Ortadoğu’da taşlar biraz da olsa yerine oturmaz mı? Oysa gelinen noktada İsrail, güvenlik gerekçesiyle Filistinlilerin uçurtmalarına bile savaş ilan ediyor.
EBU ZUHUR GÖRÜŞMESİ
İSRAİL’in geçen salı sabaha karşı Türkiye sınırına 70 km ötedeki Ebu Zuhur hava üssüne Türk askeri yerleşecek iddiasıyla hava saldırısı düzenlemesi Ortadoğu’daki güven bunalımlarına bir yenisini eklemiş durumda.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Suriye ile İsrail arasında yeni bir gerginliği düşürme mekanizması kurulmasını, Türkiye’nin de isterse dahil olmasını öneriyor. Nitekim önceki gün Suriye Dışişleri Bakanı Hasan Şeybani ve İsrail gizli servisi Mossad’ın Başkanı Roman Gofman’ın Ürdün’de görüştükleri bildirildi. Görüşmede Türkiye ve Suriye işbirliği de masadaydı.
İSRAİL’DEN ŞAM’A DAYATMA
İSRAİL basınına göre görüşmelerde Gofman, kırmızı çizgilerini gündeme getirdi. Türkiye’nin Suriye’deki askeri faaliyetlerinin engellenmesi, Golan Tepeleri’nin Suriye tarafının silahtan arındırılmış bölge olarak kalması, Suriye’deki Dürzi topluluğunun güvenliğinin sağlanması, Suriye ordusunun stratejik savunma sistemlerini temin etmesinin öne geçilmesi gibi. İsrail ayrıca ancak diplomatik ilerleme halinde Suriye topraklarında oluşturduğu tampon bölgeden çekilmeyi kabul edebileceğini de bildirmiş.
SURİYE’NİN VAZGEÇİLMEZLERİ
ŞAM’ın resmi ajansı Sana’ya göre ise Suriye ulusal ordu kurmak, ittifaklar belirleme konusunda egemen bir devlet olduğunu vurgularken, egemenlik haklarını kısıtlayacak her türlü düzenlemeyi reddetti.
Ayrıca görüşmede, ‘Türkiye ile İsrail arasındaki farklıların aşılması ve iki ülke arasındaki gerginliklerin Suriye topraklarına sıçramamasının sağlanmasına yönelik çabalar da’ gündeme geldi.
Basına sızan haberlerden İsrail’in kendi şartlarını dikte etmeye çalıştığı, Suriye’nin ise egemen bir ülke olduğunu, istediği taraflarla işbirliği yapabileceğini tekrarladığı, ancak yine de gerilimin düşürülmesinin yolunun arandığı anlaşılıyor.
İSRAİL BÖLÜNMÜŞ DURUMDA
İSRAİL’de yaklaşan 27 Ekim seçimleriyle birlikte Türkiye karşıtı retorik yükselirken İsrail savaş uçaklarının Türkiye sınırına yakın olan Ebu Zuhur’u bombalaması olası sıcak bir çatışma ihtimalini İsrail’de de tartışmaya açmış durumda. İsrail basınında bir yanda Binyamin Netanyahu hükümeti saldırı nedeniyle eleştirilirken Türkiye’nin NATO ülkesi olduğu, böyle bir gerilime hiç gerek olmadığı yorumları dikkat çekiyor, fanatik milliyetçi kanat ise Türkiye’yi hedef ülkeler arasında saymaktan vazgeçmiyor.
HALKLAR SAVAŞ YORGUNU
7 EKİM 2023 Hamas saldırıları ve rehine krizi belli ki, İsrail kamuoyunda ciddi travma yarattı ve bu travma henüz aşılmış değil. Gelinen noktada Netanyahu ve ahalisi 7 cephede savaş yürütmekle övünüyor.
İsrail basınında ise zaman zaman İsrail halkının da, askere çağrılan yedeklerin de ailelerin de bu bitmeyen savaş döngüsünden yorulduğu haberleri yer alıyor. İsrail ordusunun yerle bir ettiği Gazze Şeridi’nde hayatta kalma mücadelesi veren Filistinliler ise bin kez değil, yüzbinlerce kez daha yorgun.
Gazze’de yol almak lazım
ABD Başkanı Donald Trump’ın aracı olduğu ve 19 Ocak’ta kabul edilen Gazze ateşkes planı bir türlü ilerlemiyor. Temmuz ayı sonunda Trump’ın, Hamas’ın silahsızlanmayı kabul ettiğini açıklamasına rağmen İsrail itirazlarına devam ediyor. Hamas’ın silahsızlandığından emin olmadan Gazze’den çekilmeyeceğini açıklayan İsrail, Türkiye ve Katar gibi ateşkeste arabuluculuk yapmış ülkelerin Filistin bölgesinde rol almasını engellemek için ABD nezdinde kulis yapmayı sürdürüyor.
UÇURTMALARLA KAVGA
Filistin meselesi İsrail’in 1948 yılında kurulması sonrasında Ortadoğu’nun en önemli meselelerinden biridir. İsraillilerin Filistinlilere yönelik zulmü, bölgedeki İsrail karşıtı eğilimin büyümesinin baş sorumlusudur. Ocak ayında ilan edilen ateşkese rağmen İsrail, yüzde 60’ını kontrol ettiği Gazze’de askeri operasyonlarını sürdürüyor. Son olarak önceki gün İsrailli yetkililer, güvenlik riski gerekçesiyle Gazze’den çıkan ve İsrail’e düşen uçurtmalara savaş ilan etti. Bu uçurtmalarda herhangi bir patlayıcı tespit edilmemiş.
BARIŞ TANSİYONU DÜŞÜRÜR
Gelinen noktada İsrail, yarattığı güvensizlik ortamına rehine düşmüşe benziyor. Oysa sonsuz savaşlarla değil, diplomasiyle krizleri aşmanın yolu da denenebilir. Gazze’de gerçek ateşkesin sağlanması, bölgenin yeniden inşası, Filistinliler için iş imkanlarının oluşması bu yönde ilk adım olabilir. Filistin’in huzur bulmasının Ortadoğu’daki fay hatları üzerinde de rahatlatıcı etkisi olacaktır. Aksi halde İsrail bahaneler üretip uçurtmaları bile kendine düşman görebilir.
