây rối loạn quy trình đỡ đẻ. Bác sĩ Nguyễn Biên Thùy, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, kể lại ca mổ đẻ ở tuần thai 38. Ca mổ diễn ra thuận lợi, nhưng khi vừa nghe tiếng con khóc, người chồng đứng cạnh đột ngột đổ gục xuống sàn. Kíp mổ vừa hoàn tất can thiệp cho sản phụ phải lập tức chuyển hướng sang cấp cứu hồi sức cho người bố.

"Nhiều người có ngưỡng chịu đựng tâm lý yếu, chỉ cần nhìn thấy vết mổ hoặc máu dây rốn là hoảng loạn, hạ huyết áp và ngất lịm", bác sĩ Thùy nói. Theo bác sĩ, bệnh viện luôn ủng hộ người thân đồng hành để tạo điểm tựa tinh thần cho sản phụ, song không phải người đàn ông nào cũng đủ thần kinh thép để vào phòng thủ thuật.

Tiến sĩ Cao Trần Thành Trung, chuyên gia tâm lý, phân tích rằng định kiến "đàn ông phải cứng rắn" khiến nhiều người không dám từ chối lời đề nghị của vợ, đồng thời giấu kín nỗi sợ hãi sau khi rời phòng sinh. Khi không được giải tỏa, phản ứng sang chấn này chuyển hóa thành hành vi thu mình, cáu gắt hoặc tìm đến rượu bia để trốn tránh chuyện chăn gối. Nếu tình trạng né tránh kéo dài trên một tháng đi kèm mất ngủ triền miên, nam giới cần được can thiệp tâm lý chuyên sâu để tránh nguy cơ rạn nứt hôn nhân.

Để tránh những di chứng tâm lý không đáng có, các chuyên gia khuyến cáo các cặp vợ chồng cần chuẩn bị kỹ lưỡng thay vì xem việc vào phòng sinh là một trào lưu chứng minh tình yêu. Người chồng nếu không đủ can đảm nhìn máu me có thể chọn hỗ trợ vợ từ xa, hoặc gia đình có thể nhờ mẹ đẻ, mẹ chồng vào thay thế.

Trường hợp vào phòng sinh, người chồng cần tuân thủ tuyệt đối vị trí đứng: chỉ đứng phía đầu giường, nắm tay, hỗ trợ nhịp thở và động viên tinh thần vợ; tuyệt đối không di chuyển xuống khu vực thao tác của bác sĩ để nhìn trực tiếp các can thiệp y khoa.

Sau khi được bác sĩ giải thích rõ căn nguyên tâm lý, chị Yến ngừng dằn vặt chồng và cùng anh đến gặp chuyên gia tư vấn tâm lý trị liệu. "Tôi từng nghĩ việc chứng kiến vợ đẻ sẽ làm chồng thương mình hơn. Nhưng ép một người sợ máu vào phòng phẫu thuật không phải là cách san sẻ, mà là một sự mạo hiểm với hạnh phúc gia đình", chị nói.