Trump, yapay zekâ yavaşlatma çağrısını eleştirirken ABD’nin teknoloji rekabetini savunuyor

İsmail Şahin - Geçtiğimiz temmuz ayında OpenAI şirketinin kapalı devre test sırasında bir yapay zekâ ajanının güvenlik ihlaline neden olmasıyla başlayan tartışmalarda teknoloji devleri frene basma konusunda fikir birliğine varırken bu kez ABD Başkanı Donald Trump’ın hedefi haline geldi. 2 trilyon dolarlıklık değerlemeyle yeni yatırım turuna hazırlanan Anthropic’in CEO’su Dario Amodei, yapay zekâ sektörünün bilinçli şekilde yavaşlatılması çağrısında bulundu. Bu çağrı hemen karşılık buldu, OpenAI, Google, xAI gibi teknoloji devleri çağrıya kulak verdi. Yapay zekâ şirketlerinin bir araya gelerek güvenlik standartları belirlemesi ve yapay zekânın piyasaya sürülme hızına yönelik bazı kurallar oluşturması gerektiğine dikkati çeken Amodei’ye, “Dario haklı” ifadesiyle destek verirken OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman da öneriye katıldığını ve bağımsız değerlendirme konusunda aynı adımı atacağını kaydetmişti.

Çin’in işine yarar

Ancak ABD Başkanı Trump, yapay zekâ sektöründe son günlerde büyüyen “gelişimi yavaşlatma” tartışmasına sert çıkış yaptı. Trump, bu yaklaşımın ABD’nin teknolojik üstünlüğünü riske attığını savundu. Trump, yapay zekâya yönelik çekinceleri “hasta bir komplo” olarak nitelendirirken bu hamlenin Çin’e yarayacağını savundu.

Trump yönetimi, inovasyon hızının korunmasının ekonomik büyüme ve ulusal güvenlik açısından kritik olduğunu, ABD’nin bu yarışta geri kalmaması gerektiğini düşünüyor. Yatırımcılar olası yavaşlamayı fiyatlamaya başlayınca teknoloji ve çip hisselerinde sert satışlar yaşandı. Nasdaq endeksi yüzde 0.8 gerilerken, Nvidia hisseleri açılışta yüzde 3.3 düştü. AMD yüzde 5.6, Micron yüzde 6 ve Sandisk yüzde 5 değer kaybetti.

Sahnedeyken aradı

Yapay zekânın insanlık için tehdit oluşturduğu yönündeki görüşleri de reddeden Trump, robotların dünyayı kontrol edeceği veya yapay zekânın insanlığın önüne geçeceği yönündeki senaryoları “kandırmaca” olarak değerlendirdi.

Trump bununla da yetinmedi. Yapay zekâ tartışmalarında konuyu veri merkezlerine getirdi. Trump, Los Angeles’ta düzenlenen All-In Summit 2026 yapay zekâ ve inovasyon zirvesinde konuşma yapan Nvidia CEO’su Jensen Huang’u sahne aldığı sırada telefonla aradı. Huang Trump’ın aradığını görünce görüşmeyi salondakilerin duyabilmesi için hoparlöre aldı. Bu sefer konuyu tükettiği enerji yüzünden uzun süredir çevreciler tarafından sorgulanan veri merkezlerine getiren Trump “veri merkezleri geleceğin petrolü” iddiasında bulundu. ABD Başkanı, “Veri merkezleri harika ve insanları zengin ediyor. Gelecek 20-25 yılın petrolü bu. İnternetten ve yapay zekâdan çok daha büyük bir şey” diyerek dijital altyapı yatırımlarının stratejik önemine dikkat çekti. Veri merkezi yatırımlarına karşı çıkan çevrelerin farkında olmadan ABD’nin rakiplerine avantaj sağladığını ileri süren Trump, özellikle Çin’in yapay zekâ alanındaki yükselişine dikkat çekti.

Yapay zekâ ekonomisi ne kadar büyük?

■ Küresel GenAI pazarı (2026): 30-185 milyar $

■ Küresel AI sektörü: 500-700 milyar $

■ AI ekosistemi toplam harcama ve yatırım hacmi: yaklaşık 2 trilyon $

■ Veri merkezi yatırımları: 785 milyar $

■ Dünyada eğitilen AI model sayısı: 3.500’ün üzerinde

■ Kamuya açık model sayısı: 1.9 milyonun üzerinde

Çin ‘soğuk savaş taktiği’ görüyor

Çin medyası, yapay zekânın kontrollü gelişimi için yavaşlatılması önerisini içeren açıklamalarını, Çin’in yapay zekâ gelişimini önlemeyi hedefleyen bir “Soğuk Savaş taktiği” olduğunu öne sürdü. Çin Komünist Partisinin (ÇKP) yayın organı Global Times gazetesinde yayımlanan yorum yazısında, Amodei’nin asıl amacının teknolojik bariyerler ve düzenleyici tekellerle Çin’in yapay zekâ gelişimine ket vurmak olduğu savunuldu. Yazıda, “Bu sessiz soğuk savaş, iki yüzlü ve dar görüşlü. Çin’i küresel yapay zekâ inovasyonundan dışlamak, deneme yanılma ve kontrol kaybı risklerini belirgin şekilde artıracaktır” ifadelerine yer verildi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Ciakun da, yapay zekâ gelişiminin tüm insanlığın refahı için olduğunu, tüm tarafların açık ve kapsayıcı bir yapay zekâ gelişimini teşvik etmesi gerektiğini belirtti. Guo, “Korkuları körüklemek, cepheleşme ve acımasız rekabet, küresel yapay zekâ yönetimine zarar vermekten başka işe yaramaz, bu da kimsenin menfaatine değildir” diye konuştu.

Finlandiya’ya veri merkezi planına çattı

ABD Başkanı Donald Trump, Google’ın Finlandiya’da planladığı 15 milyar dolarlık yapay zekâ ve veri merkezi yatırımını eleştirdi. Trump, şirketin ABD’deki izin süreçlerini gerekçe göstererek Avrupa’ya yönelmesinden memnun olmadığını belirtti. Google’ın yatırım kararını yeniden değerlendirmesi gerektiğini söyleyen Trump, ABD’nin yapay zekâ altyapısı konusunda dünyanın en cazip yatırım merkezi olması gerektiğini savundu. Açıklama, teknoloji yatırımlarının coğrafi dağılımı konusunda Washington ile şirketler arasındaki gerilimin arttığına işaret etti. Trump sosyal medyadan yaptığı paylaşımında, “Google kısa süre önce Finlandiya’da devasa bir tesis kurmak istediğini açıkladı. Bunun nedeni ABD’de izin almanın çok zor olduğunu düşünmeleri. Bundan memnun değilim ve bu düşüncelerini değiştirmelerini istiyorum” dedi.

Microsoft’tan yeni etik çerçeve