Quy định mới về việc đóng bù BHXH để hưởng lương hưu

Người đủ tuổi nghỉ hưu, tham gia BHXH bắt buộc còn thiếu tối đa 6 tháng hoặc diện tự nguyện thiếu không quá 5 năm thì được đóng bù cho thời gian còn thiếu để hưởng hưu trí.

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành mở rộng diện hưởng lương hưu khi giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) từ 20 xuống 15 năm, đồng thời quy định rõ các trường hợp được đóng bù hoặc đóng một lần cho số năm còn thiếu để hưởng hưu trí.

Với lao động tham gia BHXH bắt buộc, trường hợp còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hàng tháng thì lao động hoặc thân nhân của người đó được đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu để hưởng chế độ. Tiền đóng một lần bằng tổng mức tham gia của lao động và chủ sử dụng lao động trước thời điểm người đó nghỉ việc hoặc qua đời, tức 22% tiền lương bình quân làm căn cứ tham gia vào Quỹ Hưu trí tử tuất.

Điều kiện lao động làm việc trong điều kiện bình thường đủ tuổi nghỉ hưu; người nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp khi thực hiện nhiệm vụ được giao; người nghỉ hưu sớm 5 năm so với quy định thì phải có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 14 năm 6 tháng đến dưới 15 năm. Người về hưu vì suy giảm khả năng lao động thì phải có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 19 năm 6 tháng đến dưới 20 năm. Thời điểm đóng sớm nhất của nhóm này là tháng trước liền kề tháng đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Lao động tham gia BHXH tự nguyện cũng được đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu với số tiền đóng cao hơn quy định. Cụ thể, người đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định mà thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng) thì được đóng một lần cho đủ 15 năm để hưởng lương hưu.

Tiền đóng một lần cho số năm còn thiếu được tính bằng tổng mức đóng của các tháng còn thiếu, áp dụng lãi gộp bằng lãi suất đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội bình quân tháng của năm trước liền kề năm đóng do Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố. Thời điểm hưởng là ngày đầu tiên của tháng liền kề sau tháng đóng đủ tiền cho thời gian thiếu.

Luật hiện hành quy định người tham gia BHXH bắt buộc đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ năm đóng, dưới 75 tuổi thì được nhận trợ cấp hàng tháng nếu không rút một lần cũng không bảo lưu. Năm 2026, tuổi thụ hưởng của nhóm này với nam là 61 tuổi 6 tháng, nữ đủ 57 tuổi và đóng BHXH dưới 15 năm. Trường hợp tổng số tiền tính theo thời gian đóng, căn cứ tham gia không đủ để lao động hưởng trợ cấp hàng tháng cho đến khi đủ 75 tuổi thì người đó có thể đóng một lần cho phần còn thiếu để hưởng cho đến khi bước vào diện hưởng hưu trí xã hội.

Trợ cấp mỗi tháng được tính toán trên thời gian lao động tham gia và tiền đóng vào Quỹ. Mức hưởng thấp nhất hiện hành bằng hưu trí xã hội, tức 540.000 đồng mỗi tháng. Khoản này được nâng lên khi Chính phủ điều chỉnh lương hưu. Ngoài tiền trợ cấp, nhóm này được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

Cả nước có hơn 3,4 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp với các mức khác nhau: hơn 11.500 người hưởng 20 triệu đồng mỗi tháng trở lên; gần 418.500 người hưởng 10 đến dưới 20 triệu đồng; 1,063 triệu người hưởng 6 đến dưới 10 triệu đồng; 1,347 triệu người hưởng 3 đến dưới 6 triệu đồng; 144.850 người hưởng 2,34 đến dưới 3 triệu đồng và gần 419.400 người hưởng dưới 2,34 triệu đồng.