Pandemia Covid-19 udowodniła, że świat nie jest tak dobrze przygotowany na kryzysy zdrowotne, jak mogłoby się wydawać. Teraz, w opublikowanym na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „The Lancet” raporcie, międzynarodowy zespół ekspertów przedstawił kompleksową analizę 17 największych zagrożeń zdrowotnych, z jakimi ludzkość może się zmierzyć w tym stuleciu.
Autorzy raportu podkreślają, że choć skala zagrożeń jest ogromna, to wciąż mamy szansę je ograniczyć – pod warunkiem podjęcia zdecydowanych działań już teraz. Decyzje podejmowane przez obecnych liderów będą miały bezpośredni wpływ na zdrowie i dobrostan przyszłych pokoleń.
Dwa zagrożenia z potencjałem wyginięcia ludzkości
Wśród wszystkich przeanalizowanych zagrożeń, dwa zostały uznane za szczególnie niebezpieczne – mają bowiem potencjał doprowadzenia do wyginięcia ludzkości jeszcze przed końcem XXI wieku. Chodzi o złośliwe wykorzystanie sztucznej inteligencji, w tym tworzenie nowych broni biologicznych przy jej pomocy, oraz konflikt nuklearny prowadzący do globalnego głodu.
Eksperci zaznaczają, że choć prawdopodobieństwo wystąpienia tych scenariuszy jest stosunkowo niskie, to ich skutki byłyby katastrofalne. Inne zagrożenia z potencjałem wyginięcia ludzkości, takie jak uderzenie asteroidy czy wybuch superwulkanu, zostały wykluczone z analizy ze względu na bardzo niskie prawdopodobieństwo ich wystąpienia w tym stuleciu.
15 kolejnych zagrożeń – miliardy utraconych lat zdrowego życia
Poza dwoma najpoważniejszymi niebezpieczeństwami, naukowcy wskazali 15 innych katastrofalnych zagrożeń, z których każde może doprowadzić do utraty ponad miliarda lat zdrowego życia - DALY (DALY to ważne w polityce zdrowotnej kryterium stosowane do określenia stanu zdrowia społeczeństwa, które pozwala stwierdzić, w jaki sposób konkretne choroby wpływają na długość życia - przyp. red.) - na świecie do 2100 roku. Dla porównania, miliard DALY to równowartość dwóch pandemii Covid-19.
Na liście znalazły się: zanieczyszczenie powietrza, oporność na antybiotyki, niedożywienie dzieci, zmiany klimatyczne, załamanie międzynarodowego finansowania ochrony zdrowia, konflikty zbrojne, nadmierne spożycie alkoholu, wysokie ciśnienie krwi, nierówności dochodowe, niski poziom wykształcenia, naturalnie występujące pandemie, otyłość, zły stan zdrowia psychicznego, palenie tytoniu, niezdrowe starzenie się społeczeństw.
Otyłość – największy pojedynczy problem zdrowotny
Spośród wszystkich analizowanych zagrożeń, to właśnie otyłość (wraz z jej przyczynami, takimi jak wysoki wskaźnik BMI, zła dieta i brak aktywności fizycznej) może mieć największy wpływ na zdrowie globalnej populacji. Eksperci szacują, że różnica między najlepszym a najgorszym scenariuszem w tym zakresie to aż 23,1 miliarda utraconych lat zdrowego życia – to równowartość 46 pandemii Covid-19.
Na kolejnych miejscach znalazły się niski poziom wykształcenia oraz nierówności dochodowe. Wyższy poziom edukacji nie tylko poprawia zdrowie jednostek, ale także spowalnia wzrost populacji, co przekłada się na mniejsze obciążenie systemów zdrowotnych.
Skala wyzwań
Według prognoz badaczy, całkowite globalne obciążenie chorobami i urazami w latach 2025–2100 może wynieść aż 246 miliardów DALY – to tak, jakby świat przeżył 500 pandemii Covid-19. Warto jednak pamiętać, że wiele zagrożeń się nakłada, więc nie można sumować tych wartości wprost.
Eksperci podkreślają, że zagrożenia te są ze sobą silnie powiązane i wymagają kompleksowego, długofalowego podejścia. Rozwiązania muszą wykraczać poza walkę z pojedynczymi problemami – konieczna jest współpraca międzynarodowa i systemowe działania.
Kluczowe rekomendacje – jak przygotować się na przyszłość?
Naukowcy przedstawili trzy główne zalecenia dla rządów i społeczności międzynarodowej: budowa i finansowanie systemów zdrowotnych gotowych na zagrożenia, zwiększenie inwestycji w przełomowe innowacje w dziedzinach zdrowia, klimatu i technologii, utworzenie globalnego systemu monitorowania zagrożeń zdrowotnych XXI wieku, który będzie na bieżąco aktualizował oceny ryzyka.
Eksperci podkreślają, że tylko szerokie, skoordynowane działania mogą skutecznie chronić zdrowie i życie przyszłych pokoleń.
