Ubezpieczenie zdrowotne studentów: kto i kiedy musi o to zadbać?

Prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia przysługuje studentom, którzy zostali zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego. W zależności od sytuacji może to zrobić rodzic, opiekun prawny, uczelnia albo pracodawca.

Warto o tym pamiętać szczególnie na początku roku akademickiego. Zmiana pracy, zakończenie wakacyjnego zatrudnienia czy ukończenie 26 lat mogą bowiem oznaczać konieczność ponownego zadbania o ubezpieczenie.

Kto może zgłosić studenta do ubezpieczenia?

Student, który nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, może zostać zgłoszony jako członek rodziny. W przypadku osób uczących się prawo takie co do zasady przysługuje do ukończenia 26. roku życia.

Zgłoszenia może dokonać rodzic lub małżonek rodzica, a w określonych sytuacjach również dziadkowie. Jeśli student nie może zostać zgłoszony przez członka rodziny, może zwrócić się do uczelni.

Uczelnia nie zgłasza jednak studenta automatycznie. Konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku, zwykle w dziekanacie lub jednostce zajmującej się sprawami studentów. Trzeba również pamiętać, że jeśli student ma własny tytuł do ubezpieczenia, nie może jednocześnie być zgłoszony jako członek rodziny lub przez uczelnię.

Wakacyjna praca i powrót na studia. O tym łatwo zapomnieć

Wielu studentów podejmuje pracę w czasie wakacji. Jeśli zatrudnienie odbywa się na podstawie umowy o pracę, pracodawca zgłasza pracownika do ubezpieczenia zdrowotnego.

Problem może pojawić się po zakończeniu takiej umowy. Po ustaniu zatrudnienia student powinien ponownie zostać zgłoszony jako członek rodziny przez osobę, która ma do tego prawo, albo – jeśli nie ma takiej możliwości – przez uczelnię.

To ważne, ponieważ samo rozpoczęcie nowego roku akademickiego nie oznacza automatycznego przywrócenia wcześniejszego zgłoszenia.

A co z umową zlecenia?

Inaczej wygląda sytuacja osób, które przed ukończeniem 26 lat pracują na podstawie umowy zlecenia. W takim przypadku, jeżeli spełnione są warunki właściwe dla statusu studenta, zleceniodawca nie zgłasza takiej osoby do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Student powinien więc zadbać o inne źródło ubezpieczenia – na przykład zgłoszenie przez rodzica albo, jeśli nie jest to możliwe, przez uczelnię.

Jak sprawdzić, czy mam ubezpieczenie?

Status ubezpieczenia zdrowotnego można sprawdzić bez wychodzenia z domu. Jednym ze sposobów jest skorzystanie z Internetowego Konta Pacjenta (IKP) lub aplikacji mojeIKP. Informacje dotyczące ubezpieczenia można również uzyskać w oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia.

Warto sprawdzić swój status zwłaszcza wtedy, gdy niedawno zakończyła się praca, zmieniła się sytuacja zawodowa rodziców albo student rozpoczął kolejny etap nauki.

Rodzic zmienił pracę? Zgłoszenie trzeba ponowić

Szczególną uwagę powinni zwrócić studenci zgłoszeni do ubezpieczenia przez rodziców. Jeżeli rodzic zmieni pracę, przejdzie na emeryturę albo zmieni się płatnik składek, może dojść do wyrejestrowania członków rodziny. W takiej sytuacji dziecko trzeba ponownie zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego.

Dlatego sama informacja, że student był wcześniej zgłoszony przez rodzica, nie zawsze oznacza, że zgłoszenie nadal jest aktualne.

Co dzieje się po ukończeniu 26 lat?

Ukończenie 26. roku życia jest istotnym momentem dla studiujących osób. Co do zasady od tego momentu student nie może już korzystać z ubezpieczenia rodzica jako członek rodziny, nawet jeśli nadal się uczy.

Jeżeli nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, powinien poinformować uczelnię i złożyć wniosek o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym przez szkołę wyższą.

Wyjątek dotyczy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności – w ich przypadku możliwość zgłoszenia przez rodziców nie jest ograniczona wiekiem.

Co po ukończeniu studiów?

Ukończenie studiów albo skreślenie z listy studentów oznacza wygaśnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.

Jednocześnie absolwent zachowuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez cztery miesiące od zakończenia ubezpieczenia. To czas na znalezienie kolejnego tytułu do ubezpieczenia, na przykład poprzez podjęcie pracy.

W przypadku kontynuowania nauki na innym kierunku lub uczelni warto zadbać o to, by nowe zgłoszenie nastąpiło bez zbędnej przerwy.

Studiujesz poza domem? Możesz wybrać lekarza na miejscu

Student nie musi wracać do rodzinnej miejscowości, aby skorzystać z podstawowej opieki zdrowotnej.

Jeśli studiuje w innym mieście, może wybrać lekarza, pielęgniarkę lub położną podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w miejscu, w którym mieszka podczas nauki.

Deklarację wyboru można złożyć m.in. za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, aplikacji mojeIKP albo bezpośrednio w wybranej placówce POZ. Nie ma przy tym potrzeby informowania poprzedniej placówki o zmianie.

Lepiej sprawdzić wcześniej niż później

Status ubezpieczenia warto kontrolować szczególnie w okresach, w których zmienia się sytuacja studenta – po zakończeniu wakacyjnej pracy, zmianie zatrudnienia rodzica, ukończeniu 26 lat czy zakończeniu studiów.