Łukasz Pabiś poinformował o swoich planach w nagraniu opublikowanym w sobotę w mediach społecznościowych. Jak zaznaczył, dyskusja o wprowadzeniu opłaty lokalnej w Częstochowie trwa od wielu lat. Teraz, w związku ze zmianą przepisów, pojawiła się możliwość jej ustanowienia od 1 stycznia 2027 roku.
Komisarz podkreślił, że jako osoba pełniąca obowiązki prezydenta miasta, będzie musiał podjąć decyzję jednoosobowo.
Nie zamierza jednak robić tego bez konsultacji. Chce poznać stanowisko organizacji pracodawców, przedsiębiorców świadczących usługi hotelarskie i turystyczne, a także samych mieszkańców. Zachęcił również do przesyłania propozycji dotyczących wysokości opłaty.
Od 1 stycznia 2027 roku maksymalna stawka dopuszczona przepisami miałaby wynieść 5,03 zł od osoby za każdą dobę pobytu. Według szacunków Pabisia, gdyby miasto zdecydowało się na taką wysokość opłaty, do budżetu Częstochowy mogłoby wpływać dodatkowo około 1,5 mln zł rocznie.
Pomysł wprowadzenia opłaty miejscowej od dawna budzi w Częstochowie emocje. W debacie publicznej określa się ją mianem „opłaty pielgrzymkowej” lub „podatku od pielgrzymów”. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że miasto ponosi koszty związane z obsługą masowego ruchu pątniczego, między innymi sprzątaniem ulic i przestrzeni publicznych.
Z danych magistratu wynika, że samo zabezpieczenie medyczne i sanitarne ruchu pielgrzymkowego kosztuje około 400 tys. zł rocznie. Pozostałe wydatki, takie jak sprzątanie ulic i parków, nie są jednak wyodrębniane w budżecie w związku z obecnością pielgrzymów. Trudno więc dokładnie określić ich wysokość.
Przeciwko wprowadzeniu opłaty wielokrotnie protestowały środowiska prawicowe i związane z Kościołem. Argumentowały, że takie rozwiązanie może zniechęcać do odwiedzania miasta i negatywnie wpływać na jego wizerunek.
Jedna z pierwszych inicjatyw wprowadzenia opłaty pojawiła się w 2010 roku, po wyborze Krzysztofa Matyjaszczyka z Lewicy na prezydenta Częstochowy. Wówczas przeciwnicy pomysłu wystosowali apel, w którym przekonywali, że pobieranie pieniędzy od przyjezdnych będzie antypromocją miasta i może zniechęcić do wizyt zarówno Polaków, jak i gości z zagranicy.
Podobne argumenty powracały przy kolejnych próbach podjęcia tematu. Ostatecznie opłaty nigdy nie uchwalono. Przeszkodą były obowiązujące przepisy, które przewidywały możliwość pobierania opłaty uzdrowiskowej w miejscowościach posiadających status uzdrowiska oraz opłaty miejscowej, uzależnionej między innymi od określonych warunków klimatycznych i krajobrazowych.
W 2019 roku Rada Miasta przyjęła natomiast apel radnego Lewicy Sebastiana Trzeszkowskiego, aby to Kuria Metropolitalna przekazywała miastu złotówkę za każdego pielgrzyma przybywającego do Częstochowy. Za apelem zagłosowali radni Lewicy, przeciw byli przedstawiciele PiS, a głosy radnych Koalicji Obywatelskiej były podzielone. Kuria nie podjęła tej inicjatywy.
Sytuację może zmienić nowelizacja przepisów, która ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Zniesiony zostanie wymóg dotyczący czystości powietrza. Aby gmina mogła pobierać opłatę miejscową, wystarczą walory krajobrazowe, przyrodnicze lub turystyczne, na przykład obecność zabytków.
Według szacunków rządu nowe regulacje mogą umożliwić pobieranie takiej opłaty ponad 1600 gminom spośród 2479 istniejących w Polsce.
Decyzję w sprawie opłaty podejmie Łukasz Pabiś, który zarządza obecnie Częstochową jako komisarz powołany przez premiera Donalda Tuska. Jego nominacja była następstwem referendum z 25 października, w którym odwołano prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka oraz Radę Miasta.
Pabiś, dotychczasowy wiceprezydent Częstochowy związany z Koalicją Obywatelską, pełni obowiązki obu organów do czasu przeprowadzenia przedterminowych wyborów. Z projektu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów wynika, że miałyby się one odbyć 24 stycznia 2027 roku.
Do tego czasu rozstrzygnie się również, czy Częstochowa dołączy do miast pobierających opłatę miejscową od osób przyjeżdżających do niej w celach turystycznych i pielgrzymkowych.
