Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan başta olmak üzere Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkelerin ortaklaşa geliştirdiği 12U TDT-SAT Küp Uydusu’nun 2027’nin ikinci yarısında Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılması planlanıyor.
Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında yürütülen 12U TDT-SAT Küp Uydu Projesi, üye ülkelerin uzay teknolojileri alanındaki bilgi birikimini ortak bir platformda buluşturmayı amaçlıyor.
Kazakistan’ın başkenti Astana’da bulunan Ghalam şirketi tarafından geliştirilen uyduya Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan başta olmak üzere TDT üyesi ülkeler katkı sağlıyor. Proje kapsamında ülkelerin teknik yetkinliklerinin bir araya getirilmesi, ortak uydu geliştirme tecrübesi kazanılması ve gelecekte daha kapsamlı uzay görevlerinin önünün açılması hedefleniyor.
Yaklaşık 16 kilogram ağırlığındaki uydu, 12U XL nano uydu platformu üzerine inşa ediliyor. Projenin 2027’nin ikinci yarısında Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılması öngörülüyor.
12U TDT-SAT, Dünya’dan yaklaşık 550 kilometre yükseklikte Güneş eşzamanlı yörüngede çalışacak şekilde tasarlanıyor. Uydunun yaklaşık iki yıl görev yapması planlanıyor.
Uydu üzerinde optik görüntüleme sisteminin yanı sıra veri işleme, yönelim ve kontrol, haberleşme, güç ve itki sistemleri bulunacak. Optik sistem aracılığıyla Dünya yüzeyinden görüntüler alınacak ve özellikle Türk Devletleri Teşkilatı coğrafyasına yönelik yer gözlem verileri elde edilecek.
Uydunun haberleşme altyapısı, komut ve kontrol iletişiminin yanı sıra yüksek hızlı veri aktarımını da destekleyecek. Astana’da kurulacak yer istasyonu üzerinden uyduyla iletişim sağlanacak ve elde edilen veriler yer sistemlerine aktarılacak.
Projenin yalnızca görüntüleme faaliyetleriyle sınırlı kalmaması, yeni teknolojilerin yörüngede denenmesi açısından da önem taşıyor. Böylece ortak uydu, sonraki uzay projelerinde kullanılabilecek teknik deneyimin kazanılmasına katkı sağlayacak.
Uyduya ilişkin teknik çalışmalar, 8 Eylül 2026 tarihinde Astana’da düzenlenen TDT Üye Devletlerinin 12U TDT-SAT Küp Uydu Projesi Teknik Toplantısı’nda ele alındı.
Toplantıda itki sisteminin geliştirilmesi, uydu bileşenlerinin entegrasyonu ve fırlatmaya kadar tamamlanması gereken teknik aşamalar değerlendirildi. Ayrıca frekans koordinasyonu, yetkilendirme süreçleri ve fırlatma maliyetlerinin katılımcı ülkeler arasında paylaşılması konuları da gündeme geldi.
Proje takvimine göre önemli testlerin 2026 yılı içerisinde tamamlanması, uydunun ise 2027’nin ikinci yarısında Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılması hedefleniyor.
Türk Devletleri Teşkilatı ülkeleri arasındaki uzay iş birliği, TDT-SAT projesiyle sınırlı değil. Ekim 2026’da Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi kapsamında Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan’ın öncülüğünde uzay sanayisi alanındaki iş birliğini geliştirmeye yönelik çerçeve sözleşme imzalandı.
Sözleşme; uydu geliştirme, uzay teknolojileri, bilimsel araştırmalar ve sanayi alanlarındaki ortaklıkların güçlendirilmesini kapsıyor. Uydu verilerinin paylaşılması, su kaynaklarının yönetimi, tarım, çevrenin korunması, iklim takibi ve afet risklerinin izlenmesi de iş birliği alanları arasında bulunuyor.
Özbekistan Uzay Ajansı Direktörü Şukrat Kadirov, ortak uydu projesinin Türk devletlerinin uzay teknolojilerini birlikte geliştirmesi açısından önemli bir örnek oluşturduğunu belirtmişti. Kadirov, uydu veri paylaşımı, kapasite geliştirme, teknoloji alışverişi ve endüstriyel iş birliği alanlarında daha geniş bir çerçeve üzerinde çalıştıklarını açıklamıştı.
Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, Türk devletleri arasındaki uzay iş birliğinin geleceğine ilişkin daha kapsamlı hedefleri de gündeme getirdi.
Kıraç, Antalya’da düzenlenen Uluslararası Uzay Kongresi’nde yaptığı değerlendirmede, Türk devletlerine ait ortak bir uzay istasyonu modülü geliştirilmesinin uzun vadeli hedefler arasında bulunduğunu ifade etti.
12U TDT-SAT Küp Uydusu, bu kapsamda ülkelerin ortak mühendislik, uydu entegrasyonu, haberleşme ve yörünge operasyonları alanlarında deneyim kazanmasını sağlayacak ilk adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Projenin tamamlanmasıyla Türk devletleri, ortak uzay görevleri geliştirme konusunda önemli bir teknik tecrübe elde edecek.
