Jusef Zijadna, beduiński kierowca z południa Izraela, zyskał ogólnokrajową sławę po wydarzeniach z 7 października 2023 roku. W trakcie brutalnego ataku Hamasu na festiwal muzyczny wykazał się niezwykłą odwagą, ratując 30 uczestników przed śmiercią lub porwaniem. Za swój czyn otrzymał najwyższe cywilne odznaczenie z rąk prezydenta Icchaka Hercoga, a w 2024 roku zapalił ceremonialną pochodnię podczas obchodów Dnia Niepodległości Izraela.
Jednak mimo tych zasług, los jego rodziny potoczył się dramatycznie. W ostatnich dniach izraelskie władze rozpoczęły wyburzanie domów należących do członków rodziny Zijadny w beduińskiej wiosce Al-Zijadna, położonej niedaleko miasta Rahat. Nakazy rozbiórki obejmują kilkadziesiąt budynków.
Po tym wszystkim, co zrobiliśmy 7 października, biegając i ryzykując życie, próbując pomóc, okazuje się, że nic z tego nie ma znaczenia. Ostatecznie i tak jesteś Arabem – powiedział Jewish Telegraphic Agency (JTA).
Nierówna walka o prawo do ziemi
Wioska Al-Zijadna zamieszkiwana jest przez około 5 tysięcy Beduinów. Podobnie jak wiele innych osad na pustyni Negew, nie jest ona oficjalnie uznawana przez państwo izraelskie. Szacuje się, że na tym obszarze mieszka około 90 tysięcy Beduinów, którzy od dziesięcioleci walczą o legalizację swoich domostw. Brak oficjalnego statusu oznacza brak dostępu do podstawowych usług – bieżącej wody, elektryczności, kanalizacji czy utwardzonych dróg.
Izraelskie władze uznają budynki za nielegalne i regularnie wydają nakazy ich rozbiórki. Procedury administracyjne są skomplikowane, a spory o własność ziemi sięgają jeszcze czasów sprzed powstania państwa Izrael w 1948 roku. Wiele z tych osad istniało już wtedy, jednak nigdy nie uzyskało oficjalnego uznania.
Wyburzenia dotykają nie tylko Jusefa Zijadny, ale także jego bliskich. Wśród ofiar ataku Hamasu znalazł się kuzyn kierowcy, również o imieniu Jusef, który został porwany do Strefy Gazy wraz z trojgiem dzieci. Po 55 dniach dwoje z nich odzyskało wolność, jednak sam mężczyzna oraz jego syn Hamza zginęli w niewoli. Wkrótce po tych tragicznych wydarzeniach domy rodzeństwa zabitego zakładnika zostały zburzone przez izraelskie służby.
Polityka twardej ręki
Powtarzające się wyburzenia przyczyniły się do rekordowej frekwencji w wyborach parlamentarnych 27 października 2026 roku. W mieście Rahat, największym beduińskim ośrodku w Izraelu, do urn poszło aż 85 procent uprawnionych, podczas gdy w 2022 roku było to 60 procent. Wysoka mobilizacja arabskich wyborców była wyraźnym sygnałem sprzeciwu wobec polityki rządu.
Wyburzenia domów w Al-Zijadna są częścią szeroko zakrojonej kampanii prowadzonej na Negewie, która nasiliła się za rządów premiera Benjamina Netanjahu. Jednym z głównych orędowników tej polityki jest ustępujący minister bezpieczeństwa narodowego Itamar Ben Gwir, lider nacjonalistycznej partii Żydowska Siła. W odpowiedzi na informacje, że rodziny pozbawione domów nocują w szkołach, Ben Gwir stwierdził, że „powinni przygotować znacznie więcej szkół na całym Negewie, bo zamierzam burzyć coraz więcej i więcej”.
Według oficjalnych danych, w latach 2023–2025 na Negewie zburzono ponad 14 tysięcy budynków uznanych za nielegalne. To aż o 81 procent więcej niż w poprzednich trzech latach. Skala działań budzi ogromne kontrowersje i pogłębia poczucie wykluczenia wśród beduińskiej społeczności.
Arabowie stanowią około 21 procent mieszkańców Izraela i formalnie posiadają takie same prawa jak żydowska większość. Jednak w praktyce od lat mierzą się z nierównościami w dostępie do opieki zdrowotnej, infrastruktury i usług publicznych. Arabskie miejscowości są słabiej chronione przez policję, a ich mieszkańcy często czują się obywatelami drugiej kategorii.
Podziały te są widoczne także w polityce. W ostatnich wyborach parlamentarnych żaden z dwóch głównych bloków nie zdobył większości w 120-osobowym Knesecie. Partie arabskie uzyskały rekordowe 19 mandatów, jednak żadna z dużych formacji nie zdecydowała się na utworzenie z nimi koalicji.
