
AI-generated summary
ABD Silah İhracatı Kontrol Yasası'nın 36(c) maddesi, belirli bir fiyat limitini aşan silah satışlarının Kongreye bildirilmesini zorunlu kılar. Limitin altında kalan satışlar ise ABD hükümeti tarafından doğrudan onaylanabilir. Bazı ülkeler, bu limiti aşmamak için satışları küçük parçalara böler ve bildirmekten kaçınır.
Türkiye’nin Ukrayna’ya Amerikan menşei ağır mühimmat paketi satışı için ABD’nin iznini istediği ağustos ayının başında Kongre tutanaklarına yansımış, kamuoyunda yankı uyandıran bu konu Rusya’nın tepkisini çekti. Rusya Dışişleri Sözcüsü Mariya Zaharova, Türkiye’den izahat istediklerini belirterek, “Bu durum ikili ilişkilere ağır bir darbedir. Akıllarından ne geçiyordu?” ifadelerini kullanmıştı. Zaharova, satışın durdurulması çağrısında da bulunmuştu.
'BECERİKSİZLİK SONUCU' AFİŞE OLDU
Cumhuriyet, sürece ilişkin önemli bir bilgiye ulaştı. ABD Silah İhracatı Kontrol Yasası'nın 36(c) maddesi uyarınca, bu tip satışlar, ancak belli bir fiyat limiti aşılırsa Kongre’ye bildirilmek zorunda. Limiti aşmayan satışları ABD hükümeti doğrudan onaylayıp süreci başlatabiliyor. Böylece satış, Kongre tutanaklarına yansımadan, kamuoyuna aktarılmadan ilerliyor. Normalde ülkeler, “tartışmalı olabilecek” satışları, limitin üzerine çıkmadan, parçalara ayırarak bildirebiliyor. Yani yasanın arkasından dolanabiliyor. ABD yönetimi de, konjonktür uygunsa, buna göz yumabiliyor. Fakat bu satışta bu yapılmadı. Satılmak istenen bütün parçalar iki ayrı bildirimle sunulunca, iki bildirim de limiti aştı ve satış “afişe” oldu. Bunun arkasında ise “beceriksizliğin olduğu” öğrenildi.
SORUMLULUK KİMDE?
Kongre bildiriminde, satışta Türkiye’den ARCA şirketi ile Millî Savunma Bakanlığına bağlı MKE ve ASFAT şirketlerinin rol oynayacağı belirtilmişti. Yaşanan durumun sorumlusunun bu şirketler mi, Savunma Sanayii Başkanlığı mı yoksa Dışişleri Bakanlığı mı olduğu soru işareti. Savunma haber sitesi Defence Turk ise, satış girişimi kamuoyuna ilk yansıdığında, “Resmi kaynaklar, Defence Turk’e yaptığı açıklamada, MKE ve ASFAT’ın konu ile ilişkisi olmadığını bildirdi” şeklinde bir haber geçmişti.
Öte yandan Kongre tutanağında, satış izni için Kongre bildiriminin 3 Ağustos’ta yapıldığı ifade edilmişti. Buna, yine 36(c)’ye göre 15 gün itiraz süresi bulunuyordu. Bu süre doldu, Kongre’ye bir itiraz yansımadı. Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Nariman Celal ise geçtiğimiz hafta, satışa ilişkin müzakereler yapıldığını söyledi.
AI outlook — possibilities, not facts
Kongre itiraz süresinin dolmasıyla satış sürecinin devam etmesi beklenir.
Likely · Within weeks
Rusya’nın Türkiye ile ikili ilişkileri üzerindeki tepkisi devam edebilir.
Possible · Within months
İran'ın Fars Haber Ajansı, Lark Adası çevresinde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi. Tesnim Haber Ajansı, insansız hava aracı saldırısında 2 kişinin öldüğünü ve 2 yaralandığını belirtti. Iran Devrim Muhafızları Ordusu, saldırıyı ABD tarafından düzenlendiğini iddia edip karşılık vereceğini duyurdu. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise, İran'a yönelik geniş çaplı saldırıların sürdürülemez olduğunu ve ABD'nin diğer bölgelerden gelebilecek tehditlere karşı kapasitesinin zayıflayabileceğini uyardı.

ABD Başkanı Trump, Venezuela'nın petrol rezervlerini ele geçirmek için Maduro hükümetine karşı yaptırım ve tehditler kullanarak doğrudan Venezuela petrolüne el koyduğunu açıkladı. Ayrıca Trump, Grönland, Kanada, Panama Kanalı ve Küba gibi bölgelerde expansionist politikalar izlediğini vurgulayan yazar, bu politikaların tarihî köklerini ve ABD'nin imperialist stratejilerini eleştiriyor. NATO'nun güvenlik yükü paylaşımı ile Avrupa'ya pahalı LNG satışı üzerinden ekonomik baskı uygulandığına da işaret ediliyor.

ABD güçleri, Hürmüz Boğazı'ndaki İran'ın Larak Adası'ndaki iki fırlatıcıyı vurdu. İran, saldırıyı doğruladı ve ölenler olduğunu belirtti. ABD yetkilisi, İran Devrim Muhafızları'nın deniz mayınları taşıyan roketler fırlatmaya hazırlandığını söyledi. Iran Meclisi Başkanı Azizi, yıkıcı yanıt vaadi verdi. Press TV, İran'ın ABD gemilerine füze ateşlediğini duyurdu. İran Devrim Muhafızları, Ürdündeki iki ABD hava üssünü balistik füzelerle vurduğunu açıkladı. Ürdün ordusu, 8 füzenin engellendiğini belirtti. ABD, önceki günlerde askeri operasyonlardan ekonomik baskıya yöneldiğini belirtmişti. Larak Adası, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini izlemek ve deniz mayınlarıyla geçişi tehdit etmek için kullanılan stratejik bir nokta.

Dışişleri Bakanlığı, KKTC'nin Girne Limanı'ndan Mersin Taşucu'na gitmek üzere hareket eden bir yolcu gemisinin alabora olması sonucu meydana gelen kazada can kayıplarının yaşandığını açıkladı. Bakanlık, kaybedilenlere rahmet diledi ve yakınlara taziye etti. Türkiye, arama-kurtarma çalışmalarına iki helikopter, iki bot, bir dalış timi ve Deniz Kuvvetleri'nin iki gemisiyle destek veriyor.

KKTC'de Girne açıklarında bir yolcu gemisinin batması sonucunda 267 kişiden 249'u ulaşıldı; 241 sağ kurtarıldı, 8 kişi öldü ve 18 hâlâ kayıp. Türkiye ve KKTC'den geniş çapta hava, deniz ve karasal birimler arama kurtarma çalışmalarına katıldı ve operasyonlar gece boyunca kesintisiz devam ediyor.

İran basın Lark Adası çevresinde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi, Al Jazeera ise ABD'nin deniz mayını taşıyan füzelerle hazırlanan iki İran füze rampağını vurduğunu öne sürdü. İran Devrim Muhafızları saldırıyı doğruladı ve sivil kayıplar olduğunu belirtti, İbrahim Azizi ise ABD'ye misilleme uyarısı yaptı.