Türkiye ve 12 Batı Ülkesi, İsrail Yerleşimlerine Ticari Kısıtlama Çağrısında Bulundu
Quick Look
- Türkiye Dışişleri Bakanlığı, BAE, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün dışişleri bakanlarıyla birlikte, İngiltere, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve İngiltere dışişleri bakanlarının yayımladığı ortak açıklamada, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerinden mal ithalatını yasaklamayı teşvik ettiğini bildirdi.
- Açıklamada, uluslararası hukuka uygun olarak uluslararası toplumu benzer adımlar atmaya teşvik edilmesi ve yasa dışı yerleşim faaliyetlerinde bulunan kuruluşlarla bu faaliyetlere karışan kişilerin hesap verebilirliğinin sağlanması temenni edildi.
- Ayrıca, İki Devletli Çözüme İlişkin Ortak Bildiri’yi memnuniyetle karşıladıkları ve uluslararası hukuk ile ilgili BM kararlarıyla uyumlu olduğunu değerlendirdikleri belirtildi.
AI-generated summary
Why It Matters
İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşimleri, uluslararası hukuk tarafından yasa dışı olarak kabul edilmektedir. BM Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı ve Uluslararası Adalet Divanı'nın 19 Temmuz 2024 tarihli İstişari Görüşü, bu yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu teyit etmektedir. Türkiye ve 12 Batı ülkesi, bu kararları destekleyerek iki devletli çözümün uygulanmasını ve Filistin'in egemenliğini teşvik etmektedir.
Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Türkiye, BAE, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün dışişleri bakanlarının, İngiltere'nin, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerinden mal ithalatını yasaklama kararına ilişkin ortak yazılı açıklama yayımladığı belirtildi.
Açıklamada, bu kararın, uluslararası hukuka uygun şekilde uluslararası toplumu benzer adımlar atmaya teşvik etmesi ve yasa dışı yerleşim faaliyetlerinde bulunan kuruluşlar ile bu faaliyetlere karışan kişilerin hesap verebilirliğinin sağlanmasına katkıda bulunması temenni edildi.
Bakanların, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve İngiltere dışişleri bakanları tarafından yayımlanan İki Devletli Çözüme İlişkin Ortak Bildiri’yi de memnuniyetle karşıladığı bildirildi. Açıklamada, söz konusu ülkelerin, uluslararası hukuka göre yasa dışı olan yerleşimlerle yapılan mal ticaretine ulusal veya Avrupa düzeyinde kısıtlamalar getirme ya da kendi ulusal usulleri çerçevesinde bu ve diğer tedbirleri aktif biçimde değerlendirme yönündeki niyetlerinin teyit edildiği aktarıldı.
Açıklamada, bakanların uluslararası toplumu, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerini destekleyen veya bunların sürdürülmesine katkı sağlayan faaliyetlere son verilmesi amacıyla somut tedbirler almaya teşvik ettiği kaydedildi.
Açıklamada, bakanların, açıklanan bu niyetlerin, tüm devletlerin İsrail’in Filistin topraklarını hukuka aykırı işgalinden kaynaklanan durumu hukuken tanımama ve İsrail’in işgaliyle oluşturulan durumun sürdürülmesine yardım veya destek sağlamama yükümlülüğü de dahil olmak üzere, uluslararası hukuk ve ilgili Birleşmiş Milletler (BM) kararlarıyla uyumlu olduğu değerlendirmesine yer verildi.
Bu kapsamda, BM Güvenlik Konseyi’nin 2334 sayılı kararı ile Uluslararası Adalet Divanı’nın 19 Temmuz 2024 tarihli İstişari Görüşü de dikkate alındı.
Bakanların, bu çerçevede, İsrail'in yerleşim faaliyetleriyle bağlantılı olarak aldığı tüm tedbirleri ve işgal altındaki Filistin topraklarının coğrafi ve demografik yapısını değiştirmeyi amaçlayan diğer tüm uygulamaları geri çekmesi yönündeki çağrıyı yineledikleri belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:
"Bakanlar, Gazze’nin işgal altındaki Filistin topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulamakta ve güvenlik ile istikrarın sağlanması, insani durumun ele alınması, yeniden imar ve toparlanma sürecinin kolaylaştırılması ve kalıcı barışın temellerinin atılması amacıyla ABD Başkanı Trump’ın (Donald) Gazze İhtilafını Sona Erdirmeye Yönelik Kapsamlı Planı’nın tam olarak ve derhal uygulanması çağrısında bulunmaktadır.
Bakanlar, adil, kalıcı ve kapsamlı bir barışın sağlanmasının tek uygulanabilir yolunun, uluslararası hukuk ve ilgili Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda, başkenti Doğu Kudüs olan, 4 Haziran 1967 sınırları temelinde bağımsız, egemen, toprak bütünlüğüne sahip ve yaşanabilir bir Filistin Devleti’nin hayata geçirilmesi suretiyle iki devletli çözümün uygulanmasını bir kez daha vurgulamaktadır."
12 ÜLKEDEN BATI ŞERİA KARARI
Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve İngiltere dışişleri bakanları, yaptıkları ortak yazılı açıklamayla İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'daki yerleşimlerinden gelen mallara ticari kısıtlama getireceklerini duyurmuştu.
Açıklamada, İsrail'in Batı Şeria'daki eylemleriyle iki devletli çözümü baltalayan adımlar attığı vurgulanarak, durumun her geçen gün daha da kötü hale geldiği belirtilmişti.
Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin sebep olduğu şiddet olaylarına dikkat çekilen açıklamada, iki devletli çözüm fikrinin korunması gerektiği vurgulanmıştı.
İsrail, ticari yaptırımlara yanıt olarak İngiltere'nin işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Filistin nezdindeki konsolosluğunu kapatma kararı aldığını açıklamıştı.
What to Watch
AI outlook — possibilities, not facts
İngiltere, işgal altındaki Doğu Kudüs'teki Filistin nezdindeki konsolosluğunu kapatacak.
Very likely · Within days
Uluslararası toplum, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşimlerden gelen mallara karşı daha fazla ülke ticari kısıtlama getirebilir.
Likely · Within weeks
Open Questions
- Bu ticari kısıtlama çağrısının etkili bir şekilde uygulanıp uygulanmayacağı?
- İsrail bu çağrıya nasıl yanıt verecek?
- ABD'nin Gazze planının uygulanmasında neler değişebilir?
