UAEA Başkanı Grossi, İran Nükleer Programı Üzerindeki Denetim Gücünün Zayıfladığını Uyardı
Quick Look
- Avusturya Başkenti Viyana'da gerçekleşen UAEA 70.
- Genel Konferansı'nda, UAEA Başkanı Rafael Grossi, İran'daki nükleer denetim faaliyetlerinin 6 aydan uzun süredir durdurulduğunu ve zenginleştirilmiş uranyum envanteri hakkında bilgi akışının kesildiğini belirtti.
- ROSATOM Genel Müdürü Aleksey Lihaçev ise nükleer tesislere yönelik saldırıların sorumlularının açıkça belirtilmesi gerektiğini talep etti.
AI-generated summary
Why It Matters
UAEA 70. Genel Konferansı Viyana'da devam ederken, Başkan Rafael Grossi, NPT'nin nükleer yayılmayı önlemedeki rolünü vurgularken, İran'daki denetim faaliyetlerinin durdurulduğunu ve zenginleştirilmiş uranyum verilerinin kesildiğini bildirdi. ROSATOM Genel Müdürü Aleksey Lihaçev ise nükleer tesislere yönelik saldırıların artığını ve sorumluların belirtilmesinin gerekliliğini savundu.
Avusturya'nın başkenti Viyana'da devam eden Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) 70. Genel Konferansı'nda, Grossi'nin yanı sıra ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev konuşma yaptı.
Grossi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın (NPT) küresel nükleer yayılmayı önleme rejiminin temel taşı olmayı sürdüğünü belirterek, "Daha fazla nükleer silahın ve nükleer silaha sahip daha fazla ülkenin bulunduğu bir dünya, daha güvenli bir dünya değildir." ifadesini kullandı.
Ajansın İran'ın nükleer programına yönelik denetiminin 2026'da kötüleştiğini belirten Grossi, "Denetçilerimizi geri çekmek zorunda kaldık ve haziranda Buşehr Nükleer Güç Santrali'nde gerçekleştirilen bir denetim dışında, 6 aydan uzun süredir İran'da sahada herhangi bir doğrulama faaliyeti yürütmedik." dedi.
Grossi, yüzde 60'a kadar zenginleştirilmiş uranyum envanterine ilişkin bilgi sürekliliğinin sağlanamadığını bir yılı aşkın süredir yineledi.
Ajansın nükleer malzeme hakkında bilgi sahibi olmamasının ve doğrulama için tesislere erişememesinin ciddi nükleer yayılma endişesine yol açtığını belirten Grossi, diplomasi ve müzakerelere dönülmesi çağrısında bulundu.
Grossi, Suriye'nin devrik Esad rejimi döneminden kalan nükleer faaliyetleriyle ilgili açıkta kalan güvence denetimi konularının çözüldüğünü hatırlatarak, bu ilerlemenin Suriye'nin şeffaflığı ve işbirliği sayesinde sağlandığını söyledi.
ROSATOM, UAEA'DAN NÜKLEER TESİSLERE SALDIRILARIN SORUMLULARINI AÇIKLAMASINI İSTEDİ
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, dünyada nükleer tesislerin neredeyse her gün saldırıya uğradığını dile getirerek, bu tesislerin güvenliğinin bulundukları yerden bağımsız olarak mutlak öncelik olması gerektiğini söyledi.
Ukrayna ordusunun Rus nükleer santrallerine düzenli olarak saldırılar gerçekleştirdiğini savunan Lihaçev, Rusya'nın kontrolündeki Zaporijya Nükleer Güç Santrali ve santralin bulunduğu bölgeye saldırıların son aylarda arttığını kaydetti.
Lihaçev, santralin nükleer güvenliğinin sağlanması için gerekli dizel yakıtı taşıyan tankerlere geçen cuma saldırı düzenlendiğini ifade etti.
UAEA'nın saldırıları yalnızca kayda geçirmekle yetinmemesi gerektiğini belirten Lihaçev, "Bu dramatik durumda Ajansın yalnızca bu saldırıları kayda geçirmekle yetinmemesi gerektiğine inanıyorum. Bunun yerine, bu suçları işlemekten kimin sorumlu olduğunu açıkça belirtmelidir." dedi.
What to Watch
AI outlook — possibilities, not facts
UAEA, İran'daki denetim faaliyetlerini yakın future içinde yeniden başlatmaya çalışacak.
Possible · Within weeks
ROSATOM, nükleer tesislere yönelik saldırıların sorumlularının belirtilmesi için uluslararası platformlarda baskı yapmaya devam edecek.
Likely · Within months
Open Questions
- İran'ın nükleer programının mevcut durumu ne kadardır?
- UAEA'nın İran denetimini yeniden başlatma planları nelerdir?
- Zaporijya santraline yönelik saldırıları kim gerçekleştiriyor?
- Suriye'de kalan nükleer faaliyetlerin tamamen giderilip giderilmediği nedir?
