Türkiye ile İtalya arasında kazılardan sergilere uzanan kültür ortaklığı

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Dünyaca ünlü travertenleriyle ‘Beyaz Cennet’ olarak bilinen dünyanın her yerinden turistleri çeken Pamukkale’de İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli ile heyetler arası görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede Bakan Giuli’nin yanı sıra İtalya Büyükelçisi Giuseppe Manzo, Denizli Valisi Yavuz Selim Köşger, AK Parti Denizli İl Başkanı Muhammed Subaşıoğlu, İl Kültür ve Turizm Müdürü Nail Uyar ve ilgili birimlerin temsilcileri yer aldı. Ersoy, görüşmenin ardından Hierapolis Antik Kenti’nde düzenlenen 17. İtalyan Arkeoloji Misyonları Sempozyumu’nun açılışına katıldı.

Kazı Başkanı Prof. Grazia Semeraro ve İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli’nin konuşmalarının ardından Kültür ve Turizm Bakın Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye ile İtalya arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ersoy, Hierapolis’teki buluşmanın Anadolu’da uzun yıllardır sürdürülen uluslararası bilimsel çalışmaların, Türkiye ile İtalya arasında güçlenen kültürel iş birliğinin ve Türkiye’nin arkeoloji alanında ortaya koyduğu yeni yaklaşımın önemli bir örneği olduğunu belirtti. Antik çağda farklı toplulukları, inançları ve kültürleri bir araya getiren kentin bugün Türk ve İtalyan bilim insanlarını ortak bir bilimsel amaç etrafında buluşturduğunu söyleyen Ersoy, Hierapolis’te 70 yıl önce başlayan İtalyan kazı heyetinin çalışmalarına, ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında Pamukkale Üniversitesi’nden bilim insanlarının da katkı sunduğunu ifade etti. Ersoy, bu birlikteliği arkeoloji alanında geliştirmeye çalıştıkları iş birliği modelinin güzel bir örneği olarak nitelendirdi.

KAZIDAN KORUMAYA, RESTORASYONDAN TOPLUMLA BULUŞMAYA

Arkeolojinin artık yalnızca bir yapının veya buluntunun ortaya çıkarılmasından ibaret olmadığını vurgulayan Ersoy, kazıyla başlayan sürecin koruma, restorasyon, çevre düzenlemesi, ziyaretçi yönetimi, müzecilik, bilimsel yayın ve toplumla buluşma aşamalarıyla birlikte ele alındığını söyledi. Bakanlığın temel yaklaşımını anlatan Ersoy, şunları kaydetti:

“Bir arkeolojik alanı ortaya çıkarmak kadar onu korumak, anlamlandırmak ve sürdürülebilir biçimde geleceğe taşımak da bizim sorumluluğumuzdur. Bu nedenle özellikle son yıllarda Türkiye arkeolojisinin ölçeğini ve çalışma temposunu önemli ölçüde artırdık. Türk bilim insanlarımızın yürüttüğü araştırmaları güçlendirirken, ülkemizde çalışan yabancı bilim heyetleriyle iş birliğini de daha kapsamlı ve daha kurumsal bir yapıya kavuşturuyoruz.”

İTALYA İLE BİLİMSEL ORTAKLIK ALTI KAZI ALANINI AŞTI

Konuşmasında İtalya’nın bu alandaki en köklü ortaklarından biri olduğunu belirten Ersoy, Arslantepe, Hierapolis, Uşaklı Höyük, Karkamış, Kınık Höyük ve Yumuktepe’de İtalyan bilim insanlarının başkanlığında altı arkeolojik kazı yürütüldüğünü söyledi. Bu çalışmaların pek çoğunda Türk üniversitelerinden bilim insanlarının aktif görev aldığını belirten Ersoy, farklı araştırma geleneklerinin aynı sahada buluştuğunu ifade etti. Ersoy, Türk bilim heyetlerinin yürüttüğü çalışmalara da İtalyan araştırmacıların katıldığını, böylece bilimsel iş birliğinin bu altı kazı alanının ötesine taşındığını vurguladı. Ersoy, “Uluslararası arkeolojik iş birliğini, ülkemizde birbirinden bağımsız çalışan yabancı ekiplerin faaliyetleri olarak değil; Türk arkeolojisinin bilimsel kapasitesini büyüten, bilgi ve deneyim paylaşımını artıran ve ortak koruma kültürünü geliştiren bir yapı olarak görüyoruz.” dedi.

DENİZLİ’DE KAZI VE KORUMA EŞ ZAMANLI YÜRÜTÜLÜYOR

Sempozyumun Denizli’de düzenlenmesini bu açıdan yerinde bulduğunu belirten Ersoy, kentin Türkiye’de arkeolojik ve kültürel miras araştırmalarının en yoğun sürdürüldüğü illerden biri olduğunu söyledi. Ersoy, Aşağıseyit ve Beycesultan höyükleri, Ekşi Höyük, Kale-i Tavas, Laodikeia, Hierapolis, Tripolis, Kolossai ve Attouda’da farklı dönemleri ele alan bilimsel çalışmalar yürütüldüğünü aktardı. Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait kültür varlıklarının belgelenmesine yönelik çalışmaların da sürdüğünü belirtti.

