Trump'tan yeni ateşkes planı! Putin'in taktiği deşifre mi oldu? İşte Avrupa'nın esas korkusu

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Rusya ile Ukrayna arasında kısmi ateşkes sağlamak için yeni bir diplomatik girişim başlattı. Washington enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasını ve tahıl sevkiyatının güvence altına alınmasını isterken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin yaptırımların kaldırılmasını ve Rus gemilerine yönelik saldırıların sona ermesini talep ediyor. Avrupa ise Moskova'nın sabotaj faaliyetleriyle Ukrayna'ya verilen desteği zayıflatmaya çalışmasından endişe ediyor.

Axios'un ABD'li ve Ukraynalı yetkililere dayandırdığı habere göre, Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Ukrayna heyetiyle görüşerek yeni önerileri gündeme getirecek. Washington, iki tarafın da değerlendirebileceği ortak bir müzakere zemini oluşturmayı hedefliyor.

Beyaz Saray'dan bir kaynak, Axios'a yaptığı açıklamada, “Herkes kıştan endişe duyuyor. Savaş durmazsa kış zor geçecek. Bu nedenle Amerika Birleşik Devletleri, ortak bir öneri formüle etme amacıyla iki taraf arasında arabuluculuk yapmaya çalışıyor” dedi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Kiev'in Washington ile enerji tesislerine yönelik saldırıların durdurulması ve tahıl sevkiyatının korunması konusunda görüştüğünü doğruladı. Ancak Zelenski, anlaşma ihtimali hakkında kesin bir değerlendirme yapmadı.

Zelenski, “Neyin gerçekçi veya daha gerçekçi olabileceğini söylemeye henüz hazır değilim” ifadelerini kullandı.

ABD yönetimi, ateşkes girişiminin yanı sıra Ukrayna'nın güvenlik garantilerini ve savaş sonrası ekonomik toparlanmasını da müzakere gündemine almayı planlıyor.

NewsNation'a konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, Washington'un çatışmanın temel başlıklarını kapsayan “yeni, birleşik bir teklif” hazırladığını söyledi.

Axios'a konuşan bir kaynak ise Witkoff ve Kushner'in ekim ayının sonlarında Rusya'nın başkenti Moskova'ya giderek Putin ile görüşmeyi değerlendirdiğini belirtti. Ancak ziyaret henüz kesinleşmedi.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, 8 Ekim'de yaptığı açıklamada, Rusya'nın sınırlı anlaşmalar yerine uzun vadeli istikrar sağlayacak kapsamlı bir çözüm istediğini söyledi.

Peskov, “Parça parça bir çözümden yana değiliz. Uzun yıllar, on yıllarca istikrarlı bir çözümün sağlanmasına olanak tanıyacak kapsamlı bir çözümden yanayız” dedi.

Peskov, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun yakın zamanda kapsamlı bir barış anlaşması sağlanmasına ilişkin net bir beklenti bulunmadığı yönündeki değerlendirmesine de katıldı.

Moskova, enerji alanında olası bir ateşkes için iki şart öne sürüyor: Batı'nın Rusya'ya uyguladığı yaptırımların kaldırılması ve Rus gemilerine yönelik saldırıların durdurulması.

Enerji ve deniz taşımacılığı alanında ateşkes sağlanması için üç temel konuda uzlaşma gerekiyor.

İlk olarak, Trump yönetiminin Rusya'ya yönelik yaptırımları kaldırmaya ne ölçüde hazır olduğu belirsizliğini koruyor. Rus enerji ürünlerine yönelik kısıtlamaların gevşetilmesi, Washington açısından tartışmalı bir adım olabilir.

İkinci olarak, Kiev'in Rus petrol tankerlerine ve enerji ihracatında kullanılan limanlara yönelik saldırıları durdurmayı kabul edip etmeyeceği bilinmiyor. Ukrayna'nın bu saldırıları Rusya'nın ekonomik kapasitesini zayıflatmak için kullanması, uzlaşmayı zorlaştırıyor.

Üçüncü olarak, iki tarafın karşılıklı saldırılardan muaf tutulacak tesis ve altyapıların listesi üzerinde anlaşması gerekiyor. Anlaşmanın uygulanması ve olası ihlallerin önlenmesi de önemli sorunlar arasında yer alıyor.

The New York Times'ın “Avrupa, Putin'in gölge savaşına karşılık vermenin yollarını arıyor” başlıklı analizine göre, Rusya Avrupa ülkelerindeki sabotaj faaliyetlerini artırarak Ukrayna'ya verilen desteği zayıflatmayı amaçlıyor.

Analizde, sabotajlar, insansız hava aracı ihlalleri ve diğer hibrit faaliyetlerin Avrupa'da güvenlik endişelerini artırdığı belirtildi. Avrupa ülkelerinin en büyük korkusunun ise bu eylemlerden birinin kasıtlı veya kazara büyük can kayıplarına yol açması olduğu vurgulandı.

Alman Marshall Fonu savunma uzmanı Claudia Major, Putin'in Ukrayna'ya destek veren ülkelere maliyet yüklemeyi ve Avrupa toplumlarının hükümetlerine duyduğu güveni sarsmayı hedeflediğini söyledi.

Major, Moskova'nın amacının yalnızca toprak kazanmak olmadığını belirterek, “Batı'nın bir arada duramadığını ve içeriden zayıflatılabileceğini göstermek” istediğini ifade etti.

Eski üst düzey NATO yetkilisi Camille Grand da Avrupa'nın Rusya'ya karşı temkinli davranması, ancak tehditleri görmezden gelmemesi gerektiğini söyledi.