Sudan'da yerinden edilme krizi derinleşiyor, su ve elektrik altyapıları hedef

Birleşmiş Milletler'e (BM) göre, ülkenin orta Kurdufan bölgesinde geçen seneden bu yana şiddetlenen çatışmalar nedeniyle 200 bini aşkın kişi daha yerinden edilirken Kuzey Kurdufan eyaletinin merkezi El Ubeyd çevresinde yoğunlaşan çatışmalarda kritik su ve elektrik altyapıları da hedef alındı.

BM Uluslararası Göç Örgütüne (IOM) göre, geçen hafta seller nedeniyle acil durum ilan edilen Kuzey Darfur eyaletini terk etmek zorunda kalanların sayısında artış yaşandı.

IOM Genel Direktörü Amy Pope, 19 Ağustos'taki açıklamasında, Sudan'da dünyanın en büyük yerinden edilme krizinin yaşandığına dikkati çekerek, tehlikenin görmezden gelinmeyecek boyutlara ulaştığını ve harekete geçilmezse yurdundan edilenlerin durumunun giderek kötüleşeceğini vurguladı.

Kriz derinleşiyor

Sudan'da Nisan 2023'ten bu yana ordu ile HDK arasında devam eden savaş nedeniyle on binlerce kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 13 milyon kişi yerinden edildi.

IOM'un verilerine göre, ağustos ayının ilk yarısında, Etiyopya sınırı yakınındaki Mavi Nil eyaletinde yaklaşık 78 bin kişi evlerini terk etmek zorunda bırakılırken Batı Darfur eyaletinde de yaklaşık 18 bin kişi yerlerinden edildi.

Kuzey Darfur'daki Tavila bölgesinde etkili olan şiddetli yağışlar yaklaşık 1350 hanede hasara yol açarken binden fazla aile ise yaşadığı bölgeden ayrılmak zorunda kaldı. Bölgede yağışların yol açtığı seller nedeniyle çok sayıda kişi geçici barınaklara sığındı.

Öte yandan, son 18 ay içinde 4,5 milyondan fazla kişi evlerine dönerken bunların önemli bir kısmı başkent Hartum'a dönüş yaptı. Ancak birçok kişi, su, elektrik, sağlık ve eğitim gibi temel hizmetlerin ya tamamen yok olduğu ya da erişilmez durumda olduğu bölgelere dönmek zorunda kaldı.

Yerinden edilme krizi, özellikle Kuzey Kurdufan'ın merkezi El Ubeyd kentinde derinleşti.

Sudan Tribune gazetesine göre, Sudan İnsani Yardım Komisyonu 2022'de El Ubeyd kentinin nüfusunun yaklaşık 750 bin olduğunu açıkladı.

Komisyon, bu sayının bölgede 3,4 milyona yükseldiğini ve yerinden edilmiş kişilerin toplam nüfusun yaklaşık yarısını oluşturduğunu bildirdi.

Öte yandan, Sudan Doktorlar Ağı, Mavi Nil eyaletinin en büyük yerleşimlerinden biri olan Ed Damazin'e binlerce kişinin dönüş yaptığını belirterek, "HDK'nin Gisan bölgesine saldırıları, acil müdahale gerektiren kritik koşullardan dolayı yerinden edilen 5 binden fazla kişinin Ed Damazin'e kaçmasına yol açtı." ifadesini kullandı.

"Kayıp nesil"

Save the Children" insani yardım kuruluşunun Sudan Ülke Direktör Yardımcısı Francesco Lanino, AA muhabirine, Sudan'da yerından edilen çocukların durumunu değerlendirdi.

Lanino, 2026'nın ilk yarısında yaklaşık 39 bin çocuğun El Ubeyd kentine ulaştığını bildirdi.

Bu çocukların sıcak çatışma bölgelerinden yanlarına hiçbir şey almadan aceleyle kaçtıklarını söyleyen Lanino, birçoğunun şiddet ve ölüme tanıklık ettiğini, aile yakınlarını kaybettiğini anlattı.

Lanino, Sudan'da 17 milyondan fazla çocuğun insani yardıma muhtaç olduğunu, bunlardan 8 milyonunun ise eğitim alamadığını vurgulayarak​​​​​​​, bunun "kayıp bir nesle" işaret ettiğini söyledi.