Pamukkale-Hierapolis’in kültürel ve doğal miras alanı olarak UNESCO Dünya Miras Listesi’nde, Laodikeia’nın ise UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’nde bulunduğunu hatırlatan Ersoy, bu durumu Denizli’nin potansiyelinin uluslararası göstergeleri arasında saydı. Denizli’deki çalışmaların önemli bir bölümünde kazı ile korumayı eş zamanlı yürüttüklerini söyleyen Ersoy, Hierapolis’teki ziyaretçi karşılama ve çevre düzenleme çalışmalarını, Laodikeia’daki restorasyonları ve Tripolis’te planlanan koruma ve ziyaretçi düzenlemelerini örnek verdi. Ersoy, bu projelerin arkeolojik alanları bütün topluma açık, yaşayan kültür alanlarına dönüştürmeye hizmet ettiğini ifade etti.

GÖBEKLİTEPE SERGİSİ YAKLAŞIK 6 MİLYON ZİYARETÇİYE ULAŞTI

Türkiye ile İtalya arasındaki kültürel iş birliğinin kazı alanlarının çok ötesine geçtiğini söyleyen Ersoy, Kolezyum’da düzenlenen ‘Göbeklitepe: Kutsal Bir Yerin Gizemi’ sergisinin yaklaşık 6 milyon ziyaretçiye ulaştığını bildirdi. Ersoy, bu ilginin iş birliğinin ne kadar geniş kitlelere erişebileceğini gösterdiğini vurguladı. Göbeklitepe sergisini ‘Troya ve Roma: Antik Akdeniz’in Mitleri, Efsaneleri ve Hikâyeleri’ çalışmasının izlediğini belirten Ersoy, Troya ile Roma arasındaki tarihsel ve mitolojik bağları ele alan kapsamlı bir sergiyi daha hayata geçirdiklerini söyledi. Ersoy, Türkiye’nin farklı müzelerinden seçilen 221 eserin Roma’da Anadolu ile İtalya arasındaki binlerce yıllık kültürel ilişkilerin hikayesini anlattığını kaydetti.

EFES-POMPEİ DİYALOĞU VE 2027’DE ORTAK PROJE HEDEFİ

İş birliğini çeşitlendirmeyi hedeflediklerini belirten Ersoy, Efes Örenyeri ile Pompei Arkeoloji Parkı arasında bilimsel ve kültürel iş birliğini geliştirmeye yönelik güçlü bir diyalog süreci başlattıklarını söyledi. Ersoy, Mersin’deki Elaiussa Sebaste Antik Kenti’nde İtalya Kültür Bakanlığı Arkeoloji Merkez Enstitüsü ile ortaklaşa yürütülmesi planlanan projeyi 2027 yılında hayata geçirmeyi hedeflediklerini ifade etti. Kapadokya’daki çalışmalara da değinen Ersoy, Türk ve İtalyan uzmanların kültür varlıklarının korunması ve özellikle duvar resimlerinin konservasyonu alanında birlikte çalıştığını belirtti.

KAÇAKÇILIKLA MÜCADELEDE İŞ BİRLİĞİ SOMUT SONUÇLAR VERDİ

Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin iki ülkenin ortak hassasiyet gösterdiği alanlardan biri olduğunu vurgulayan Ersoy, son yıllarda İtalya’da ele geçirilerek Türkiye’ye iade edilen kültür varlıklarının, mirasın korunması konusunda somut sonuçlar elde edildiğini gösterdiğini söyledi. Ersoy, Hierapolis’teki buluşmanın daha geniş bir ilişkinin yansımasını belirterek şöyle devam etti:

“Kazı alanlarında bilim insanları bir araya geliyor; laboratuvarlarda uzmanlar birlikte çalışıyor, müzeler ortak sergiler düzenliyor; genç araştırmacılar yeni bilimsel ağlara katılıyor ve kültür varlıklarımız ortak bir sorumluluk anlayışıyla korunuyor.”

TÜRK BİLİM İNSANLARININ ULUSLARARASI ETKİNLİĞİ ARTIRILACAK

Türkiye’nin arkeolojik zenginliğinin ve bu zenginliğin getirdiği sorumluluğun farkında olduğunu belirten Ersoy, Türkiye arkeolojisini daha güçlü bilimsel imkanlarla desteklemeyi ve kazı ile koruma çalışmalarının sürekliliğini sağlamayı hedeflediklerini söyledi. Ersoy, Türk bilim insanlarının uluslararası bilim dünyasındaki etkinliğini artırmayı ve Türkiye’de çalışan yabancı bilim heyetleriyle nitelikli, karşılıklı ve kalıcı ortaklıklar geliştirmeyi amaçladıklarını ifade etti. Ersoy, Bakan Giuli’nin şahsında iş birliğine katkı sunan İtalyan yetkililere ve kurumlara, birlikte çalışan Türk ve İtalyan bilim insanlarına, üniversitelere ve Bakanlık çalışanlarına teşekkür etti. Kültürel iş birliğini sanatla taçlandıran Türk ve İtalyan sanatçılara da teşekkür eden Ersoy, Hierapolis’teki buluşmanın iki ülke arasındaki kültürel bağları güçlendireceğine inandığını belirtti. Ersoy, 17. İtalyan Arkeoloji Misyonları Sempozyumu’nun yeni bilimsel çalışmalara ve ortaklıklara vesile olmasını diledi.